-
-
ستون پنهان امنیت پایدار
جامعه ایران در سالهای اخیر، از جمله در سال ۱۴۰۴، در معرض امواج پیوستهای از فشارهای بیرونی و درونی قرار گرفته است. تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، ناآرامیهای دی، تهاجم ۴۰ روزه و ادامه آن و علاوه بر آن، نااطمینانیهای اقتصادی و فرسایش اعتماد اجتماعی، همگی شرایطی را پدید آوردهاند که کارشناسان از آن با عنوان «فشار همزمان استرسهای حاد و مزمن» یاد میکنند.
-
بنزین؛ آزمون اعتماد عمومی و عقلانیت دولت
بازگشت موضوع بنزین به صدر مباحث سیاسی و اقتصادی کشور، بار دیگر یکی از حساسترین آزمونهای پیش روی دولت را یادآوری میکند؛ آزمونی که نتیجه آن صرفا در میزان مصرف سوخت یا درآمدهای حاصل از اصلاح قیمت خلاصه نمیشود، بلکه مستقیما با معیشت مردم، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی ارتباط دارد. اظهارات اخیر برخی مسئولان، درباره بنزین نیز ضرورت توجه به این واقعیت را برجسته کرده است که بنزین در کشورمان ایران، صرفا یک مسئله اقتصادی نیست و هر تصمیمی درباره آن میتواند پیامدهای اجتماعی، سیاسی و حتی امنیتی داشته باشد.
-
ریشههای تهدید یک رئیسجمهور جنایتکار
اخیرا ترامپ در هجمه لفظی مجدد خطاب به ایرانیان و مسئولین ایرانی الفاظ توهینآمیزی را به کار برده است و گستاخانه برای چندمین بار اهانت به رهبر و ملت ایران را تکرار کرده است. فارغ از شخصیت بیمار و خودبزرگبینی که او دارد یک سوال مهم و اساسی مطرح میشود و آن اینکه ریشه فکری چنین عتابهایی کجاست و او بر اساس چه مشرب نظری به خود اجازه میدهد تا چنین توهینهای بیقاعدهای را به یک ملت پرسابقه با ریشههای تمدنی عمیق ابراز دارد؟ در ادامه چند نکته حائز اهمیت مورد اشاره قرار خواهد گرفت که مبین این است که این توهینها صرفا یک واکنش احساسی یا شخصی از سوی ترامپ نیست، بلکه محصول یک ساختار فکری و تمدنی است.
-
-
همان همیشگی...
با فرارسیدن نیمه آبان و استقرار شرایط پایدار جوی، فصل آلودگی هوا در کلانشهرهای ایران، بهویژه تهران، دوباره آغاز شده است. پیشبینیهای سازمان هواشناسی و گزارشهای روزانه کیفیت هوا نشان میدهد که از اواخر هفته گذشته غلظت آلایندهها افزایش یافته و شاخص کیفیت هوا در بسیاری از ساعات به محدوده ناسالم برای گروههای حساس و حتی بالاتر رسیده است. تهران در برخی روزها در میان آلودهترین شهرهای جهان قرار گرفته و وارونگی دما، سکون هوا و انباشت ذرات معلق، نفس شهر را تنگ کرده است.
-
مسیری برای مدیریت ناترازیها
با کاهش دمای هوا و لزوم مصرف بهینه انرژی مجددا بحث ناترازیها داغ شده است. البته پس از جنگ ۴۰ روزه بهخاطر آسیب به پالایشگاهها و نیروگاهها این موضوع به عنوان یکی از اولویتهای مهم کشور مطرح شده بود ولیکن با فرا رسیدن هوای سرد طبعا بحث و بررسی از سوی افراد مختلف بیشتر میشود. ضمن اینکه موضعگیری دولتمردان هم بر پررنگتر شدن این مقوله کمک میکند.
-
بحران اشتغال
بازار کار ایران این روزها یکی از پرتنشترین دورههای خود را تجربه میکند. آمارهای رسمی از رسیدن نرخ بیکاری به ۹.۱ درصد در بهار ۱۴۰۵ و کاهش حدود ۴۵۰ هزار نفری شمار شاغلان نسبت به سال قبل خبر میدهند؛ عددی که در کنار خروج بیش از یک میلیون نفر از فهرست بیمهشدگان اجباری در فاصله اسفند ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵، عمق فشار بر اشتغال رسمی را نشان میدهد.
-
ضرورت بازگشت دیپلماسی به میدان عمل
وضعیت نه جنگ، نه صلح، شاید در ظاهر به معنای نبود درگیری نظامی تمامعیار باشد، اما در واقع یکی از پیچیدهترین و فرسایشیترین شرایط برای یک کشور به شمار میرود؛ وضعیتی که در آن نه سایه تهدید از سر جامعه برداشته شده و نه امکان برنامهریزی مطمئن برای اقتصاد، تولید، سرمایهگذاری و معیشت مردم فراهم است. در چنین شرایطی، کشور همزمان باید هزینههای حفظ آمادگی دفاعی را بپردازد و با پیامدهای اقتصادی و روانی نااطمینانی در عرصه داخلی و بینالمللی دستوپنجه نرم کند.
-
ریشه واقعی چالشهای امروز
«اینکه بنده درباره علوم انسانی در دانشگاهها و خطر این دانشهای ذاتا مسموم هشدار دادم - هم به دانشگاهها، هم به مسئولان - به خاطر همین است. این علوم انسانیای که امروز رایج است، محتواهایی دارد که ماهیتا معارض و مخالف با حرکت اسلامی و نظام اسلامی است؛ متکی بر جهانبینی دیگری است؛ حرف دیگری دارد، هدف دیگری دارد. وقتی اینها رایج شد، مدیران بر اساس آنها تربیت میشوند؛ همین مدیران میآیند در رأس دانشگاه، در رأس اقتصاد کشور، در رأس مسائل سیاسی داخلی، خارجی، امنیت، غیره و غیره قرار میگیرند. حوزههای علمیه و علمای دین پشتوانههایی هستند که موظفند نظریات اسلامی را در این زمینه از متون الهی بیرون بکشند، مشخص کنند، آنها را در اختیار بگذارند، برای برنامهریزی، برای زمینهسازیهای گوناگون...» (۲۹/۰۷/۱۳۸۹)
-
۹ اســفند روز «حماسه، غیرت و شرف ایرانی» شود
۹ اسفند ۱۴۰۴ یکی از تلخترین روزهای نیم قرن اخیر ایران بود. روزی که دشمن صهیونی و آمریکایی علیه مردم ایران اسلامی دست به جنایتی تمامعیار زد و ضمن به شهادت رساندن رهبر انقلاب، ۱۶۸ نفر از دانشآموزان معصوم و کادر آموزشی مدرسه شجره طیبه میناب را پرپر کرد. اگرچه از همان روزها و در بحبوحه جنگ و جنایتهای بعدی دشمنان که تقریبا تمام کشور را درگیر خود کرد، یک نگاه مردم به سوی مدرسه شجره طیبه میناب و خانوادههای داغدیده دانشآموزان آن مدرسه بود، اما به قول معروف شنیدن کی بود مانند دیدن...
-
استیصال ترامپ و تیم جنایتکار او
انتخابات میاندورهای کنگره و سنا برای ترامپ جنایتکار و جمهوریخواهان به کابوسی تمامعیار تبدیل شد. دموکراتها نه تنها کنترل مجلس نمایندگان را پس گرفتند، بلکه با چرخشهای تاریخی در ایالتهای عمیقاً جمهوریخواه، اکثریت سنا را نیز به دست آوردند. پیروزیهایی در تگزاس (اولین کرسی سنا برای دموکراتها از ۱۹۸۸)، کانزاس (اولین از ۱۹۳۲)، اوهایو، کارولینای شمالی و جنوبی، آیووا و مین، تصویر یک موج دموکراتی تمامعیار را ترسیم کرد که حتی در سنگرهای سنتی ترامپ رخنه کرده بود.
-
-
پاسخ بدون مرز؛ دکترین بازدارندگی در برابر تهدیدهای بیمرز
امنیت ملی را نمیتوان در مرزهای جغرافیایی محصور کرد؛ همانگونه که تهدیدهای امروز نیز الزاما از یک نقطه مشخص آغاز نمیشوند و در همان محدوده پایان نمییابند. در جهان امروز، تهدید میتواند از یک پایگاه نظامی، یک عملیات اطلاعاتی، یک حمله سایبری، اقدام خرابکارانه یا فشار سازمانیافته سیاسی و اقتصادی شکل بگیرد.
-
خرده تخلفات ناپسند
در هر جامعهای، قانون زمانی کارآمد است که شهروندان آن را نه صرفا یک الزام بیرونی، بلکه بخشی از چارچوب زندگی جمعی و تامینکننده منافع مشترک بدانند.
-
مشارکت مردمی و حل بحرانها
یکی از مفاهیم قابل توجه در جامعهشناسی، مفهوم «همکاری» است طوری که در تعریف گروه و جامعه به عنوان یکی از ویژگیهای مهم بیان میشود و اشتراک عدهای از مردم در زندگی برای رسیدن به اهداف منفعت عمومی دیده میشود. در تعاریف مختلف در بیان فهرست اشتراکات مردمان یک جامعه علاوه بر اشتراکات در مذهب در فرهنگ در مالکیت و موارد دیگر «همکاری مشترک» نیز اشاره میشود.
-
بقای ایران بر بلندای تاریخ
در چند هفته اخیر رسانههای معاند و وابسته به آمریکا و رژیم صهیونیستی سعی کردهاند جریان خبری مربوط به حمله نظامی آمریکا به ایران را هدایت کنند. این مسئله به خصوص در شبکههای اجتماعی و از سوی برخی اکانتهای معلومالحال نیز پیگیری و ضریب داده شده است که نتیجه این امر تشدید وضعیت جنگی در ذهن و روان جامعه ایرانی است.
-
کشتی به عنوان هویت ملی
کشتی ایران بار دیگر در سالهای اخیر جهان را به تحسین واداشته است. قهرمانی همزمان تیمهای آزاد و فرنگی در مسابقات جهانی ۲۰۲۵ کرواسی و سپس سلطه مقتدرانه فرنگیکاران در جهانی ۲۰۲۶ آستانه با ۱۹۲ امتیاز، ۹ مدال و حضور در ۹ وزن از ۱۰ وزن، تنها نمونههایی از این درخشش است. اما این موفقیتها اتفاقی نیست. پشت این مدالها و جامها، ترکیبی از ریشههای عمیق فرهنگی، برنامهریزی بلندمدت، عمق نیروی انسانی و مدیریت علمی قرار دارد. کشتی در ایران صرفا یک ورزش نیست؛ بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی این سرزمین پهلوانی است.
-
خواب پریشان سردسته تروریستها
انتخابات در سرزمینهای اشغالی بالاخره به ایستگاه پایانی رسید و کشوری که محل تجمع و تراکم تروریستهاست و سابقهای جز خونریزی و تجاوز ندارد، پای صندوقهای رای رفتند تا در نهایت تعیین کنند که چه کسی قرار است سردسته تروریستها شود.
-
اثر رژ لب
در شرایطی که نااطمینانی بر بازارها سایه انداخته و تصمیمهای بزرگ اقتصادی به تعویق میافتند، رفتار مصرفکننده ایرانی الگویی را بازتولید میکند که اقتصاددانان آن را «اثر رژلب» مینامند، پدیدهای که در آن خریدهای کلان متوقف میشود اما مصرف لذتهای کوچک و در دسترس ادامه مییابد. این رفتار نه نشانه رفاه، بلکه بازتاب تلاش برای حفظ تعادل روانی در برابر فشار اقتصادی است.
-
بحران روایت و روایت بحران
در شرایطی که به نوعی شرایط جنگی محسوب میشود و افکار عمومی دچار نوعی تشویش هستند یکی از مهمترین مسائل و اتفاقات، مدیریت فضای ادراکی و اطلاعرسانی است. در زمان بحرانهایی مثل جنگ، سیل، زلزله و... رسانه دیگر پل ارتباطی صرف با حقیقت نیست، بلکه خود به میدان نبرد تبدیل میشود؛ میدان نبردی که فشنگهایش واژهها و روایتها هستند.
-
وقتی بازنده خودش حسابوکتاب میکند
گاهی معتبرترین سند شکست، بیانیه پیروز نیست؛ اعتراف بازنده است. اینبار آن اعتراف را کسی بر زبان آورد که نه دلبستگیای به تهران دارد و نه دلیلی برای مهربانی با آن، باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا.
-
دردسرهای خرید چند لیتر بنزین
در روزهایی که کشور درگیر جنگ ۱۲ روزه و سپس ۴۰ روزه شد یکی از مشکلات به وجود آمده برای مردم ازدحام در جایگاههای سوختگیری به خصوص در شهرهای بزرگ کشور بود. نگرانی مردم از بابت کمبود سوخت یا تمام شدن بنزین ماشین موجب شد که صفهای بنزین شلوغ شوند و برخی حتی چند روز در میان و با وجود اندکی کاهش در مقدار بنزین ماشین دوباره در صف بایستند. اما در دو هفته اخیر و با فراگیر شدن طرح جدید دولت برای دریافت «توکن» یکبار دیگر صفهای جایگاههای سوخت شلوغ و متراکم شدهاند. این در حالی است که مردم نیز گلایههای جدی نسبت به شکل اجرای این طرح دارند و البته باید به طور جدی به راهحلهای ارائه شده از سوی مردم توجه کرد و اگر هم پاسخی برای آنها وجود دارد به صورت کارشناسی و رسمی به آنها جواب داد.
-
روایت ایران مقتدر
در شرایطی که تهدیدات نظامی و تبلیغاتی دشمنان تروریست و کودککش علیه کشورمان بار دیگر تشدید شده و برخی محافل بینالمللی از احتمال «جنگ دوباره» سخن میگویند، روایت قدرت و توانمندی ایران نه یک انتخاب تبلیغاتی، بلکه ضرورتی راهبردی است. سکوت یا روایت صرفا تدافعی در برابر این تهدیدات، میدان را به روایتسازی دشمن میسپارد؛ روایتی که هدفش تضعیف بازدارندگی و ایجاد تردید در اراده ملی است.
-
دانشگاه و بحران خیلی دور؛ خیلی نزدیک
«دانشگاه مرکز سعادت و در مقابل، شقاوت یک ملت است. از دانشگاه باید سرنوشت یک ملت تعیین شود. دانشگاه خوب یک ملت را سعادتمند میکند و دانشگاه غیر اسلامی و دانشگاه بد، یک ملت را به عقب میزند.» (صحیفه امام، ج ۸، ص ۶۱)
-
حق مردم
بیش از هفت ماه است که خیابانهای ایران صحنه حضوری پیوسته است، حضوری که مردم خود آن را «قرار در سنگر» نامیدهاند و در آن حمایت از کشور و آمادگی برای دفاع در برابر تهدید خارجی را ابراز کردهاند. اما این حضور تنها یک صدا ندارد و در کنار آن، صدای انتقاد از معیشت و عملکرد نهادها نیز شنیده میشود.
-
بازآرایی توان دفاعی از تجربه جنگ تا تثبیت بازدارندگی
بازدارندگی موثر، حاصل انباشت تجهیزات بهتنهایی نیست؛ بلکه از پیوند تجربههای میدانی، فناوری بومی، آمادگی عملیاتی، مدیریت هوشمندانه منابع و سرمایه انسانی برخوردار از انگیزه شکل میگیرد. تاکید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بر بازآرایی و بازیابی توان دفاعی کشور، ناظر بر ضرورتی راهبردی است که تحقق آن میتواند امنیت ملی را در برابر تهدیدهای پیچیده آینده تقویت کند.
-
حکایت روزهای پرماجرا
این روزها در هر کوی و محفلی که قدم میزنیم به طور قطع یکی از موضوعاتی که مرکز توجه و بحث است، ماجرای درگیری نظامی و حمله رژیم اشغالگر صهیونیستی یا آمریکاییها به ماست. این در حالی است که در رسانه رسمی کشورمان هم کارشناسان حضور پیدا میکنند و بعضا با اعلام بازههای تاریخی مشخص متذکر میشوند که به زودی درگیر جنگ خواهیم شد. اینها همگی غیر از فضای مجازی است که خود دریایی از اطلاعات و پیشبینیها را به ذهن مخاطبان سرازیر میکند.
-
مدرسه، کنکور و مهارت زندگی
با اعلام نتایج کنکور، بار دیگر فاصله میان مدارس برخوردار و مدارس دولتی به چشم آمد؛ فاصلهای که فقط در شمار پذیرفتهشدگان دانشگاههای برتر کشور و رشتههای تحصیلی مورد توجه خلاصه نمیشود. وقتی دسترسی به کلاسهای تقویتی، مشاوره، امکانات آموزشی و معلم باتجربه نابرابر باشد، رقابت در ظاهر یکسان کنکور نیز برای همه دانشآموزان شرایط یکسانی ندارد. اما عدالت آموزشی تنها به این معنا نیست که دانشآموزان بیشتری به دانشگاه راه پیدا کنند. پرسش مهمتر این است که مدرسه تا چه اندازه آنان را برای زندگی، کار و مشارکت در جامعه آماده میکند؟
-
تلاش پرستاران را ببینیم و حواسمان به امیدشان باشد
پرستاران قلب تپنده نظام سلامتاند. آنها نزدیکترین افراد به بیمار در شرایط مختلف هستند، شبانهروز در کنار او میمانند، مراقبتهای حیاتی را انجام میدهند و در بحرانها از بیماریهای همهگیر مانند کرونا گرفته تا شرایط جنگی، پیشگام و جلودار خدمترسانی میشوند. لحظاتی مراکز درمانی و بیمارستانها را بدون حضور موثر پرستاران تصور کنید، کیفیت درمان افت میکند، ایمنی بیماران تهدید میشود و کل زنجیره مراقبت از هم میپاشد.