۱۴ دی ۱۴۰۴ - ۲۳:۱۲
کد خبر: ۱۹٬۳۹۶

بیش از ۱۰ ماه از توافق‌نامه ۱۰ مارس سال جاری میلادی میان شبه‌نظامیان نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) به رهبری مظلوم عبدی و دولت موقت سوریه به رهبری محمد الجولانی می‌گذرد اما تا کنون اقدامات موثر، عملی و ظاهری را در داخل میدان شاهد نبودیم و از طرفی طرفین ترکیه‌ای و آمریکایی هشدارهایی را مبنی بر ادغام نیروهای قسد در ارتش سوریه را تا پایان سال ۲۰۲۵ به اداره خودمختار شمال و شرق سوریه ارسال کرده‌اند. لذا باید دید که سران ارشد این خودمختاری چه سناریو و چشم‌اندازی را برای حل این مسئله در پیش خواهند گرفت.

اداره خودمختار شمال و شرق سوریه میان بازی آنکارا و دمشق

آگاه: پس از بیانیه‌های رسمی و سخنرانی‌های مقامات ارشد دولت ترکیه، نظیر هاکان فیدان وزیر امور خارجه، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور و یاشار گولر وزیر دفاع که به خروج عناصر غیر سوری از ساختار سیاسی و نظامی اداره خودمختار شمال و شرق سوریه تاکید داشتند، روند تحولات به سمت انجام کامل مفاد توافق‌نامه ۱۰ مارس و خلع سلاح تمام شبه‌نظامیان در این منطقه پیش رفت. تاکید سران حکومت موقت سوریه پس از دیدارهای مکرر با مقامات آمریکایی درباره ضرورت اجرایی کردن توافق‌نامه مذکور، منجر به وقوع حملات و درگیری‌های مقطعی در مناطق مختلف تحت کنترل اداره خودمختار شد. این ناآرامی‌ها شامل آغاز مجدد نبردها در سد تشرین بود. سفر سلجوق بایراقداراوغلو، فرمانده کل نیروهای مسلح ترکیه به سوریه به مناسبت نخستین سالروز سقوط حکومت بشار اسد و دیدار با همتای سوری خود، نقطه عطفی در همکاری‌های نظامی دو کشور بود. در این سفر، یک ستاد ارتش مشترک (متشکل از ارتش ترکیه و ارتش خودخوانده سوریه) تحت هدایت مستقیم بایراقداراوغلو تشکیل شد که هدف آن حفظ تمامیت ارضی سوریه اعلام شده است. به دنبال این تحولات، کاروان‌های گسترده‌ای از نیروهای ترکیه‌ای از طریق مرزهای مشترک میان ترکیه و سوریه وارد سوریه شدند و در مناطق مختلف این کشور استقرار یافتند. همزمان با سفر اخیر هاکان فیدان به دمشق و دیدار با اسعد الشیبانی همتای سوری خود، شاهد آغاز درگیری‌های چریکی نسبی میان عناصر حکومت موقت سوریه و شبه‌نظامیان قسد در محله‌های کردنشین شیخ مقصود و اشرفیه در حلب بودیم. این درگیری‌ها نیز بخشی از تهاجم‌های مقطعی حکومت موقت سوریه علیه این خودمختاری به شمار می‌آید.
با توجه به آغاز سال نوی میلادی و اتمام مهلت ادغام شبه‌نظامیان قسد در ارتش (خودخوانده) سوریه جدید، عدم توافق طرف کردی و حاکمان موقت دمشق در راستای مسئله صلح ملی، نشانه‌ای از آغاز درگیری‌های مقطعی نظامی میان این دو طرف فراهم کرده است. اظهارات مقامات ترکیه و سوریه مبنی بر اینکه در صورت عدم تحقق این توافق و ادغام قسد در ساختار ارتش سوریه، ارتش ترکیه و عناصر حکومت موقت سوریه خود را برای یک نبرد تمام‌عیار علیه اداره خودمختار شمال و شرق سوریه در آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی آماده خواهند کرد، بر اساس تجربیات گذشته در زمینه اشغال شهرهای عفرین، اعزاز، گرسپی و سرکانی توسط ارتش ترکیه، شاهد چراغ سبز آمریکا و روسیه بوده‌ایم. بنابراین لازم به ذکر است که نمی‌توان تنها از منظر آنکارا به این مسئله نگاه کرد. رویکرد ائتلاف بین‌المللی به‌ویژه آمریکا و روسیه نیز دارای اهمیت اساسی است. با توجه به سخنرانی‌های اخیر فرمانده سنتکام و توماس باراک سفیر آمریکا در ترکیه، که بر حفظ سوریه یکپارچه و ادغام شبه‌نظامیان وابسته به خودمختاری در شمال و شرق سوریه تاکید دارند، ارزیابی نهایی آمریکا در زمینه تایید حمله به این خودمختاری یا عدم آن می‌تواند شرایط را در این منطقه تغییر دهد.
پس از پیشرفت‌های مقطعی در پروژه صلح در ترکیه تحت عنوان «مسئله کردها» یا «ترکیه بدون ترور» (ادبیات دولت ترکیه) اعم از خلع سلاح نمادین پ.ک.ک، عقب‌نشینی عناصر پ.ک.ک از کردستان ترکیه به اقلیم کردستان عراق و تداوم این گفتمان، وضعیت پیچیده‌ای ایجاد شده است. با وجود توافقات خلع سلاح پ.ک.ک و مذاکرات میان سازمان میت (اطلاعات ملی) ترکیه و عبدالله اوجالان سرکرده و بنیان‌گذار پ.ک.ک، خلع سلاح کامل این گروه شامل ساختارهای ترکیه‌ای، ایرانی، عراقی و سوری مطرح است. به نظر می‌رسد دولت ترکیه نیز در تلاش است خودمختاری شمال و شرق سوریه را از معادلات میدانی سوریه پسا اسد حذف کند. با این حال، وجود گفت‌وگوی پویا میان طرفین کردی (حزب دم پارتی) و دولت ترکیه، شرایط را برای تداوم مذاکرات میان قامشلو و آنکارا مستحکم نگه داشته است.
حضور آنلاین الهام احمد، مسئول امور خارجه اداره خودمختار شمال و شرق سوریه، در کنفرانس صلح و دموکراسی استانبول و اظهارات اخیر صالح مسلم رئیس مشترک این خودمختاری، که بر حل مناقشات از طریق گفت‌وگوهای سیاسی تاکید دارد، نشانه‌هایی از امکان پیشرفت در این عرصه به شمار می‌آید.
علاوه بر این رژه اخیر تعداد زیادی از طرفداران حزب دم پارتی علیه اختصاص بودجه بالای سال ۲۰۲۶ ترکیه به مسائل نظامی و دفاعی تحت عنوان «رژه بودجه نان و صلح» برای جلوگیری از حمله نظامی ارتش ترکیه به شمال سوریه نشان‌دهنده تداوم و کارایی پروژه صلح در ترکیه و موانع مدنی و سیاسی برای جلوگیری از آغاز هرگونه نبرد مسلحانه است.
به‌رغم وجود یک گفتمان مشترک میان شورای میهنی کردستان سوریه (ENKS) به رهبری محمد اسماعیل و اداره خودمختار شمال و شرق سوریه به رهبری مشترک فوزه یوسف و صالح مسلم، درون این خودمختاری، در بیش از یک ماه اخیر، سران تصمیم‌گیرنده نظرات متفاوتی در مورد آینده صلح ملی سوریه ارائه داده‌اند. این نظرات بر دو مؤلفه اصلی تاکید دارند: اول، عدم تمرکز قدرت در دولت سوریه و دوم، حفظ ساختارهای شبه‌نظامی که تحت کنترل دولت نیستند. این اختلاف‌نظرها نشان‌دهنده عدم توافق در مورد چگونگی اداره وضعیت فعلی و آینده است.
همچنین دو شخصیت ارشد این خودمختاری، یعنی فوزه یوسف و صالح مسلم به همراه الهام احمد، به دنبال تقویت گفتمان عدم مرکزگرایی هستند و تداوم مذاکرات سیاسی با ترکیه را شرط اساسی برای ثبات صلح منطقه‌ای می‌دانند. اما از سوی دیگر مظلوم عبدی، فرمانده کل شبه‌نظامیان قسد تمایل خود را نسبت به ادغام با حکومت موقت سوریه با شرط حفظ اختیارات این ساختار شبه‌نظامی نشان می‌دهد.
در این راستا، با تقویت و گسترش نسبی درگیری‌های نظامی میان شبه‌نظامیان وابسته به اداره خودمختار شمال و شرق سوریه و عناصر مسلح حکومت موقت سوریه و وقوع درگیری‌ها در دو محله کردنشین شیخ مقصود و اشرفیه حلب به نظر می‌رسد این وضعیت می‌تواند در کمترین تاثیر ظاهری خود، اتحاد گفتمانی در ساختار اداره خودمختار شمال و شرق سوریه را در جهت تاکید بر گفتمان عدم مرکزگرایی تقویت کند.
جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با تقویت مسئله دشمن مشترک به ویژه «جولانی»، یک اتحاد راهبردی برای حمایت از خودمختاری کردهای سوریه ایجاد کند و با تمرکز بر مشترکات فرهنگی و مذهبی، روابط حسنه‌ای برقرار کند. رژیم صهیونیستی در راستای برنامه هدفمند خود برای نفوذ حداکثری در سوریه، به ارتباط‌گیری با کردهای سوریه تحت اداره خودمختار شمال و شرق سوریه توجه ویژه‌ای دارد. مصاحبه اخیر مظلوم عبدی، فرمانده کل شبه‌نظامیان قسد با رسانه صهیونیستی جروزالم پست، نشان‌دهنده بخشی از استراتژی نفوذ رژیم صهیونیستی است.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.