-
-
آغاز سال تحصیلی با افزایش چند برابری قیمت نوشت افزار
درس خوانـدن گران شد
پیش از این شهریور که میرسید، خرید نوشت افزار فقط یک کار ضروری نبود؛ بخشی از حالوهوای آمدن ماه مهر بود. نمایشگاههای نوشتافزار برپا میشدند، خانوادهها میان قفسههای پر از دفتر و مداد و مدادرنگی میگشتند و دفترهای با قیمتهای پایینتر در دسترس بودند. خرید مدرسه اگرچه هزینه داشت، اما برای بسیاری از خانوادهها هنوز در محدوده هزینههای قابل مدیریت قرار میگرفت.
-
آیا کارمزد خدمات بانکی به هزینه واقعی ارائه خدمات نزدیک میشود؟
پرداخت پول برای گرفتن پول نقد
تا پیش از این، وقتی مشتری کارت بانکیاش را وارد خودپرداز میکرد، کمتر کسی به این فکر میکرد که خود عملیات برداشت وجه ممکن است هزینه داشته باشد اما اکنون بخشی از این خدمت بانکی وارد فهرست کارمزدها شده است. براساس تعرفههای جدید بانک مرکزی، برداشت وجه نقد از خودپرداز بانک خود همچنان رایگان است، اما اگر مشتری از خودپرداز بانک دیگری استفاده کند، این برداشت مشمول کارمزد خواهد شد.
-
وقتی بیمار برای رسیدن به درمان، ناچار است شهرش را ترک کند
تهران؛ آخرین ایستگاه درمان
شب که میشود، بعضی بیمارستانهای تهران فقط محل بستری بیماران نیستند؛ برای خانوادههایی که از شهرستان آمدهاند، به اقامتگاه موقت هم تبدیل میشوند. در گوشهای از نمازخانه، مادری کنار کودک بیمار خود خوابیده و چند خانواده دیگر، وسایل مختصرشان را کنار دیوار گذاشتهاند. بیرون بیمارستان نیز گاهی چادرهایی برپا میشود؛ خانوادههایی که برای درمان به پایتخت آمدهاند اما توان پرداخت هزینه هتل و مسافرخانه را ندارند یا کسی را در تهران نمیشناسند و حالا شاید در ماشین خوابیدهاند.
-
پیامبری که جامعه را با اخلاق ساخت
از «محمد امین» تا اخلاق اجتماعی امروز
اگر بخواهیم از میان همه ویژگیهایی که پیامبر اسلام (ص) را برای مسلمانان و حتی برای تاریخ بشر به چهرهای ماندگار تبدیل کرده است، یک ویژگی را انتخاب کنیم، شاید «اخلاق» بهترین پاسخ باشد. قرآن درباره او میگوید: «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ»؛ تو صاحب اخلاقی بزرگ و والا هستی. این تعبیر فقط ستایش یک فرد نیست؛ اشاره به یک روش زندگی است، روشی که قرار بود از مناسبات فردی عبور کند و جامعه بسازد.
-
-
جمعیت ایران را نمیشود در یک وزارتخانه جا داد
ستاد جمعیت را حذف نکنید؛ اصلاحش کنید
مینا یاری، خبرنگار جامعه: ایران در حالی وارد مرحلهای تازه از بحران جمعیتی میشود که بحث بر سر سرنوشت ستاد ملی جمعیت بالا گرفته است؛ ستادی که قرار است میان دهها دستگاه مسئول در حوزه جمعیت هماهنگی ایجاد کند، اما حالا خبرهایی از احتمال ادغام دبیرخانه آن با معاونت امور زنان و خانواده یا وزارت بهداشت منتشر شده است. منتقدان ستاد میتوانند به ضعف عملکرد، کندی اجرای قانون جوانی جمعیت و پراکندگی اقدامات آن ایراد بگیرند؛ اما پرسش اساسی این است: آیا وقتی یک سیاست فرابخشی نتیجه مطلوب نگرفته، باید نهاد هماهنگکننده آن را حذف کرد یا باید آن را کارآمدتر و قدرتمندتر کرد؟
-
۱۷ شهر و روستا با هنر دست مردمانش بینالمللی شدهاند
هنرمندان روستایی در صدر فعالان صنایع دستی جهان
یک روستا با هنر چندصد سالهاش، یک شهر با کارگاههایی که نسل به نسل فعالیت کردهاند و هنرمندانی که سالها هنرشان در محدوده یک بازار محلی شناخته میشده، روزی میتوانند نام منطقه خود را به فهرست جهانی صنایع دستی برسانند. اما مسیر جهانی شدن یک شهر یا روستا از کجا آغاز میشود و مهمتر از آن، بعد از نصب لوح «شهر جهانی»، چه اتفاقی باید بیفتد؟
-
آیا توسعه فضای سبز، راه نجات پایتخت است؟
تهران زیر سایه جزیره حرارتی
با افزایش دمای هوا در سالهای اخیر و تداوم روند توسعه شهری، تهران بیش از گذشته با یکی از پیامدهای گسترش شهرنشینی یعنی «جزیره حرارتی شهری» مواجه است؛پدیدهای که در آن دمای مناطق ساختهشده و متراکم شهر، به ویژه در مقایسه با مناطق پیرامونی و دارای پوشش طبیعی، افزایش پیدا میکند. افزایش سطوح آسفالتی و بتنی، کاهش پوشش طبیعی، تراکم ساختمانها، تغییر الگوی جریان هوا و نوع مصالح مورد استفاده در ساختوسازها، از جمله عواملی هستند که در شکلگیری و تشدید این پدیده نقش دارند.
-
روز پزشک و روایتی از پزشکانی که بخش بزرگی از بار درمان را به دوش میکشند
رزیدنت؛ ستون پنهان بیمارستان
ساعت از نیمهشب گذشته است. بیشتر بیماران خوابیدهاند و راهروهای بیمارستان خلوتتر از روز است، اما برای رزیدنت، روز تمام نشده است. یک بیمار بدحال شده، بیمار دیگری برای عمل آماده میشود، پروندهای باید تکمیل شود و چند بیمار دیگر هم منتظر ویزیت هستند. او باید بماند؛ چون اگر رزیدنت نباشد، بخشی از چرخ بیمارستان آموزشی بهسختی میچرخد.
-
چرا قسط، وارد همه بخشهای زندگی شده است؟
وقتی آینده خرج امروز را میدهد
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: یک بلیت اتوبوس بین شهری را تصور کنید؛ همان بلیت سادهای که مسافر باید برای نشستن روی صندلی و رسیدن از شهری به شهر دیگر پولش را همان لحظه بپردازد. حالا گزینهای را هم جلوی او بگذارید: «الان سفر کن، هزینهاش را بعدا و قسطی بپرداز.» شاید در نگاه اول اتفاق چندان عجیبی نباشد؛ اما وقتی همین امکان را کنار خرید کرم دست، لباس، مواد شوینده، طلا، لوازم آرایش، گوشی، لوازم خانه و حتی دیگر هزینههای روزمره بگذاریم، تصویر دیگری شکل میگیرد: زندگیای که بخشی از هزینههایش مدام از امروز به ماههای بعد منتقل میشود.
-
مسئله آینده جمهوری اسلامی چیست؟
بازسازی اقتصاد؛ افزایش کارآمدی
جنگ ۴۰روزه یک واقعیت مهم را آشکار کرد: خاورمیانه دیگر در مرحلهای قرار ندارد که بتوان معادلات آن را با فرمولهای قدیمی توضیح داد. حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، شهادت رهبری و انتخاب سیدمجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید، آزمونی تاریخی برای ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایجاد کرد. مسئله این است که آیا جمهوری اسلامی میتواند از این بحران، یک موازنه جدید قدرت بسازد؟
-
جادهها، بهانه خاطرات ماندگار
پنج دقیقه مانده به حرکت، خودم را به ترمینال جنوب رساندهام و هنوز تعاونیای که بلیت مشهد را از آن خریدهام پیدا نکردهام. بلیت را اینترنتی گرفتهام و حتی صندلی را هم خودم انتخاب کردهام؛ از آن امکاناتی که زمانی در سفر با اتوبوس اصلا وجود نداشت. فقط صندلیهای VIP باقی مانده بود؛ کمی گرانتر، اما به نظرم راحتتر.
-
۹۰ درصد از طرحهای مطالعاتی شهری میتوانند به مرحله اجرا برسند
مسیر طولانی پژوهشهای شهری برای اجرا در تهران
چقدر از مطالعات شهری پس از تهیه گزارش به مرحله اجرا میرسند و چگونه میتوان فاصله میان پژوهش و تصمیمگیری را کاهش داد؟ این پرسشی بود که «آگاه» در گفتوگو با علی شمسیپور، رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران، مطرح کرد؛ موضوعی که از نگاه او یکی از مهمترین ماموریتهای این مرکز است.
-
سهم آیندگان از منابع طبیعی که امروز در اختیار ماست، چقدر خواهد بود؟
برداشت امروز؛ بحران فردا
صبح که شیر آب را باز میکنیم، کمتر به این فکر میکنیم آبی که بیدغدغه مصرف میشود، بخشی از یک ذخیره محدود است همانطور که هنگام خرید یک محصول چوبی، ساخت یک جاده، توسعه یک مزرعه یا استخراج یک ماده معدنی، کمتر به این سوال فکر میکنیم که سهم نسلهای بعد از این منابع چقدر است. منابع طبیعی معمولا زمانی به چشم میآیند که نشانههای کمبود یا تخریب آنها آشکار شده باشد، وقتی که افت سفرههای زیرزمینی، خشکشدن تالابها، تخریب جنگلها، فرسایش خاک یا کاهش پوشش گیاهی دیگر تنها یک هشدار محیطزیستی نیست و به مسئلهای اقتصادی و اجتماعی تبدیل میشود.
-
پنج ماه انتظار برای پولی که هر روز بیارزشتر میشود
معوقات فروردین و اردیبهشت بازنشستگان تامین اجتماعی کی پرداخت میشود؟
پنج ماه از آغاز سال گذشته، اما برای بخشی از بازنشستگان تامین اجتماعی هنوز دو ماه نخست سال تمام نشده است؛ نه در تقویم، بلکه در حساب بانکی. مابهالتفاوت افزایش حقوق فروردین و اردیبهشت همچنان در انتظار تامین اعتبار و پرداخت است؛ پولی که قرار بود بخشی از افزایش مستمری سال ۱۴۰۵ را جبران کند، اما حالا با گذشت ماهها، خودش هم در معرض کاهش ارزش قرار گرفته است.
-
توقف خروج مددجویان کمیته امداد از چرخه حمایت در دوران جنگ
تهرانیها از اول سال ۴۸ میلیارد تومان صدقه دادند
جنگ فقط خانهها و کسبوکارها را هدف نمیگیرد، گاهی آثار اقتصادی آن باعث میشود خانوادهای که درست در آستانه ایستادن روی پای خود قرار گرفته، دوباره به حمایت نیاز پیدا کند. در چنین شرایطی، کمیته امداد استان تهران برخلاف روند معمول توانمندسازی، خروج مددجویان از چرخه حمایت را متوقف کرد. این اقدام باعث شده حتی افرادی که به خودکفایی رسیدهاند نیز فعلا در آمار مددجویان باقی بمانند.
-
افزایش ذخایر به معنای پر شدن همه سدهای کشور نیست
بحران آب سدها همچنان ادامه دارد
آخرین آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران از وضعیت مخازن سدهای کشور تا ۳۰ خرداد، تصویری متفاوت از وضعیت منابع آبی کشور ارائه میدهد. از یک سو ورودی سدها نسبت به سال گذشته جهش ۸۰ درصدی داشته و حجم آب موجود در مخازن نیز ۳۵ درصد افزایش یافته است، اما از سوی دیگر، همچنان پنج سد مهم کشور کمتر از ۱۰ درصد آب دارند و این مسئله نشان میدهد بهبود وضعیت منابع آبی در همه مناطق کشور یکسان نبوده است.
-
کارنامه سازمان امور اجتماعی زیر ذرهبین
مسئولیتهای پراکنده؛ آسیبهای ماندگار در جامعه
فرشید خضری، کارشناس مرکز پژوهشهای مجلس: وقتی یک آسیب اجتماعی در یک محله یا شهر گسترش پیدا میکند، معمولا اولین سوال این است که مسئول مقابله با آن کدام دستگاه است؟ آیا یک نهاد بهتنهایی میتواند از افزایش آسیب جلوگیری کند یا مجموعهای از دستگاهها باید کنار هم قرار بگیرند؟ پاسخ به این سوال در ایران چندان ساده نیست؛ چرا که برای کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی، دستگاهها و نهادهای متعددی مسئولیت دارند و هر کدام بخشی از کار را برعهده گرفتهاند.
-
پروندهای که میان چند نهاد دست به دست شد
بیمه تاکسیهای اینترنتی؛ از وعدهها تا نسخه اختیاری
بیش از چهار میلیون راننده در اقتصاد پلتفرمی ایران، سالهاست پشت فرمان نشستهاند؛ اما برای بخشی از آنها یک سوال ساده هنوز پاسخ روشنی ندارد: اگر روزی بیمار شوند، حادثهای برایشان رخ دهد یا سالهای کاریشان به بازنشستگی برسد، چه نهادی قرار است پشتوانه آنها باشد؟ ماجرای بیمه رانندگان تاکسیهای اینترنتی از همین خلأ آغاز شد؛ خلأیی میان یک شغل مدرن و قواعدی که برای روابط سنتی کار نوشته شدهاند.
-
خانوادهها هم پول مدرسه را دادند، هم بار آموزش را به دوش کشیدند
شهریه کامل برای مدرسهای که تعطیل بود
مدرسه که تعطیل شد، کلاسها به خانه آمدند؛ معلم پشت صفحه تلفن همراه یا رایانه نشست و دانشآموز هم در اتاق خانهاش. اما یک چیز تقریبا سر جای خودش باقی ماند: شهریه. خانوادههایی که فرزندانشان در مدارس غیردولتی تحصیل میکنند، در روزهایی که آموزش بهدلیل شرایط جنگی و بحران از شکل حضوری خارج شد، همچنان با مطالبه پرداخت شهریه مواجه بودند؛ در حالی که بخشی از خدماتی که شهریه مدارس غیردولتی را از آموزش عادی متمایز میکند، عملا متوقف شده بود.
-
مرز میان میدان نبرد و زندگی روزمره
زن؛ حافظ تابآوری ملی در عصر جنگهای ادراکی
در جنگهای نوین، مرز میان میدان نبرد و زندگی روزمره از میان برداشته شده است. دشمن، تنها به دنبال تصرف جغرافیا یا تخریب تاسیسات نظامی نیست؛ بلکه پیش از هر چیز میکوشد ادراک جامعه را تصرف کند. در چنین الگویی، خانه، خانواده، شبکههای ارتباطی، مناسبات عاطفی و حتی گفتوگوهای روزانه مردم به میدان جنگ تبدیل میشود. اگر در جنگ سخت، توان موشکی، پدافندی و سازمان نظامی تعیینکننده است، در جنگ ادراکی، توان فهم، تحلیل، آرامسازی و حفظ اعتماد عمومی نقش اساسی دارد. از همینرو، زن در نظم جدید منطقه صرفا ناظر حوادث یا آسیبدیده بحرانها نیست، بلکه یکی از مهمترین کنشگران حفظ تابآوری ملی است.
-
آثار ایرانی؛ سرمایههای دور از وطن هستند
نقشه راه برای صیانت از آثار تاریخی ایران در جهان
هزاران اثر تاریخی و فرهنگی ایران امروز در موزهها، مراکز پژوهشی و مجموعههای خصوصی کشورهای مختلف نگهداری میشوند؛ تعدادی از این آثار طی دههها و سدههای گذشته به شکل قانونی و برخی نیز از مسیر قاچاق، حفاریهای غیرمجاز یا انتقالهای نامشروع از کشور خارج شدهاند. در حالی که استرداد این آثار همواره یکی از مطالبات ایران بوده است، اکنون یک رویکرد تازه بر این باور است که حتی اگر بازگشت فیزیکی همه این آثار در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد، همچنان میتوان از ظرفیتهای فرهنگی، علمی و معنوی آنها به سود ایران بهره گرفت.
-
تاملی بر نسبت نظم، مدیریت و میزبانی از زائران در اربعین
مهمان امام؛ مهمان موکب
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: در موکب بسته بود. چند دقیقه قبل، با پاهایی که از تاولهای پیادهروی زخم شده بود، از درمانگاه همان موکب برگشته بودم. پانسمان تازه تمام شده بود و تنها چیزی که میخواستم، نشستن در گوشهای و استراحت بود. کولهپشتی، مدارک و همراهانم هم داخل موکب بودند.
-
روزنامه «آگاه» برای نخستین بار منتشر کرد
روایتی از اسناد قاجاری ۲۱۸ ساله جزیره خارک
دو سند منتشرنشده متعلق به آرشیو ملی هند از فرمان دولت قاجار برای استحکام قلعه خارک و نامه حاکم بوشهر درباره تهدیدهای دریایی علیه این جزیره راهبردی پرده برمیدارد. این اسناد نشان میدهد اهمیت جزیره خارک بسیار پیشتر از عصر نفت، در سیاست و امنیت خلیج فارس تثبیت شده بود.
-
روایت شبی که مردان ایرانی نگذاشتند «سلطان جنگلهای ایران» بمیرد
توقف قطار در ایستگاه زندگی پلنگ ایرانی
فاطیما کریمی، خبرنگار اجتماعی: ساعت از ۱۱ شب گذشته بود. قطار باری، سه ساعت بود که مسیر خود را در دل کوهستانهای سوادکوه طی میکرد. سکوت شب فقط با صدای قطار روی ریل شکسته میشد. مسیری که از فیروزکوه به سمت پل سفید میرفت و پنج کیلومتر بیشتر تا پل تاریخی ورسک فاصله نداشت. در همان تاریکی، ناگهان سایهای ظاهر شد، حیوانی که با دیدن نور قطار هراسان بود، مسیرش را گم کرد و به سمت تونل دوید. چند ثانیه بعد، تصمیمی که در کابین لوکوموتیو گرفته شد، جان یکی از ارزشمندترین گونههای حیاتوحش ایران را نجات داد؛ پلنگ ایرانی.
-
-
بیماران هموفیلی در سراسر ایران به خدمات درمانی یکسان دسترسی ندارند
درمان و دارو فقط در تهران
هفته هموفیلی، فرصتی برای مرور وضعیت هزاران بیماری است که زندگی روزمرهشان به دسترسی به دارو، مراکز درمانی مجهز و خدمات تخصصی گره خورده است. اگرچه طی سالهای اخیر اقدامات متعددی برای تامین داروهای انعقادی و توسعه خدمات درمانی انجام شده، اما همچنان یکی از دغدغههای مطرح از سوی برخی بیماران و فعالان این حوزه، تفاوت در دسترسی به خدمات تخصصی میان تهران و برخی استانهاست، موضوعی که در مواردی بیماران را ناچار به طی مسافتهای طولانی برای دریافت خدمات درمانی میکند.
-
روایت بانویی که زیارت را با خادمی معنا کرد
خدمت به رنگ مادری
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: در مسیر نجف تا کربلا، هزاران نفر حضور دارند که تنها زائر نیستند؛ برخی آمدهاند تا بار دیگران را سبکتر کنند. در میان آنان، زنان سهمی پررنگ در خدمترسانی، همراهی خانوادهها و ایجاد آرامش برای زائران دارند.
-
میراث اسماعیلیان هم جهانی شد
«آشیانه عقاب» در یونسکو
ثبت جهانی مجموعه تاریخی قلعه الموت در فهرست میراث جهانی یونسکو که روز گذشته در چهلوهشتمین کمیته میراث جهانی یونسکو انجام شد، تنها یک موفقیت فرهنگی برای ایران نیست بلکه رویدادی است که میتواند جایگاه تاریخی کشور را در عرصه جهانی تقویت کند، گردشگری فرهنگی را رونق بخشد و نگاه تازهای به حفاظت یکی از مهمترین آثار تاریخی ایران بیندازد. این ثبت، در کنار فرصتهای اقتصادی و فرهنگی، تعهدات تازهای نیز برای ایران ایجاد میکند.