-
پاییز داغ ۱۴۰۴ هنوز ادامه دارد
گرما از تابستان عبور نکرد
پاییز برای بسیاری از ما یادآور فصل باران و هوای خنک است. در این فصل انتظار داریم بارش‌ها زمین تشنه را سیراب کند و ذخایر آب را برای ماه‌های پیش‌رو افزایش دهد. امسال بارش‌های زیادی در سطح کشور نداشتیم و همچنان این فصل سرد، گرم است.
-
سهم گاز خانه‌ها، صنایع و نیروگاه‌ها در زمستان چقدر است؟
سرما در راه؛ ناترازی در کمین
با باقی ماندن ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت آسیب‌دیده تولید گاز خارج از مدار، احتمال تنش گازی در ۱۱ استان و افزایش مصرف همزمان با افت دما، تامین انرژی در زمستان پیش‌رو با چالش‌های جدی روبه‌روست؛ در این میان، دولت از صرفه‌جویی، واردات انرژی و سناریوهای جایگزین سخن می‌گوید، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: کمبود گاز قرار است چگونه و با چه هزینه‌ای مدیریت شود؟
-
وقتی تورم ۹۷ درصدی به کمد لباس رسید!
از سر تا پا قسطی
تورم ۹۷ درصدی پوشاک و کفش در کنار افت قدرت خرید، بازار را درگیر رکود تورمی کرده است؛ حالا خرید چهارقسطه و پرداخت‌های اعتباری به ویترین فروشگاه‌ها و فروشگاه‌های اینترنتی رسیده و لباس پوشیدن هم برای بسیاری از خانوارها به تصمیمی همراه با محاسبه و بدهی ماهانه تبدیل شده است.
-
انتخابات اسرائیل و جنگ با ایران
از واکنش مقطعی تا آمادگی سازمان‌یافته
انتخابات رژیم صهیونیستی در شرایطی برگزار شده که رقابت سیاسی داخلی با تغییر در صورت‌بندی امنیتی این رژیم و تداوم تقابل با ایران همزمان شده است. نظرسنجی‌ها از یک رقابت نزدیک حکایت دارند، اما هیچ‌یک از اردوگاه‌ها از مسیر روشنی برای کسب اکثریت برخوردار نیستند. از سوی دیگر، تحلیل «رویترز» نشان می‌دهد که حتی تغییر دولت نیز لزوما به تغییر بنیادین رویکرد اسرائیل در قبال ایران منجر نخواهد شد؛ اختلاف اصلی بیشتر بر سر شدت و شیوه استفاده از قدرت نظامی است تا اصل تقابل با تهران.
-
مسئله اصلی نظام سلامت، توزیع نامتوازن پزشکان متخصص است
مهاجرت پزشکان؛ آمار ۱۰ هزار نفر چه می‌گوید؟
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: مهاجرت پزشکان فقط جابه‌جایی نیروی کار از یک کشور به کشور دیگر نیست؛ خروج بخشی از سرمایه انسانی نظام سلامت است که سال‌ها برای آموزش آن هزینه شده و جایگزینی آن نیز به زمان، امکانات آموزشی و نیروی انسانی متخصص نیاز دارد. در چنین شرایطی، انتشار خبر مهاجرت بیش از ۱۰ هزار فارغ‌التحصیل دانشگاه علوم پزشکی تهران بار دیگر این پرسش را پیش کشیده است که چه تعداد از پزشکان کشور را ترک می‌کنند، چرا تصمیم به رفتن می‌گیرند و ادامه این روند چه پیامدی برای دسترسی مردم به خدمات درمانی خواهد داشت؟
-
مدیریت تامین کالاهای اساسی در شرایط جنگ و تحریم
قفسه‌ها خالی نشد؛ روایت بازار در روزگار فشار
به گزارش «آگاه» بازار کالاهای اساسی در شرایط جنگ، تحریم و محدودیت‌های تجاری، بیش از هر زمان دیگری به معیاری برای سنجش توان مدیریت اقتصادی تبدیل می‌شود؛ بازاری که باید حتی زیر فشار نوسانات ارزی، دشواری‌های حمل‌ونقل و افزایش هزینه‌های تامین، جریان عرضه را حفظ کند. در چنین وضعیتی، پرسش اصلی تنها این نیست که قیمت برنج، روغن، مرغ و سایر اقلام ضروری چقدر تغییر کرده، بلکه این است که آیا زنجیره تامین توانسته کالا را از مبادی وارداتی و مراکز تولید به فروشگاه‌ها، میادین میوه و تره‌بار و مغازه‌های محلی برساند؟
-
از قبر ارزان تا آرامگاه‌های میلیاردی
خانه آخرت متری چند؟
مرگ، برخلاف تصور، پایان هزینه‌های زندگی نیست. درست از همان لحظه‌ای که خانواده‌ای یکی از عزیزانش را از دست می‌دهد، فهرستی از مخارج پیش رویش قرار می‌گیرد؛ از کفن‌ودفن و خدمات آرامستان تا انتخاب محلی برای دفن که قیمت آن، بسته به موقعیت و نوع قبر، می‌تواند از صفر تا چندصد میلیون تومان متغیر باشد. حتی انتخاب محل دفن در بهشت زهرا (س)، بزرگ‌ترین آرامستان تهران هم می‌تواند به تصمیم اقتصادی مهم تبدیل شود؛ تصمیمی که یک سوی آن قطعات عمومی و ارزان قرار دارد و سوی دیگرش قبرهای چندطبقه و امکان رزرو در قطعات قدیمی‌تر و گران‌تر.
-
وقتی بیمه از هزینه دارو عقب می‌ماند، بیماری گران‌تر از همیشه تمام می‌شود
دارو؛ از نسخه درمان تا هزینه‌ای کمرشکن
برای بسیاری از بیماران، تهیه دارو به یکی از دشوارترین هزینه‌های ماهانه تبدیل شده است. بیمار مبتلا به دیابت، بیماری قلبی یا اختلالات عصبی که باید داروهایش را به‌طور مستمر مصرف کند، با افزایش قیمت‌ها ناچار است بخش بیشتری از درآمد خود را صرف درمان کند. این فشار برای بازنشستگان، سالمندان و مبتلایان به بیماری‌های صعب‌العلاج، که اغلب به چند دارو به‌صورت همزمان نیاز دارند، سنگین‌تر است. در چنین شرایطی، مشکل فقط افزایش قیمت نیست؛ محدودیت پوشش بیمه‌ای، دشواری بازپرداخت هزینه‌ها و کمبود برخی اقلام نیز دسترسی به درمان را دشوار کرده است.
-
علم در خدمت عقل یا اسیر هوس؟
پس از گذشت بیش از ۶ ماه از جنگ تحمیلی سوم و تجربه دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، دانشگاه‌های کشور در موقعیتی قرار گرفته‌اند که هم فرصت است و هم تهدید. از یک سو، بیش از ۳۰ دانشگاه و ۳۰۰ ساختمان دانشگاهی مورد اصابت قرار گرفته و تعدادی از استادان و دانشجویان به شهادت رسیده‌اند و از سوی دیگر، همین دانشگاه‌ها با مدیریت منسجم و تداوم آموزش حضوری و مجازی، مانع توقف چرخه علم و فناوری شده‌اند.
-
پیامک‌های تبلیغاتی چگونه از سد مخالفت مشترکان عبور می‌کنند؟
پیامک‌هایی که «نه» نمی‌فهمند
هنوز پیامک قبلی را پاک نکرده‌اید که پیام تازه‌ای از راه می‌رسد؛ یکی وعده تخفیف ویژه می‌دهد، دیگری از جشنواره فروش خبر می‌دهد و آن یکی پیشنهاد خریدی را مطرح می‌کند که هرگز دنبالش نبوده‌اید. فرقی نمی‌کند در محل کار باشید، مشغول استراحت یا منتظر دریافت پیامی ضروری؛ تبلیغات راه خود را به تلفن همراهتان پیدا می‌کنند. حتی اگر بارها درخواست لغو داده باشید، ماجرا تمام نمی‌شود. کافی است یک سرشماره را مسدود کنید تا تبلیغ بعدی از شماره‌ای دیگر برسد.
-
سد تهران مقابل چاه‌های غیرمجاز
۱۰۰ میلیون مترمکعب آب نجات یافت
برداشت‌های غیرمجاز از منابع آب زیرزمینی و تلاش برای حفظ ذخایر آبخوان‌ها، انسداد چاه‌های غیرمجاز را به یکی از محورهای مدیریت منابع آب در استان تهران تبدیل کرده است؛ به گونه‌ای که طی دو سال گذشته بیش از ۵۶۰۰ حلقه چاه غیرمجاز با دستور قضایی مسدود و حجمی بالغ بر ۱۰۰ میلیون متر مکعب آب در آبخوان‌ها حفاظت شد.
-
روایت مسئولیت اجتماعی فعالان صنعت فرش آران و بیدگل
این بافندگان گره از شهر می‌گشایند
فاطیما کریمی – خبرنگار گروه جامعه: شهرستان آران و بیدگل از توابع استان اصفهان، شهری است که نامش همانند کاشان با فرش و فرش‌بافی گره خورده است. فعالان صنعت فرش این شهر، بخشی از حاصل سال‌ها کار و فعالیت اقتصادی خود را به توسعه زادگاهشان اختصاص داده‌اند. حاصل این مشارکت، فقط کمک مالی به نیازمندان نیست، آنها در زمینه ساخت مدرسه و مشارکت در تجهیز بیمارستان و احداث مجموعه‌های ورزشی و ایجاد تیم فوتبال برای نوجوانان کار کرده‌اند.
-
فاصله اعتبار کالابرگ با افزایش قیمت کالاهای اساسی و شروط تازه حمایت معیشتی
۵۰۰ هزار تومان ناچیز برای گرانی تورم
افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ در حالی برای بخشی از خانوارها در دستور کار قرار گرفته که مقایسه قیمت پنج قلم کالای اساسی نشان می‌دهد هزینه خرید این اقلام از آذر سال گذشته تا مهر امسال تقریباً دو برابر شده است؛ آن هم در شرایطی که دریافت اعتبار بیشتر برای همه قطعی نیست و بسیاری از خانوارها همچنان باید برای اثبات استحقاق خود از مراحل تازه خوداظهاری عبور کنند.
-
نگاهی اجتماعی به جایگاه شخصیت‌های فرهنگی در آموزش مصرف مسئولانه
صرفه‌جویی به دنبال یک چهره آشنا
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: «هرگز نشه فراموش، لامپ اضافی خاموش»؛ هنوز هم شنیدن این جمله برای بسیاری از ما کافی است تا تصویر بابابرقی در ذهنمان جان بگیرد. شخصیتی که از قاب تلویزیون به گفت‌وگوهای خانوادگی راه پیدا کرد و توصیه‌اش گاهی از زبان بچه‌ها خطاب به بزرگ‌ترها تکرار می‌شد. قطره آب در مجموعه «آب، آب زندگی» و شخصیت‌هایی که درباره مصرف بنزین آموزش می‌دادند نیز از همین مسیر وارد خاطره جمعی شدند. آنها به مفاهیمی مانند صرفه‌جویی، چهره و صدا می‌دادند؛ مفاهیمی که امروز، در شرایط جنگ و تحریم و ضرورت حفظ پایداری تامین آب و انرژی، بیش از گذشته به همراهی عمومی نیاز دارند. پرسش این است که تجربه آن شخصیت‌ها چگونه می‌تواند به زبان امروز ادامه پیدا کند؟
-
باب‌المندب، جایی که قراردادها نفسگیر می‌شوند
قلمی که از جنس آتش است
قانون مرده نیست، نفس می‌کشد؛ در بند بند قراردادها، در پیچ و خم تحریم‌ها، در سکوتی که وکلا در آن زمزمه می‌کنند جایی که کلمات مثل بمب ویران می‌کنند و بندها مثل سنگر مقاومت می‌ایستند. این روزها، آنچه منطقه را می‌سازد، فقط غرش جنگنده‌ها نیست؛ نجوای پنهان بندهای فورس‌ماژور است و سکوتی که در آن، آینده ملت‌ها نوشته می‌شود. کسی که قواعد بازی حقوقی را در دست بگیرد، تقدیر را در مشت دارد حتی اگر هرگز شلیک نکند.
-
راهکاری برای مدیریت بحران یا تهدیدی برای عدالت آموزشی
وزارت آموزش و پرورش از تغییر رویکرد در مدیریت تعطیلی مدارس و تصمیم‌گیری متناسب با شرایط هر منطقه خبر داده است. این سیاست با هدف جلوگیری از تعطیلی سراسری و حفظ جریان آموزش دنبال می‌شود. اما اجرای آن پرسش‌هایی درباره عدالت آموزشی، کیفیت یادگیری و توان مدارس برای تداوم آموزش در شرایط بحرانی ایجاد می‌کند.
-
چالش‌های دسترسی به خدمات سلامت روان
روان‌های خسته؛ نسخه‌های زرد
گاهی فاصله میان نیاز به کمک و رسیدن به اتاق درمان، به اندازه موجودی حساب بانکی است؛ گاهی هم به اندازه تردیدی که درباره صلاحیت درمانگر وجود دارد.
-
بازخوانی جنگ‌های باستانی ایران و یونان در برابر روایت‌های سیاسی روبیو
تاریخ، دستخوش قضاوت‌های امروز
اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در حاشیه سفرش به یونان در یک سخنرانی در آتن و اشاره او به وقایع تاریخی عصر هخامنشیان در رسانه‌های فارسی‌زبان شبکه‌های اجتماعی بازتاب زیادی داشت.
-
جوانی را که پشت سر گذاشتیم؛ کسی به فکر سال‌های پیری هست؟
رویای ایران مو سپید
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: خرید روزانه، رفتن به درمانگاه، عبور از خیابان و معاشرت با دیگران؛ کارهایی معمولی که در سالمندی، اگر خانه و شهر مناسب نباشند و شبکه‌ای برای حمایت وجود نداشته باشد، می‌توانند دشوار شوند. حالا تصور کنیم تعداد بیشتری از شهروندان به این مرحله زندگی برسند، خانواده‌ها کوچک‌تر شوند و فرزندان به دلیل اشتغال یا مهاجرت، امکان همراهی روزانه با والدین را نداشته باشند. آن‌وقت مسئله فقط افزایش تخت‌های بیمارستانی یا ساخت مراکز نگهداری نیست؛ باید پرسید زندگی مستقل، امن و همراه با ارتباط اجتماعی چگونه ممکن خواهد بود؟
-
چگونه محاسبات الهی معیار سنجش قدرت را جابه‌جا می‌کند؟
قدرت اول جهان
آن جمله را که خواندم، اولش با خودم گفتم این هم یکی از همان تعبیرهای معمول است، «قدرت اول جهان.» اما وقتی دقیق‌تر نگاه کردم، دیدم مسئله سر جای دیگری است. بحث بر سر این نیست که ایران چندمین قدرت است. بحث بر سر خود «معیار» است.
-
عارضه قلبی دیگر بیماری سالمندان نیست
بیماران قلبی جوان شده‌اند!
بیماری‌های قلبی و عروقی که روزگاری بیشتر با سالمندی گره خورده بود، حالا در سنین پایین‌تر نیز قربانی می‌گیرد. تغییر سبک زندگی، کاهش فعالیت بدنی، تغذیه نامناسب، مصرف دخانیات و گسترش بیماری‌هایی مانند فشارخون و دیابت، زنگ خطر را برای سلامت قلب جوانان و میانسالان به صدا درآورده است. متخصصان معتقدند بسیاری از این عوامل قابل کنترل‌اند و با اصلاح عادت‌های روزمره می‌توان از بخش مهمی از خطرات پیشگیری کرد. با این حال، کاهش سن ابتلا نشان می‌دهد مراقبت از قلب دیگر توصیه‌ای برای سال‌های سالمندی نیست و باید از جوانی به یک دغدغه جدی تبدیل شود.
-
روایتی از گسترش اغذیه‌فروشی‌های سیار در تهران
وقتی پیاده‌رو آشپزخانه شهر می‌شود
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: بوی پیاز داغ از چند متر آن‌طرف‌تر می‌آید. یک چرخ دستی کنار خیابان ایستاده و مردی پشت آن مشغول آماده کردن صبحانه است؛ املت، سوسیس و تخم‌مرغ و چند مدل لقمه. دو سه میز پلاستیکی هم کنار چرخ چیده شده و مشتری‌ها نشسته‌اند. چند قدم آن‌طرف‌تر اما در سرویس بهداشتی عمومی پارک باز می‌شود؛ فاصله آن‌قدر کم است که رهگذر در چند قدم، هم بوی غذا را احساس می‌کند و هم بوی نامطبوع سرویس بهداشتی را. این فقط یک قاب از تهران امروز است؛ شهری که به نظر می‌رسد در ماه‌ها و سال‌های اخیر، تعداد آشپزخانه‌های بی‌دیوارش بیشتر شده است.
-
استفاده از حق قانونی یا حفظ موقعیت شغلی
مرخصی زایمان هست؛ امنیت شغلی چطور؟
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه؛ ۹ ماه مرخصی زایمان، ساعت شیردهی، کاهش ساعت کار و حق بازگشت به کار؛ روی کاغذ مجموعه‌ای از حمایت‌های قانونی قرار است خیال مادران شاغل را در دوران بارداری، زایمان و ماه‌های نخست تولد فرزند آسوده‌تر کند. اما برای برخی زنان، مسئله درست از زمانی آغاز می‌شود که می‌خواهند از همین حقوق استفاده کنند. بعضی پس از مرخصی به محل کار برمی‌گردند اما جایگاه و مسئولیت پیشین خود را از دست می‌دهند؛ برخی برای حفظ موقعیت شغلی چند ماه زودتر بازمی‌گردند و عده‌ای نیز اساسا ترجیح می‌دهند از مرخصی زایمان خود استفاده نکنند.
-
یک زنگ خطر جدی در موضوع جوانی جمعیت
قوانین فرزندآوری به درستی اجرا نمی‌شود
نایب‌رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس معتقد است؛ قوانین مرتبط با فرزندآوری و جوانی جمعیت به درستی اجرا نمی‌شود.
-
۱۱ میلیون سالمند؛ یک ایران در حال پیر شدن
زنگ خطر تغییر ساختار سنی جمعیت
ایران در آستانه ورود به دوره‌ای تازه از تغییرات جمعیتی قرار دارد؛ دوره‌ای که در آن سالمندی دیگر مسئله گروهی محدود از جامعه نیست و به موضوعی خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی تبدیل می‌شود. رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به جمعیت حدود ۱۱ میلیونی سالمندان، از شتاب بالای سالمندی در ایران و ضرورت تغییر نگاه سیاست‌گذاران به این پدیده سخن گفت؛ تغییری که از حمایت صرف باید به سمت توانمندسازی و ایجاد زمینه برای «سالمندی سالم» حرکت کند.
-
بررسی طرح تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم
کالابرگ زیر ذره‌بین
طرح «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» که از دی ۱۴۰۴ در قالب فاز جدید کالابرگ الکترونیکی اجرا شد، در حالی اعتبار یک میلیون تومانی برای هر نفر را در نظر گرفت که هزینه تامین سبد ۱۱ قلم کالای مشمول این طرح تا مرداد ۱۴۰۵ حدود ۶۷ درصد افزایش یافته است. بر این اساس، قدرت پوشش اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ برای تامین همین سبد نیز از ۴۴ درصد در دی ۱۴۰۴ به ۲۶ درصد در مرداد ۱۴۰۵ کاهش پیدا کرده است.
-
حدود چهار هزار واگن صنعت حمل و نقل ریلی کشور در انتظار رسیدگی فنی هستند
صف طویل واگن‌های تعمیری
یکی از چالش‌های صنعت حمل‌ونقل ریلی کشور، کمبود واحدهای تعمیراتی لوکوموتیو و واگن است؛ چالشی که در شرایط کمبود واگن و لوکوموتیو، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در حالی که ناوگان ریلی کشور به اندازه نیاز خطوط نیست، ظرفیت واحدهای تعمیراتی موجود نیز حتی پاسخگوی نیاز ناوگان فعلی نیستند و بخشی از واگن‌ها در صف تعمیرات باقی می‌مانند. برآوردهای مختلف از باقی ماندن حدود چهار هزار واگن در صف تعمیرات حکایت دارد.
-
آغاز ترم دانشگاه و چالشی که هنوز راه‌حل روشنی ندارد
مادران دانشجو؛ میان کلاس درس و مسئولیت مادری
با آغاز هر سال تحصیلی، دانشگاه‌ها بار دیگر میزبان دانشجویانی می‌شوند که برای ادامه تحصیل و ساختن آینده حرفه‌ای خود به کلاس‌های درس بازمی‌گردند؛ اما برای بخشی از این دانشجویان، بازگشت به دانشگاه تنها به معنای تهیه کتاب و انتخاب واحد نیست. مادران دانشجو باید همزمان با حضور در کلاس، دغدغه مراقبت از فرزند، شیردهی، بیماری کودک، هزینه مهدکودک و گاه حتی برخورد سلیقه‌ای برخی استادان را نیز مدیریت کنند.
-
وقتی بیمه هم کفاف درمان را نمی‌دهد
بازنشستگان در تنگنای هزینه‌های سلامت
برای یک بازنشسته، بیماری فقط به معنای درد و مراجعه به پزشک نیست؛ گاهی آغاز یک زنجیره از هزینه‌ها، رفت‌وآمدها، نامه گرفتن‌ها و نگرانی از تامین پول درمان است. داشتن بیمه پایه و حتی بیمه تکمیلی هم لزوما به این معنا نیست که بیمار در زمان ترخیص یا هنگام مراجعه به داروخانه، هزینه‌ای پرداخت نخواهد کرد. روایت برخی بازنشستگان تامین اجتماعی نشان می‌دهد فاصله میان «داشتن بیمه» و «پوشش واقعی هزینه درمان» همچنان قابل توجه است.
-
شهریه مدرسه برای آموزش بهتر یا خریدن خیال آسوده؟
مدرسه‌ای که برایش پول می‌دهیم
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: برای بعضی خانواده‌ها، انتخاب مدرسه از سال‌ها پیش دیگر فقط انتخاب میان یک مدرسه دولتی و غیردولتی نیست؛ انتخاب میان دو سبک متفاوت از آموزش و البته دو سطح متفاوت از هزینه است. شهریه مدارس غیردولتی در سال‌های اخیر آن‌قدر بالا رفته که تحصیل در برخی مدارس به یکی از اقلام جدی بودجه خانوار تبدیل شده است.