آگاه: اهمیت این تعطیلی‌ها در سال تحصیلی جاری از آن جهت بیشتر شده که علاوه بر تعداد روزهای برگزاری غیرحضوری کلاس‌های درس -که با وضع موجود شبکه شاد و قطع و وصل اینترنت از لحاظ کارایی به تعطیلی مطلق طعنه می‌زند- به دلایل این تعطیلات هم اضافه شده است. این در حالی است که برآوردهای ابتدایی اثرات این تعطیلات سینوسی از سوی برخی کارشناسان نشان می‌دهد دلزدگی میان دانش‌آموزان برای حضور در کلاس درس افزایش یافته و بی‌رغبتی و بی‌انگیزگی برای تحصیل به شکل مرسوم رواج پیدا کرده است.

به گزارش «آگاه» تعطیلی‌های سال تحصیلی جاری به اندازه‌ای زیاد شده که کم‌کم شمارش آن از دست دانش‌آموزان و اولیا در رفته و چک کردن هر روز اخبار تعطیلی‌های مدارس، به روتین خانواده‌ها تبدیل شده است. این در حالی است که سریال تعطیلی‌ها در تناقض با اظهارات مسئولین آموزش و پرورش است که اصرار می‌کنند، حتی در شرایط موجود، این نهاد رکن اساسی توسعه پایدار کشور است. به بیان دیگر در حالی نیمی از اخبار حوزه آموزش و پرورش در رسانه‌ها به تعطیلی یا حضوری و غیرحضوری شدن کلاس‌های درس اختصاص یافته که نقش فرآیند رسمی آموزش در مدارس کمرنگ شده و به مرور حضوری یا غیرحضوری بودن مدارس برای بسیاری از خانواده‌ها و دانش‌آموزان امری علی‌السویه می‌شود.
در این میان واکنش آموزش و پرورش به این حجم از تعطیلات سلب مسئولیت و اختیار از خود بوده است به این شکل که استاندار به‌عنوان رئیس شورای آموزش و پرورش استان و بالاترین مقام اجرایی هر استان، اختیارات گسترده‌ای دارد و تعطیلی مدارس مورد تایید وزارت آموزش و پرورش نیست. اغلب هم به دلایل گریز از تبعات و هزینه‌های این تعطیلی‌ها، آموزش و پرورش هر بار حتی در کارگروه اضطرار آلودگی هوا با تعطیلی مدارس مخالفت می‌کند، اما تصمیم‌گیری نهایی به‌صورت جمعی انجام می‌شود و وزارت آموزش و پرورش تنها یک رأی دارد. از خسارات اقتصادی تعطیلی‌های مکرر مدارس و کاهش زمان آموزش حضوری که بگذریم، به‌طور قابل‌توجهی بر کیفیت یادگیری دانش‌آموزان تاثیر منفی گذاشته و مانع دستیابی آنان به نتایج مطلوب آموزشی شده است. در سال تحصیلی جاری مدارس کشور بارها به دلیل آلودگی هوا، سرما و ناترازی انرژی تعطیل شد و آموزش در این شرایط در حالی به صورت مجازی تداوم یافت که مسئولان و کارشناسان حوزه تعلیم و تربیت بر این باورند که آموزش مجازی آسیب‌های جدی آموزشی و پرورشی به همراه دارد.

کرونا، کلاس‌های مجازی را مد کرد
دانش‌آموزان پیش از این در دوران کرونا آموزش را به صورت مجازی تجربه کردند که نتایج آن نشان‌دهنده افت تحصیلی دانش‌آموزان بود و حتی برگزاری کلاس‌های جبرانی نیم‌بند هم نتوانست به شکل شایسته‌ای این ضعف را جبران کند و این مسئله در پایه‌های بالاتر آموزشی خود را به بدترین شکل نشان داد، اما باز هم در یک سال گذشته دانش‌آموزان به مراتب آموزش مجازی را تجربه کردند که این موضوع آنها را با چالش‌های بسیاری از جمله در روند یادگیری، برگزاری امتحانات و در نتیجه موضوعات پرورشی، تربیتی و ورزشی مواجه کرده است.
رضوان حکیم‌زاده، معاون ابتدایی وزیر در این زمینه معتقد است در وزارت آموزش و پرورش، به‌ویژه در معاونت آموزش ابتدایی، نگرانی‌های جدی خود را نسبت به تعطیلی آموزش حضوری ابراز کرده‌ایم و همچنان نیز ابراز می‌کنیم زیرا باور داریم و تجربیات گذشته نیز نشان داده است که فضای مجازی به عنوان یک مکمل برای یادگیری بسیار مفید است، اما به عنوان بستر اصلی برای دوره ابتدایی واقعا کاربرد ندارد.
اما آنچه نشانه‌ای از آن در اظهارات حکیم‌زاده و همکارانش دیده نمی‌شود پیش‌بینی روند تعطیلات در سال تحصیلی و برنامه‌ریزی برای جلوگیری از غافلگیری در برابر آن است. علاوه بر این رفتار منفعل آموزش و پرورش در برابر این تعطیلات و مقاومت آن در برابر هر نوع تغییر در تقویم آموزشی به بیان دیگر بعد از گذشت ۶ سال از افزایش بی‌رویه تعطیلی مدارس و غیر حضوری شدن کلاس‌های درس، هنوز یک بستر مجازی مناسب که با افزایش ترافیک به قطعی کشیده نشود تدارک دیده نشده است و همچنان خانواده‌ها و دانش‌آموزان و معلمان با شبکه شاد درگیرند. یعنی ۵، ۶ سال زمان برای این امر کافی نبوده است. این در حالی است که هزینه‌های مادی تعطیلات که تا سال گذشته روزانه هزار میلیارد تومان برآورد می‌شد، از سوی مشارکت‌های مردمی و در قالب شهریه‌ها تامین می‌شود.

کمر شاد زیر فشار هشت میلیون دانش‌آموز خم شد
اما اظهارات علیرضا عبدالله‌نژاد، مشاور مرکز فناوری اطلاعات وزارت آموزش‌وپرورش برخی از این بهانه‌تراشی‌ها را نمایندگی می‌کند. وی طی روزهای گذشته در گفت‌وگو با رسانه‌ها اعلام کرد: ظرفیت یک میلیون نفری کلاس مجازی شاد را برای برگزاری کلاس تعاملی در نظر گرفتیم که در اختیار مدارس سراسر کشور قرار دارد. عبدالله‌نژاد با بیان اینکه پیش‌بینی می‌شود هشت میلیون کاربر در شاد حضور داشته باشند، گفت: تمهیدات لازم برای حضور دانش‌آموزان سراسر کشور در شاد، طی روزهای آینده در نظر گرفته شده است. وی درباره ساعت حضور کلاس‌ها در شبکه شاد، افزود: توصیه می‌کنیم تمام مدارس ابتدایی از ساعت هشت تا ۱۱ صبح و مدارس متوسطه از ساعت ۱۱ تا ۱۵ در شبکه شاد حضور داشته باشند.
مشاور مرکز فناوری اطلاعات وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: ظرفیت یک میلیون نفری کلاس مجازی شاد را برای برگزاری کلاس تعاملی در نظر گرفتیم که در اختیار مدارس سراسر کشور قرار دارد. به گفته عبدالله‌نژاد، نرم‌افزار شاد از وب‌سایت شاد به آدرس shad.ir در دسترس و IP شاد باز است و دانش‌آموزان می‌توانند این نرم‌افزار را دانلود و نصب کنند این در حالی است که برای ورودشان کد تایید می‌آید و جای هیچ نگرانی نیست.
با این وجود وی از انتشار نسخه جدید پیام‌رسان شاد خبر می‌دهد که گویا این نسخه جدید قرار است در برابر نیاز آموزشی کشور تاب‌آوری بیشتری داشته باشد. آن هم بعد از گذشت حدود پنج سال از اعلام نیاز به این شبکه و زیرساخت‌های آن و هزینه کرد بالغ بر دو همت بودجه.
به گفته مشاور مرکز فناوری اطلاعات آموزش و پرورش نسخه جدید، قرار است تجربه منسجم‌تری از کلاس‌های آنلاین را فراهم کند. عبدالله‌نژاد با تشریح جزئیات مدیریت بحران قطعی اینترنت در سراسر کشور گفت: در مقطعی شبکه به‌طور کامل قطع بود و عملا امکان ارائه هیچ‌گونه خدمات آموزشی وجود نداشت، اما پس از اینکه مجوزهای لازم دریافت شد، پیام‌رسان شاد اولین اپلیکیشنی بود که مجددا فعال شد. وی افزود: ما توانستیم در کمتر از ۲۴ ساعت شبکه را به نقطه‌ای برسانیم که دانش‌آموزان و معلمان امکان حضور در فضای آموزشی را داشته باشند. البته این به معنای پوشش مطلق صددرصدی نبود، اما عملا بخش عمده جامعه آموزشی کشور توانستند از شاد استفاده کنند.

زمان‌بندی کلاس‌ها با توجه به پیک ترافیک
عبدالله‌نژاد با اشاره به ظرفیت فعلی این پیام‌رسان گفت: در حال حاضر این توانمندی وجود دارد که به‌صورت روزانه به تمام دانش‌آموزان و معلمانی که به شاد مراجعه می‌کنند، خدمات ارائه شود. برای جلوگیری از بروز اختلال و مدیریت پیک ترافیک، زمان‌بندی مشخصی برای مدارس در نظر گرفته شد. وی توضیح داد: بر اساس این زمان‌بندی، به دانش‌آموزان و مدارس ابتدایی اعلام شد که کلاس‌های خود را از ساعت هشت تا ۱۱ برگزار کنند و مدارس متوسطه از ساعت ۱۱ به بعد وارد سامانه شوند. با اجرای این برنامه‌ریزی، در حال حاضر مشکلی در برگزاری کلاس‌های درس وجود ندارد و شبکه در وضعیت پایدار قرار دارد. مشاور مرکز فناوری اطلاعات وزارت آموزش‌وپرورش همچنین از انتشار نسخه جدید شاد در آینده نزدیک خبر داد و گفت: ان‌شاءالله ظرف یک تا دو هفته آینده نسخه جدیدی از شاد ارائه می‌شود که هم شامل امکانات و فیچرهای تازه است و هم بحث تعیین نقش‌ها در آن بسیار دقیق‌تر انجام خواهد شد. در این نسخه، جایگاه معلم، مدیر مدرسه و سایر نقش‌ها دقیقا در ساختار تعریف‌شده خود قرار می‌گیرند و استفاده از خدمات کلاس درس منسجم‌تر می‌شود. به هر رو امر مسلم این است که تعداد تعطیلات تحمیلی کلاس‌های درس و غیر حضوری شدن آنها با توجه به تامین نبودن زیرساخت‌های آموزش مجازی در سراسر کشور امسال بیشتر از تعطیلات رسمی شده است و کیفیت آموزش را بالکل تحت‌الشعاع قرار داده است. این در حالی است که تربیت و پرورش در عمل تعطیل مطلق است و خروجی استانداردی که اسناد بالادستی برای دانش‌آموزان تعریف کرده بودند موضوعیت خود را از دست داده است.