آگاه: برخلاف تصور رایج، این افول صرفا اقتصادی نیست، بلکه بازتاب بحران عمیق معنا در فرهنگ مدرن است. افول عینی در اینجا به معنای آن بخش از زوال اجتماعی است که در شاخص‌های قابل سنجش (داده‌ها، نرخ مشارکت، اعتماد نهادی، سلامت روان) تجسد می‌یابد و از قلمرو تحلیل انتزاعی به سطح تجربه جمعی منتقل می‌شود.
در دهه گذشته، جهان غرب با مجموعه‌ای از دگرگونی‌های ساختاری و فرهنگی روبه‌رو بوده است که بسیاری از آنها در جهت زوال تدریجی سرمایه اجتماعی، کاهش اعتماد نهادی و سستی هویت جمعی حرکت کرده‌اند. این نوشتار با رویکرد میان‌رشته‌ای و اتکا بر داده‌های معتبر بین‌المللی، تلاش می‌کند افول عینی اجتماعی را ـ به‌مثابه روندی قابل اندازه‌گیری ـ در سه سطح اقتصادی، فرهنگی و نهادی تحلیل کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که غرب، هرچند هنوز از توان علمی و فناورانه عظیمی برخوردار است، وارد مرحله‌ای شده که می‌توان آن را «پساپایداری اجتماعی» نامید؛ دوره‌ای که در آن فرسایش معنا، هویت و اعتماد، نشانه اصلی افول تمدنی به‌شمار می‌آید.

۱. شاخص‌های اقتصادی و ساختاری
داده‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) نشان می‌دهند که ضریب جینی، به‌عنوان یکی از معیارهای کلیدی نابرابری درآمد، در اروپا از حدود ۰.۳۲ در سال ۲۰۱۵ به ۰.۳۵ در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. در ایالات متحده نیز این رقم به حدود ۰.۴۹ رسیده است. همزمان، بدهی عمومی و تورم هزینه‌های زندگی موجب تضعیف طبقه متوسط شده؛ طبقه‌ای که ستون اصلی ثبات اجتماعی در جوامع مدرن است. آمارهای اتحادیه اروپا حاکی از آن است که نسبت خانوارهای زیر خط رفاه در کشورهای توسعه‌یافته از ۱۲ درصد در ۲۰۱۵ به بیش از ۱۸ درصد در ۲۰۲۴ رسیده؛ بیانگر شکاف فزاینده میان گروه‌های اقتصادی.
این تحولات ساختاری، نشانه فرسایش تدریجی آن الگوی اقتصادی است که پس از جنگ جهانی دوم، غرب را حامل رفاه و عدالت اجتماعی معرفی می‌کرد.

۲. شاخص‌های فرهنگی و روانی
در دهه اخیر، بحران‌های روان‌شناختی به شکل گسترده‌ای در جوامع غربی ظهور کرده‌اند. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO) و موسسه Gallup، نرخ افسردگی، اضطراب و خودانزوایی در میان گروه سنی ۱۸ تا ۳۰ سال حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و همزمان، اعتماد اجتماعی و تمایل به مشارکت مدنی سیر نزولی دارد. پدیده «انزوای دیجیتال» جایگزین روابط اجتماعی واقعی شده است؛ وضعیتی که در آن فرد در شبکه‌های ارتباطی متعدد حضور دارد، اما از نظر روانی در گسست عمیق از جمع به‌سر می‌برد. این دگرگونی، نشانگر گذار از فرهنگ معنا و مشارکت به فرهنگ مصرف و بی‌تفاوتی است. به بیان دیگر، ساختار فرهنگی غرب از وضعیتی که در آن «هویت اجتماعی، محور معنا» بود به مرحله‌ای منتقل شده که در آن «مصرف، محور هویت» شده است.

۳. شاخص‌های نهادی و بحران اعتماد
پژوهش‌های مرکز Pew Research نشان می‌دهند که میزان اعتماد شهروندان آمریکایی به رسانه‌ها، نظام قضایی و دولت فدرال از ۴۳ درصد در سال ۲۰۱۰ به کمتر از ۲۵ درصد در ۲۰۲۴ رسیده است. در بسیاری از کشورهای اروپایی این نسبت در حالتی مشابه قرار دارد. این پدیده که از آن به عنوان عصر بی‌اعتمادی نهادی (Post-trust Era) یاد می‌شود، حاکی از فرسایش پیوندهای نمادین بین نهادهای مدرن و شهروندان است. در چنین شرایطی، مشروعیت نهادها نه از عملکرد، بلکه از احساس تعلق جمعی تغذیه می‌شود و وقتی این احساس فرو می‌ریزد، نهادها دچار بحران معنایی می‌گردند.
به‌طور کلی تحلیل افول اجتماعی را می‌توان از سه چشم‌انداز نظری تبیین کرد:
اسپنگلر تمدن غرب را در مرحله «فرهنگ تمام‌شده» می‌داند؛ فرهنگی که خلاقیت معنایی‌اش فرسوده و جای خود را به انباشت تکنولوژی داده است. توین‌بی فرآیند زوال تمدن‌ها را زمانی آغازشده می‌بیند که «اقلیت خلاق» به «اقلیت ممتاز» تبدیل می‌شود و از بدنه اجتماعی فاصله می‌گیرد. این الگو در شکاف امروز میان نخبگان فناوری و توده شهروندان آشکار است. نظریه‌های نئوساماج‌شناسی معاصر (مانند تحلیل‌های لاسزک و گیدنز) افول را نتیجه «اختلال در بازتولید معنا و اعتماد» می‌دانند؛ یعنی زوال ظرفیت جامعه برای تفسیر خود به‌عنوان کلیت منسجم. برآیند این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که افول غرب نه برآمده از ضعف مادی، بلکه نتیجه بحران در مبنای معنایی تمدن مدرن است، جایی که فناوری جای معنا را گرفته و آزادی بی‌تعلق تبدیل به انزوا شده است.

۴. نتیجه‌گیری
نشانه‌های افول عینی اجتماعی غرب، در دهه اخیر، از ساحت اقتصاد تا فرهنگ و نهادها گسترده شده‌اند. مجموعه داده‌های تجربی حاکی از روند نزولی اعتماد، افزایش نابرابری و ریزش مشارکت اجتماعی است؛ روندی که به‌صورت تدریجی ساختار معنایی تمدن غرب را از درون تهی می‌کند. با وجود تداوم قدرت فناورانه و سرمایه دانایی، بحران معنا و همبستگی اجتماعی به محور اصلی زوال تبدیل شده است. از این رو می‌توان گفت غرب در مرحله‌ای از تاریخ خود قرار دارد که ثبات بیرونی با فروپاشی درونی هم‌زیست شده است. احیای تمدنی در چنین بستر، نه از مسیر رشد اقتصادی، بلکه از بازتعریف رابطه انسان با اعتماد، معنا و جهت تاریخی ممکن است انجام گیرد، همان فرآیندی که اگر شکل نگیرد، عصر «پساپایداری اجتماعی» به عصر «پساتمدنی غرب» مبدل خواهد شد.

منابع آمارها و داده‌ها:
World Bank. “World Development Indicators.” www.worldbank.org، گزارش: داده‌های سالیانه در مورد ضریب جینی و توزیع درآمد در کشورهای مختلف.
World Health Organization (WHO). “Mental health: strengthening our response.” www.who.int، گزارش: بررسی‌های جهانی در مورد وضعیت سلامت روان و انتشار داده‌ها درباره اختلالات روانی.
Pew Research Center, “The Future of Trust in Government.” www.pewresearch.org، گزارش: نظرسنجی‌ها و تحلیل‌ها در مورد سطح اعتماد به نهادهای عمومی و تغییرات آن در سال‌های اخیر.
Social Isolation and New Technology Study, American Psychological Association. www.apa.org، گزارش: بررسی تاثیر فناوری‌های جدید بر روابط اجتماعی و انزوا.