آگاه: بررسی آمادگی یگانهای عملیاتی نیروی دریایی سپاه پاسداران، مرور برنامههای تامینی و سناریوهای اقدام نظامی متقابل سپاه پاسداران در مواجهه با تهدیدات امنیتی و نظامی احتمالی در منطقه تنگه هرمز و بهرهگیری هوشمند از مزایای ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی در خلیج فارس و دریای عمان از مهمترین اهداف رزمایش ترکیبی، گرم و هدفمند «کنترل هوشمند تنگه هرمز» با محوریت نیروی دریایی سپاه پاسداران محسوب میشوند. واکنش سریع، قاطع و فراگیر نیروهای عملیاتی سپاه پاسداران در قبال توطئههای ضدامنیتی در عرصه دریایی در کانون تمرینهای اطلاعاتی و عملیاتی یگانهای مستقر در این رزمایش قرار دارند.
رزمایش ندسا در حالی برگزار شد که پیش از این قدرتنمایی ایران در تنگه هرمز از سوی مسئولان کشوری و لشکری به رخ دشمن کشیده شد، حتی رسانههای غربی و عربی نیز به صراحت به این موضوع اشاره کرده بودند. روزنامه آمریکایی آبزرور با اشاره به اهمیت جهانی تنگه هرمز نوشت: باید درک کرد که تنگه هرمز آبراه بسیار مهمی است و ۲۰ درصد نفت جهان روزانه از این مسیر عبور میکند. این آبراه از یک سو در قلمرو دریایی ایران و از سوی دیگر در سمت عمان و امارات متحده عربی قرار گرفته است و بر اساس معاهده سازمان ملل متحد در زمینه قوانین دریایی، عبور و مرور برای همگان در این منطقه آزاد است.
آبزرور به مختصات جغرافیایی تنگه هرمز پرداخته و آورده است: اگر ایران تنگه هرمز را مسدود کند، آنگاه به معنای واقعی کلمه جهان را به زانو درخواهد آورد. بنابراین غرب و به ویژه آمریکا باید به طور حتمی مانع وقوع چنین رویدادی شوند. در این میان و در حالی که آمریکا در تنگه هرمز حضور دارد اما نشان داده که در واکنش نشان دادن به چنین حوادثی مشکل دارد.
موضع انفعالی نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس
این نشریه با اشاره به «مهارت ایران در امور نظامی و تدابیر راهبردی»، تصریح کرد: ایرانیها همواره راهبرد و تاکتیک نوینی داشته و حال نیز نحوه حملات دریایی خود را در تنگه هرمز بهبود بخشیدهاند. شیوه حملههای آنها حمله «دسته جمعی» نامیده میشود و قایقهای تندرو با حداکثر سرعت حرکت کرده و دشمن را به محاصره خود درخواهند آورد. این قایقهای تندرو بسیار کوچک بوده و سریع هستند و به همین دلیل شناسایی آنها دشوار است. ایران همچنین زیردریاییهای کوچکی را ساخته و از آنها در تنگه هرمز استفاده میکند. تحلیل رسانه عربی اماراتی «ارمنیوز» نیز قابل توجه است؛ در شرایطی که ایالات متحده با اعزام ناوهای هواپیمابر و افزایش حضور نظامی خود در منطقه غرب آسیا، بهدنبال نمایش قدرت و اعمال فشار سیاسی ـ امنیتی است، جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر راهبرد جنگ نامتقارن و توسعه گسترده ناوگان پهپادی، معادلات سنتی نبرد دریایی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. بر اساس ارزیابی کارشناسان نظامی، تمرکز ایران نه بر رقابت کلاسیک با نیروی دریایی آمریکا، بلکه بر تغییر قواعد بازی از طریق ابزارهای کمهزینه، هوشمند و قابل تولید انبوه است؛ ابزاری که میتواند برتری پرهزینه و سنگین دشمن را دچار فرسایش کند. کارشناسان راهبردی بر این باورند که پهپادها امروز به یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت دفاعی و بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شدهاند. این پهپادها ـ اعم از شناسایی، رزمی و انتحاری ـ با برخورداری از قابلیت پرواز در ارتفاع پایین، مداومت پروازی بالا و امکان اجرای حملات همزمان و انبوه، توانستهاند سامانههای پدافندی دشمن را با چالش مواجه کرده و معادلات دفاعی آن را پیچیدهتر کنند.
تنگه هرمز؛ میدان برتری جغرافیایی ایران
ارمنیوز در مطلب خود تاکید کرده است: موقعیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، نقش تعیینکنندهای در این راهبرد ایفامیکند. نزدیکی به سواحل ایران، عمق جغرافیایی، کثرت مسیرهای پروازی و دریایی و تراکم بالای تردد کشتیها، شرایطی را فراهم کرده که توان پهپادی و شناورهای تندرو ایران بیشترین کارایی را داشته باشند.
به گفته تحلیلگران، این محیط جغرافیایی به ایران امکان میدهد بدون نیاز به ناوگان سنگین، از عمق سرزمینی خود اقدام کرده و فشار دائمی بر نیروهای فرامنطقهای وارد کند.
یکی از مهمترین مزایای راهبرد پهپادی ایران، عدم توازن هزینه است. در حالی که مقابله با هر پهپاد نیازمند بهکارگیری سامانههای پدافندی گرانقیمت، موشکهای پیشرفته یا سامانههای لیزری پرهزینه است، تولید و بهکارگیری پهپاد برای ایران با هزینهای بسیار کمتر انجام میشود. همین مسئله، به باور کارشناسان، میتواند در یک نبرد فرسایشی، فشار قابل توجهی بر نیروی دریایی آمریکا وارد کند و مدیریت صحنه نبرد را برای واشنگتن پیچیده و پرهزینه سازد.
البته نیروی دریایی سپاه قبل از قدرتنماییاش در تنگه هرمز در خلیج فارس هم رزمایشی داشت. آذرماه، خلیج همیشه فارس شاهد برگزاری رزمایش نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بود. در جریان این رزمایش، طیف متنوعی از سامانههای پدافندی و البته موشکها و پهپادها آزمایش و شلیک شدند و در همان مقطع، برگزاری رزمایش حامل پیام راهبردی بود. رزمایش مذکور با شلیک کمسابقه طیف متنوعی از موشکها و تسلیحات مهم همراه بود که این اقدام پس از مواضع شیطنتآمیز کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و طرح مجدد ادعاهای آنها در مورد جزایر سهگانه کشورمان، هشدار جدی به این دسته از بازیگران ارزیابی میشد. به همین جهت، برگزاری رزمایش نیروی دریایی سپاه پاسداران در خلیجفارس، یک هشدار جدی به آنها بود و بار دیگر پیامی را منتقل کرد و آن اینکه ایران در حراست از منافع و امنیت ملی خود، قاطع است.
حال تنگه هرمز شاهد رزمایش ترکیبی است تا دوباره پیامی را به کشورهای غربی به سرکردگی ایالات متحده آمریکا و فرزند ناخلفش یعنی رژیم صهیونیستی صادر و مجدد گوشزد کند، با وجود مانور تبلیغاتی گسترده مبنی بر حضور و اعزام ناوها به سوی ایران، سپاهیان با حضور در میدان کاملا دستها را روی ماشه گذاشتهاند و در صورت هرگونه اشتباه و خطایی باید خود را آماده تبعاتی کنند که میتواند صورت حسابهای سنگینی را روی دست آنها قرار دهد. تنگه هرمز جولانگاه ایران و ایرانیان است.
پیامدهای کنترل هوشمند تنگه هرمز
محمدعلی حسننیا ـ آگاه مسائل سیاسی
مقامهای نظامی ایران میگویند منظور از کنترل هوشمند، بستن کامل یا فیزیکی تنگه نیست، بلکه اعمال نوعی مدیریت چندلایه و انعطافپذیر بر تردد کشتیهاست؛ مدیریتی که به تهران امکان میدهد بدون ورود به یک درگیری مستقیم نظامی، بر جریان کشتیرانی و امنیت انرژی اثر بگذارد. به گفته فرماندهان نیروی دریایی سپاه پاسداران، ایران دیگر به روشهای سنتی مانند مینگذاری گسترده نیازی ندارد و میتواند با ابزارهای نوین، تنگه را زیر نظر و کنترل داشته باشد. این کنترل هوشمند بر مجموعهای از توانمندیها استوار است؛ از جمله شبکه اطلاعاتی و نظارتی پیشرفته، استفاده از پهپادها، شناورهای تندرو، زیردریاییها و سامانههای موشکی ساحل به دریا. ایران با اتکا به این ظرفیتها قادر است کشتیها را شناسایی، رهگیری، متوقف یا حتی به بهانههای حقوقی و امنیتی بازرسی کند. این روش به تهران اجازه میدهد سطح تنش را بهصورت تدریجی و حسابشده افزایش یا کاهش دهد. تحلیلگران نظامی معتقدند که هدف اصلی ایران از طرح این مفهوم، ارسال پیام بازدارندگی است. تهران میخواهد نشان دهد در صورت تهدید یا حمله، ابزارهایی در اختیار دارد که میتواند هزینههای سنگینی به طرف مقابل تحمیل کند، بیآنکه لزوما وارد جنگی تمامعیار شود. به همین دلیل، کنترل هوشمند بیشتر یک اهرم فشار سیاسی و امنیتی است تا یک اقدام فوری و عملیاتی. در عین حال، کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه اجرای عملی این راهبرد میتواند پیامدهای پرخطری بههمراه داشته باشد. اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز میتواند بازارهای جهانی انرژی را دچار شوک کند، قیمت نفت را بهشدت افزایش دهد و واکنش سخت قدرتهای بزرگ را در پی داشته باشد. از همین رو، بسیاری بر این باورند که ایران از این توانمندی بیش از آنکه برای اقدام واقعی استفاده کند، بهعنوان برگ مذاکره و ابزار بازدارنده بهره میبرد. در مجموع، آنچه ایران کنترل هوشمند تنگه هرمز مینامد، بخشی از راهبرد کلان این کشور برای مدیریت تقابل با غرب است؛ راهبردی که بر افزایش هزینههای تهدید علیه ایران، بدون عبور از آستانه جنگ مستقیم، تمرکز دارد و تنگه هرمز را در قلب این معادله قرار میدهد.
نظر شما