آگاه: روز گذشته (شنبه ۱۸ بهمن) سه فیلم «زندگی کوچک کوچک» ساخته امیرحسین ثقفی، «جانشین» ساخته مهدی شامحمدی و «قایق‌سواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی به ترتیب در ساعت‌های ۱۴، ۱۶:۳۰ و ۱۹ به نمایش درآمد.

یک اقتباس از «بازی تمام شد» غلامحسین ساعدی
ثقفی، همزمان با نمایش فیلمش در پردیس ملت، یادداشت کوتاهی درباره اثر حاضرش در جشنواره با این مضمون نوشت: «مرز واقعیت و خیال کجاست. چگونه می‌شود از این زندگی روزمره و تکراری به رویا کردن پناه برد. انسان بدون رؤیا انسانی است که چیزی در زندگی کم دارد. سودای رویا داشتن از موهبت‌هایی است که به انسان داده شده است.
مر، رسن را نیست جرمی ‌ای عنود/ چون تو را سودای سر بالا نبود»
در فیلم تازه ثقفی که علی‌اکبر ثقفی، تهیه کنندگی آن را به عهده دارد محمود نظرعلیان، یاشار جناقچی، بهزاد حاجی‌زاده، حبیب سیف‌اللهی، هدیه عبدیان، ربابه رمضان‌پور و محمد سوری ایفای نقش کردند. امیرحسین ثقفی در نشست خبری فیلمش گفت: هر فیلمسازی جهان خودش را دارد و شخصیت اصلی فیلم من، (امیر) نگاهی دارد که معتقد است سینماگر باید عاشق باشد. وی در پاسخ به پرسشی درباره پیوند تابلوی «ذبح اسماعیل» با شخصیت‌های فیلم، توضیح داد: هر برداشتی که تماشاگر دارد محترم است اما هدف من این بود که در یک زمان هم ابراهیم و هم اسماعیل قربانی شوند.
این فیلمساز در پاسخ به پرسشی درباره اقتباسی بودن فیلم، عنوان کرد: این فیلم اقتباسی از «در انتظار گودو» نیست، بلکه از نمایشنامه «بازی تمام شد» اثر غلامحسین ساعدی الهام گرفته شده است. این کارگردان با اشاره به شرایط اجتماعی امروز، گفت: بحران امروز ما بحران خشم نیست، بلکه بحران شفقت و راه درمان، برون‌رفت از خشونت است.
ثقفی در ادامه درباره نگاه شخصی خود به سینما، مطرح کرد: سینما برای من فراتر از منتقدان و طرفداران است و آن را شبیه عبادت می‌دانم. به نظرم هر نویسنده و شاعر یک اثر می‌نویسد و فیلمساز هم همین مسیر را طی می‌کند. وی با مقایسه نگاه فیلمسازان مختلف، افزود: سینمای مجید مجیدی و عباس کیارستمی کاملا متفاوت است؛ شاعر با کلمات شعر می‌گوید و نمی‌شود کلمات را عوض کرد. کارگردان «زندگی کوچک کوچک» در پاسخ به پرسشی درباره شخصیت اصلی فیلم، بیان کرد: انسان ابتدا به دنبال نیازهای اولیه است و بعد به سراغ نیازهای دیگر می‌رود. شخصیت توماج در قصه ما می‌خواست به سمت یک فرا نیاز حرکت کند. وی درباره فضای بصری و جهان فیلم، توضیح داد: نمی‌خواستم به سینمای ناتورالیسم بروم، بلکه به دنبال نمایش جهانی فراتر بودم و برایم اهمیت داشت منطقه‌ای که نشان می‌دهیم، جنبه‌ای جهانشمول داشته باشد.

«جانشین»؛ روایت زندگی شهید املاکی، فرمانده اطلاعات
اما فیلم «جانشین» ساخته مهدی شامحمدی، یک فیلم بیوگرافی در حوزه سینمای دفاع مقدس است که قرار است برشی از زندگی شهید حسین املاکی، فرمانده اطلاعات و شناسایی جنگ در دوران جنگ تحمیلی را روایت کند. قصه این فیلم زندگی پرفراز و نشیب و نقش سرنوشت‌ساز حسین املاکی، جانشین لشکر قدس گیلان را در طراحی و اجرای عملیات بزرگ و پیچیده «نصر ۴» روایت می‌کند.
آرمان درویش، شکیب شجره، سارا توکلی، امیرحسین هاشمی، پیام احمدی‌نیا، هادی شیخ‌الاسلامی، پیمان نوری، میلاد رفاقتی، حسین اثباتی، عرفان آصفی، رضا نوری و با حضور امیر آقایی در این فیلم بازی می‌کنند. مهدی شامحمدی از فیلمسازان نسل جدید سینمای ایران است که در آثارش معمولا ترکیبی از دغدغه‌های اجتماعی و نگاه انسانی را می‌بینیم که ریشه‌های فرهنگی و ایرانی دارد. او پیش از ساخت اولین فیلم بلند سینمایی خود با عنوان «مجنون»، در قالب مستند و آثار تلویزیونی تجربه قابل توجهی داشت و همین سابقه سبب شد زبان بصری و روایتگری واقع‌گرا و صادقانه‌ای در آثارش شکل بگیرد. فیلم‌های او اغلب بر بستر رویدادهای واقعی یا الهام‌گرفته از واقعیت‌های جامعه ایران ساخته می‌شوند. در «مجنون» نیز او کوشیده تضاد میان ایمان، مسئولیت انسانی و موقعیت‌های دشوار اخلاقی را با روایتی ملموس و انسانی به تصویر بکشد. همچنین، او در «مجنون» در انتخاب میزانسن، قاب‌بندی و نورپردازی، از سادگی برای القای صداقت و واقعیت استفاده کرد. نماهای طولانی، لوکیشن‌های طبیعی و رنگ‌بندی‌های سرد یا خنثی در آثارش کمک می‌کند حس مستندگونه و صادقانه‌ای منتقل شود.

واژه «دفاع مقدس» مورد تخریب قرار گرفته
آثار شامحمدی معمولا با ریشه‌های اعتقادی و باورهای مذهبی جامعه پیوند دارند؛ اما او این مضامین را نه تبلیغ‌گونه، بلکه در قالب درام انسانی و باورپذیر روایت می‌کند. در «مجنون» این نگاه در تضاد میان وظیفه دینی و احساسات شخصی قهرمان نمود دارد. چه در مستندهای پیشینش و چه در «مجنون»، وجه انسانی و تربیتی آثار شامحمدی پررنگ است. او سینما را ابزاری برای طرح پرسش‌های اخلاقی و ارتقای بینش مخاطب می‌بیند، نه صرفا سرگرمی یا بیانیه سیاسی.
این کارگردان درباره فیلم «جانشین» که با آن در جشنواره حضور دارد گفت: نخستین مسئله مهم من در ساخت فیلم، «نبود قهرمان» در سینمای ایران است. نسل جوان امروز، در نبود قهرمانان بومی و معرفی نشده، به سمت الگوهای خارجی و شخصیت‌های ابرقهرمانی در سینمای دنیا سوق داده می‌شود؛ پدیده‌ای که ریشه در کم‌کاری سینما در معرفی قهرمانان واقعی و درست دارد. این خلأ، همواره یکی از دغدغه‌های ذهنی من بوده است. دغدغه بعدی من که از علاقه شخصی‌ام به سینمای جنگ نشأت می‌گیرد، پرداختن به تاریخ معاصر و به‌ویژه جنگی است که آن را افتخار بزرگی برای کشور می‌دانم. در تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و همچنین جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، نقش مردانی اهمیت دارد که در مواجهه با تهاجم، سینه سپر کرده و از کشور دفاع کردند.
شامحمدی ادامه داد: واژه «دفاع مقدس» مورد تخریب قرار گرفته اما باید به عمق آن اندیشید؛ تاریخ را باید درست دید. در جنگ هشت ساله، مردان بسیاری جانفشانی کردند که بسیاری از آنها معرفی نشدند و گمنام ماندند، باوجود اینکه کارهای بزرگی انجام دادند. این کشور برای اولین بار در ۴۰ سال پیش، جنگی را تجربه می‌کند که پس از ۲۵۰۰ سال تمدن و صدها جنگ در ۴۵۰ سال اخیر که هر بار منجر به جدایی بخشی از ایران شد، موفق شد دست متجاوز را کوتاه کند و اجازه جدایی هیچ بخشی را ندهد. بازپس‌گیری خرمشهر نیز نمونه‌ای از این افتخارات بزرگ برشمرده می‌شود. سینما گاهی در مواجهه با این افتخارات، دچار نوستالژی‌زدگی یا عدم برخورد صحیح شده است. در دو اثر اخیرم، کوشیدم تا ضمن معرفی قهرمانانی که کمتر شناخته شده‌اند و نسل جدید باید با آنها آشنا شود، بخشی از تاریخ جنگ کشور را که مایه مباهات است، به تصویر بکشم.
کارگردان فیلم‌های دفاع مقدسی در ادامه بیان کرد: بزرگ‌ترین هدف من در درجه اول این است که آدم تاثیرگذاری را در تاریخ مملکت معرفی کنم و مخاطب بعد از دیدن فیلم، حسین املاکی را فقط به عنوان اسمی روی تابلو خیابان یا اتوبان نشناسد و به شناختی از این شخصیت رسیده باشد. می‌خواستم بداند او چه انسان بزرگی بود، در چه دوره‌ای زندگی کرده و چه کار بزرگی کرده و چگونه با دلیرانه‌ترین شکل ممکن به شهادت رسیده است. برای من مهم بود که این شناخت در ذهن تماشاگر باقی بماند. دغدغه یا هدف دوم من، معرفی تاریخ معاصر است؛ اینکه جنگ هشت‌ساله ایران، یکی از عجیب‌ترین مقاطع تاریخی این سرزمین بود که همه قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای در مقابل ما صف بسته بودند اما ایران با تکیه بر ایمان و ایستادگی جوانانش مقاومت کرد. این حرف‌ها ممکن است تکراری باشد اما ما امروز هم با تهدید قدرت‌های بزرگ مواجهیم و وقتی از این زاویه به جنگ تحمیلی نگاه کنیم، اهمیت آن دوران برای نسل جدید معنا پیدا می‌کند و برایم مهم است که جوانان وجوه دیگری از جنگ را ببینند. وی تصریح کرد: در «جانشین» نمی‌خواستم اغراق کنم یا تصویر قهرمانانه غیرواقعی بسازم. هدفم این بود که با استناد به گفته‌ها و روایت‌های هم‌رزمان شهید املاکی و اسناد موجود، بخشی از حقیقت را برای مخاطب روشن کنم. سینما در چنین جایگاهی می‌تواند به فهم بهتر تاریخ و هویت ملی کمک کند. امیدوارم تماشاگر هنگام خروج از سالن، با درکی تازه از بخشی از تاریخ معاصر کشورش روبه‌رو شود؛ درکی که نه از سر شعار، بلکه از دل واقعیت و تجربه انسانی سرچشمه گرفته است.

همکاری صدرعاملی با پیمان قاسم‌خانی
فیلم «قایق سواری در تهران» جدیدترین ساخته رسول صدرعاملی است که با فیلمنامه‌ای از پیمان قاسم‌خانی در سانس پایانی ساعت ۱۹ اکران شد.
این فیلم پس از گذشت ۲۵ سال از اکران «دختری با کفش‌های کتانی»، همکاری مجدد پیمان قاسم‌خانی در مقام نویسنده با رسول صدرعاملی در مقام کارگردان است. فیلم «قایق‌سواری در تهران» در قالب یک پرسه شهری در تهران پیش می‌رود؛ جابه‌جایی میان خیابان‌ها و لوکیشن‌ها بخشی از روایت است و استفاده از نماهای نقشه اینترنتی، مسیر حرکت شخصیت‌ها و منطق مکانی داستان را برجسته می‌کند. به عبارتی فیلم حال و هوای یک سفر شهری در تهران را دارد. گویی شهر فقط جایی نیست که داستان در آن اتفاق می‌افتد، بلکه به‌مثابه مسیری برای تجربه یک سفر شهری هم برای مخاطب، هم شخصیت عمل می‌کند. یعنی مسیرها، جغرافیا، خیابان‌ها و حتی نقشه اینترنتی، بخشی از روایت و تجربه تماشاگر هستند؛ از اشتباه گرفتن بیمارستان هاشمی‌نژاد و هاشمی رفسنجانی، بزرگراه رسالت شرق و غرب، اداره پست، ثبت احوال و بلوار کشاورز و... گرفته تا چگونگی نمایش آنها در نوع فیلم‌برداری و استفاده از نماهای هوایی. به عبارتی فیلم مسیر سفر شهری را نه فقط با جابه‌جایی شخصیت‌ها، بلکه با نشان دادن نمای از بالا به پایین ساختمان‌ها به تصویر می‌کشد، طوری که گویی شهر نیز نقش فعالی در روایت دارد.
یکی از بازی‌های شاخص در این فیلم، مربوط به بازی بنیتا افشاری بازیگر نقش آیداست که به گفته خودش هشت سال و ۱۱ ماه دارد. او درباره چگونگی انتخابش در این فیلم می‌گوید: من دوره بازیگری دیدم و از بین یک گروه از بچه‌ها انتخاب شدم که آنها هم قبلا تجربیاتی داشتند چون برای آقای صدرعاملی مهم بود که یک بازیگر خوب نقش را بازی کند. فکر می‌کنم یکی از دلایل دیگری که من را انتخاب کردند این بود که شرایط کار سخت بود و صحنه‌های خارجی و داخل ماشین زیادی داشتیم و چون زمستان بود هر بچه‌ای نمی‌توانست تحمل کند اما چون من بزرگ‌تر از سنم هستم و در خانه به مادرم برای نگهداری برادر کوچک‌ترم کمک می‌کنم برای بازی انتخاب شدم. بعد از انتخاب شدن بخشی از فیلمنامه را به من دادند تا دیالوگ آن بخش را بگویم.
افشاری در مورد کار کردن با صدرعاملی توضیح داد: کار کردن با آقای صدرعاملی برایم خیلی جالب بود، با اینکه ایشان خیلی از من بزرگ‌تر هستند ولی همیشه با من حرف می‌زدند و شوخی می‌کردند و بیشتر دوست بودیم تا کارگردان و بازیگر. همیشه از من حمایت کردند و من ممنونم که انتخابم کردند و به من اعتماد داشتند. مثلا یکی از صحنه‌ها بود که در ماشین باید می‌گفتم «یا حسین» اما این دیالوگ را خوب نمی‌گفتم و آقای صدرعاملی کمکم کردند که چطور دیالوگم را بگویم.
«قایق‌سواری در تهران» به کارگردانی رسول صدرعاملی و تهیه‌کنندگی روح‌الله سهرابی در موسسه تصویر شهر و سازمان حمل ونقل ترافیک تهران تولید شده است. قاسم‌خانی، علاوه بر نویسندگی فیلمنامه این اثر، بازی در نقش اصلی را بر عهده داشته و همچنین سحر دولتشاهی، امین حیایی، زهرا داودنژاد، محمد بحرانی، بنیتا افشاری، آرمیتا قبادی و کسری پرتوی در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند. این فیلم قرار بود پنج‌شنبه ۱۶ بهمن در پردیس ملت اکران شود که به دلیل لزوم ارسال نسخه اصلاح شده در زمینه نور و رنگ به سالن اهالی رسانه و منتقدان در پردیس ملت به شنبه هجدهم بهمن ساعت ۱۹ موکول و فیلم «حال خوب زن» جایگزین آن شد.
اما امروز (یک‌شنبه ۱۹ بهمن) فیلم‌های «خواب» به کارگردانی ‌مانی مقدم در ساعت ۱۴، «آرام‌بخش» به کارگردانی سعید زمانیان در ساعت ۱۶:۳۰ و «سقف» به کارگردانی ابراهیم امینی در ساعت ۱۹ به نمایش درمی‌آید.

مردم چه فیلم‌هایی از جشنواره را پسندیدند؟
به گزارش دبیرخانه جشنوار، نتیجه آرای مردمی فیلم‌های نمایش داده شده در روز ششم جشنواره فیلم فجر اعلام شد. این نتایج بر اساس حروف الفبا، روز شنبه ۱۸ بهمن توسط ستاد انتخاب فیلم برگزیده از نگاه تماشاگران جشنواره فیلم فجر منتشر شد. فیلم‌های اسکورت، اردوبهشت، پل، جانشین، حاشیه، زنده‌شور، سرزمین فرشته‌ها، غوطه‌ور، قایق سواری در تهران، کارواش، کوچ، گیس و نیم شب، ۱۳ فیلم از مجموع ۳۱ فیلم حاضر در بخش مسابقه، برگزیده نگاه تماشاگران جشنواره فیلم فجر هستند. لازم به توضیح است فهرست فیلم‌ها بدون اولویت است و انیمیشن «نگهبان خورشید» و فیلم «مولا» در رأی‌گیری مردمی مدنظر قرار نگرفته‌اند و سایر فیلم‌ها تا پایان برگزاری چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در فرآیند رأی‌گیری آرای مردمی قرار دارند.