آگاه: در حالی که تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه وارد فاز جدیدی از «جنگ سرد تکنولوژیک» شده است، انتشار تصاویری از پلتفرمهای رصد هوانوردی جهانی، بار دیگر توجه اتاقهای فکر نظامی در واشنگتن و تهران را به پهنه آبی دریای عمان جلب کرد. پرواز پرندهای ناشناس با شناسه SEP۲۵۰۱، که بدون اطلاعات متعارف پروازی در حال پایش سواحل عمان و نزدیکی آبهای بینالمللی است، تنها یک رخداد هوانوردی ساده نیست؛ این یک «بیانیه قدرت» در ابعاد دیجیتال است.
۱. جغرافیای نبرد؛ چرا سواحل عمان؟
سواحل عمان و دریای عرب، دروازه ورود به اقیانوس هند و شریان حیاتی انتقال انرژی جهان هستند. حضور ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» (CVN-۷۲) در این منطقه، با هدف ایجاد چتر حفاظتی و بازدارندگی انجام شده است. اما حضور پهپاد SEP۲۵۰۱ نشان داد که این چتر حفاظتی، رخنههایی جدی دارد. اگرچه فاصله فیزیکی این پهپاد با ناو گروه ضربت آمریکا زیاد به نظر میرسد، اما در دکترین نظامی نوین، «اشراف» به معنای حضور فیزیکی بالای سر هدف نیست. پهپادهای مدرن ایرانی با استفاده از حسگرهای دوربرد، قادرند از فرسنگها دورتر، امواج راداری و مخابراتی ناو را شکار کنند. این منطقه، دقیقا جایی است که ایران میخواهد تسلط خود را بر «نقاط دسترسی» (Access Denial) به رخ بکشد.
۲. تجهیزات جنگ الکترونیک و سامانه «الینت» (ELINT)
بزرگترین وحشت فرماندهان ناوهای کلاس «آرلی برک» و ناوهای هواپیمابر، نه بمبهای پهپاد، بلکه توانایی آنها در «جارو کردن اطلاعات سیگنالی» است. اگر پهپاد مذکور از خانواده شاهد ۱۳۹ یا هما باشد، احتمالا به تجهیزات زیر مجهز است:
شنود سیگنالی و راداری: این پهپادها میتوانند فرکانسهای راداری سامانه پدافندی «ایجیس» (Aegis) ناوهای آمریکایی را دریافت و تحلیل کنند. با این دادهها، ایران میتواند در زمان نبرد احتمالی، رادارهای دشمن را «کور» یا مختل کند.
تصویربرداری اپتیکی حرارتی: دوربینهای پیشرفته با قابلیت زوم بالا و دید در شب، به این پهپاد اجازه میدهند حتی در تاریکی مطلق، کوچکترین تحرکات روی عرشه ناو (نظیر آمادهسازی جنگندههای F-۳۵ را رصد و به صورت زنده (Data Link) به ایستگاههای زمینی منتقل کند.
مقابله با جمینگ: (Anti-Jamming) تکنولوژیهای جدید ایرانی به این پرندهها اجازه میدهد در محیطهایی که ناوهای آمریکایی امواج پارازیت قوی پخش میکنند، به مسیر خود ادامه داده و ارتباطشان با مرکز قطع نشود.
۳. شاهد ۱۳۹ یا هما؟ دو روی یک سکه قدرت
تحلیل تصاویر و الگوی پروازی، ما را به دو گزینه اصلی میرساند:
الف) شاهد ۱۳۹؛ چشم همیشه بیدار
شاهد ۱۳۹ نسخهای بهینهشده از خانواده شاهد است که برای مداومت پروازی بالا طراحی شده است.
توانایی عملیاتی: این پهپاد میتواند بیش از ۲۰ ساعت در ارتفاع متوسط پرواز کند. موتور چهارزمانه و بیصدای آن، شناسایی صوتی آن را در شب دشوار میکند.
پیام حضور: حضور شاهد ۱۳۹ یعنی ایران به دنبال یک پایش مداوم و خستگیناپذیر از کل ناوگان دشمن در منطقه است.
ب) هما؛ انقلابی در جنگ دریایی (VTOL)
فرضیه حضور پهپاد «هما» به دلیل آیکون قرمز رنگ و قابلیتهای عمودپرواز (Vertical Take-off and Landing) بسیار جدی است. هما نیازی به باند پرواز ندارد.
سکوی پرتاب نامشخص: این پهپاد میتواند از روی یک کشتی تجاری معمولی که هیچ نشان نظامی ندارد، به پرواز درآید. این یعنی هر شناوری در دریای عمان میتواند یک تهدید بالقوه برای ناو «آبراهام لینکلن» باشد.
انعطافپذیری: هما به دلیل ابعاد کوچکتر و قابلیت نشست و برخاست عمودی، ریسک عملیاتی بسیار پایینی دارد و میتواند در فاصلهای نزدیکتر به مرزهای عمان عملیات شناسایی انجام دهد.
۴. تقابل با ناوگان پنجم آمریکا؛ پیام سیاسی-امنیتی
پرواز SEP۲۵۰۱ در این مقطع زمانی، حاوی چند پیام کلیدی برای واشنگتن و متحدان منطقهای آن است:
شکست استراتژی بازدارندگی: حضور ناو هواپیمابر برای ترساندن رقباست، اما پرواز پهپاد در نزدیکی آن نشان میدهد که ایران نه تنها نترسیده، بلکه در حال «آنالیز دقیق» توانمندیهای این ناو است.
اشراف بر حیاط خلوت: ایران با این اقدام ثابت کرد که دریای عمان و شمال اقیانوس هند تحت رصد کامل پهپادی اوست.
جنگ سایبری و راداری: نشان دادن پهپاد در سایتهای عمومی نظیر فلایترادار، یک «مانور جنگ روانی» است. ایران میخواهد آمریکا بداند که دیده میشود، حتی زمانی که تصور میکند در امنیت کامل است.
۵. توانمندیهای پهپادی ایران؛ فراتر از یک اسباببازی
اشتباه استراتژیک برخی تحلیلگران غربی در سالهای گذشته، دستکم گرفتن توان پهپادی ایران بود. امروز اما:
بدنههای کامپوزیتی: استفاده از مواد پیشرفته که بازتاب راداری (RCS) را به شدت کاهش میدهند.
هوش مصنوعی: پهپادهای جدید نظیر هما قادرند بدون دخالت کاربر، اهداف دریایی را شناسایی و دستهبندی کنند.
شبکهسازی: این پهپادها میتوانند به صورت «دسته پهپادی» (Swarm) عمل کنند؛ جایی که یک پهپاد نقش شناسایی و دیگری نقش فریب یا حمله را ایفا میکند.
بهره سخن: پایان عصر مصونیت ناوهای هواپیمابر
پرواز پهپاد مرموز SEP۲۵۰۱ در نزدیکی مرزهای عمان، فصل جدیدی از رقابتهای نظامی در منطقه را گشوده است. چه این پرنده یک شاهد ۱۳۹ باشد و چه پهپاد عمودپرواز هما، واقعیت غیرقابل انکار این است که ایران توانسته است «هژمونی اطلاعاتی» آمریکا در آبهای آزاد را به چالش بکشد.
در حالی که ناو «آبراهام لینکلن» با تمام شکوه نظامیاش در دریای عرب حرکت میکند، یک پهپاد کوچک و ارزانقیمت ایرانی، تمام اسرار الکترونیک آن را روی میز فرماندهان در تهران قرار میدهد.
این تقابل، نشاندهنده تغییر موازنه قدرت از «تجهیزات سنگین و گرانقیمت» به سمت «تکنولوژیهای هوشمند و ارزان» است. دریای عمان دیگر مکانی برای نمایش قدرت یکجانبه نیست؛ اینجا قلمرو شبحهایی است که بدون دیده شدن، همه چیز را میبینند.
نظر شما