آگاه: این اقدام، نه یک عملیات ضدجنایی، بلکه اعلان رسمی پایان نظم بینالمللی مبتنی بر حاکمیت دولتهاست؛ لحظهای که در آن، «قدرت» رسما جای «قانون» را گرفت. ربایش رئیسجمهور یک کشور مستقل، آن هم بدون مجوز شورای امنیت و خارج از هر سازوکار حقوقی بینالمللی، به معنای نفی کامل اصل حاکمیت ملی است؛ اصلی که ستون فقرات نظام جهانی پس از جنگ جهانی دوم را تشکیل میداد. حتی اگر اتهاماتی چون «قاچاق مواد مخدر» یا «نارکوتروریسم» علیه مادورو مطرح شود، هیچ قاعدهای در حقوق بینالملل، مجوز حمله نظامی، ورود به خاک یک کشور و ربودن رئیس دولت مستقر را صادر نمیکند. آنچه رخ داده، نه اجرای عدالت، بلکه اجرای اراده قدرت مسلط است.
برای ونزوئلا، این اقدام آغاز دورهای پرمخاطره از بیثباتی سیاسی و امنیتی است. حذف فیزیکی رئیسجمهور از صحنه قدرت، آن هم توسط نیروی خارجی، میتواند شکافهای داخلی را تشدید، ساختار دولت را تضعیف و کشور را به سمت درگیریهای داخلی یا مقاومت مسلحانه سوق دهد. تجربه تاریخی آمریکای لاتین بهروشنی نشان میدهد که مداخله مستقیم آمریکا نهتنها دموکراسی نمیسازد، بلکه دولتها را فرو میپاشد و جامعه را رادیکالتر میکند.
اما این اقدام، بیش از ونزوئلا، چهره واقعی ایالات متحده را در نظم جهانی افشا میکند. واشنگتن که دههها خود را پرچمدار «نظم لیبرال»، «حاکمیت قانون» و «حقوق بینالملل» معرفی میکرد، اکنون با ربایش یک رئیسجمهور، عملا به الگویی خطرناک مشروعیت بخشیده است: اگر آمریکا میتواند، پس دیگران هم میتوانند. از این پس، روسیه، چین یا هر قدرت دیگری میتواند با استناد به «مبارزه با تهدید امنیتی»، دست به اقدامات مشابه بزند و هیچ مبنای اخلاقی یا حقوقی برای محکومکردن آنها باقی نخواهد ماند.
در سطح نظم جهانی، این رویداد یک نقطه گسست تاریخی است. اگر ربایش رئیس دولتها به ابزار سیاست خارجی تبدیل شود، مفهوم حاکمیت ملی تهی و نهادهای بینالمللی عملا بیاعتبار میشوند. واکنش طبیعی بسیاری از کشورها، نه اعتماد بیشتر به نظام جهانی، بلکه حرکت بهسوی ائتلافهای امنیتی مستقل، تقویت بازدارندگی نظامی و فاصلهگرفتن از سازوکارهای تحت سلطه غرب خواهد بود؛ مسیری که جهان را بهسوی بیثباتی ساختاری و رقابتهای خشنتر سوق میدهد. در نهایت، ربایش نیکلاس مادورو نه نشانه اقتدار آمریکا، بلکه اعترافی آشکار به بنبست راهبردی آن است. قدرتی که قادر به مدیریت بحران از مسیر دیپلماسی نیست، به زور متوسل میشود و با این انتخاب، نهتنها یک رئیسجمهور، بلکه آخرین بقایای مشروعیت نظم جهانی پس از جنگ سرد را نیز به گروگان میگیرد. از این پس، جهان وارد مرحلهای شده است که در آن، امنیت هیچ دولتی تضمینشده نیست؛ زیرا قانون، رسما قربانی قدرت شده است.
۱۴ دی ۱۴۰۴ - ۲۲:۵۷
کد خبر: ۱۹٬۳۹۳
آنچه تا دیروز در حد سناریویی افراطی و «غیرقابل تصور» تلقی میشد، امروز به واقعیتی عریان بدل شده است: ارتش ایالات متحده با ورود مستقیم به محل اقامت رئیسجمهور قانونی ونزوئلا، نیکلاس مادورو، او را به اتهام قاچاق مواد مخدر ربوده و از خاک این کشور خارج کرده است.
نظر شما