آگاه: طرحی که شاید بتوان گفت همان سال توانست جان سینما را نجات دهد و در سال‌های بعدش هم خیلی مورد استقبال قرار گرفت و حالا که به خاطر فضای جامعه، باز هم نیازمند اجرای چنین طرح‌هایی هستیم، خبری از آنها نیست. پیش از نوشتن این گزارش، سری به سایت‌های فروش بلیت سینما زدم و جز یک‌سری فیلم‌های بیات شده مربوط به پیش از جشنواره فیلم فجر، فیلم جالب توجهی اکران نمی‌شود که البته این یک موضوع طبیعی است، چون معمولا در میان سینماداران این موضوع عادی است که اسفند، ماه اکران مرده است ولی همزمانی اسفند با ماه رمضان می‌توانست به مثابه یک فرصت تلقی شود تا پرونده سینما در سال عجیب ۱۴۰۴ حداقل با خاطره بهتری بسته می‌شد. مورد دیگر اینکه، علاوه بر نبود فیلم جالب و دیدنی، سانس‌های سینماها هم تغییری نکرده و در اغلب پردیس‌های سینمایی، آخرین سانس ساعت ۲۲ یا ۲۳ است و این یعنی خبری از طرح اکران افطار تا سحری نیست.

نادیده گرفتن یک طرح خوب
عموما ماه رمضان به خاطر شرایط ویژه‌اش ماه ریزش مخاطبان سینمای ایران است چه برسد که با اسفند یکی شود ولی اجرای طرح «افطار تا سحر» فرصت خوبی بود که بعد از افطار تا نزدیکی سحر مردم فیلم ببینند و سینمای ایران را همچنان زنده نگه دارند. این طرح در سال ۱۳۸۸ که سال بسیار بدی برای سینمای ایران بود، نسبتا مورد استقبال قرار گرفت؛ البته قبل از آن سال هم، این طرح با نام «اذان تا اذان» اجرا می‌شد. به هر روی مردم از این شیوه جدید فیلم دیدن استقبال می‌کردند و برای اولین بار تا پاسی از شب وقت خود را در سینماها گذراندند. سینماداران هم از این طرح استقبال کردند و برخلاف سال‌های قبل که در ماه رمضان سینماهای خود را خالی می‌دیدند، این بار تا نزدیک سحر تماشاگر داشتند.
در سال ۱۳۸۹ این طرح با پشتوانه یک سال سابقه دست به کار جالبی زد: اکران فیلم‌های قدیمی و ماندگار سینمای ایران. فیلم‌هایی چون «مادر»، «ناخدا خورشید»، «هامون»، «یک بار برای همیشه» و... نمایش فیلم‌های خاطره‌انگیز باعث شد مخاطبان جدی‌تر سینمای ایران از این طرح استقبال کنند. اگر اطلاع‌رسانی گسترده‌ای هم صورت می‌گرفت، خیل کثیری هم به این جمع اضافه می‌شدند. با این وجود استقبال مردم از طرح اذان تا اذان به نسبت سال قبل بهتر هم شد. حتی مدیر وقت پردیس ملت نشان دادن فیلم‌های ماندگار سینمای ایران را تا مدتی بعد از اتمام طرح هم ادامه داد اما به خاطر عدم حمایت کافی، این حرکت خوب کم‌کم از بین رفت و در طول این سال‌ها چند باری این اتفاق جسته و گریخته در برخی سینماها رخ داد. با این حال تا همین چند سال پیش، این طرح در سینماها اجرا می‌شد و یکی از دلایل هیجان‌انگیز بودنش،‌ کسب یک تجربه جدید بود، اینکه مثلا دو یا سه بامداد از سالن سینما بیرون بیایی و در تدارک سحری باشی خودش یک تجربه جالب و متفاوت بود. به‌خصوص برای آخر هفته‌ها و شب‌های تعطیل. امسال اما با اینکه شرایط سینمای ایران خوب نیست، کسی از این فرصت استفاده نکرد. 
در ادامه نگاهی خواهیم داشت به وضعیت سینمای ایران در سالی که در حال سپری کردن ماه آخرش هستیم:

عدم برنامه‌ریزی در اکران
نگاهی به آمار مخاطبان سینما در سال‌های پساکرونایی نشان می‌دهد که سینمای ایران توانست هر سال نسبت به سال قبل میزان مخاطبان خود را ارتقا بدهد. سینمای ایران سال ۹۹ را با ۶۲۳ هزار مخاطب، سال ۱۴۰۰ با هفت میلیون مخاطب، سال ۱۴۰۱ با ۱۴ میلیون مخاطب، سال ۱۴۰۲ با ۲۶ میلیون مخاطب و سال ۱۴۰۳ را با ۳۴ میلیون مخاطب پشت سر گذاشت و انتظار می‌رفت که امسال نیز به ۳۵ میلیون مخاطب دست پیدا کند که محقق نشد و تا امروز که تقریبا تکلیف اکران امسال مشخص شده، سینمای ایران ۲۳ میلیون تماشاگر را در سال ۱۴۰۴ به خود دیده و این آمار، اختلاف ۱۰ میلیونی با سال گذشته دارد.
شرایط و فراز و نشیب‌های گوناگونی باعث شد گیشه امسال مورد انتظار نباشد. این رویه از ابتدای سال و با انتخاب فیلم‌های نوروزی آغاز شد. از میان هشت فیلم اکران‌شده در نوروز امسال، تنها «دایناسور» در میان پنج فیلم پرفروش امسال قرار گرفت و نزدیک به یک میلیون نفر مخاطب داشت؛ مابقی فیلم‌ها به فروش و مخاطب چشمگیری نرسیدند.
بزنگاه مهم بعدی اکران «پیرپسر» بود که زمزمه آن از اردیبهشت به گوش رسیده بود. مهم‌ترین فیلم فجر چهل و سوم که خبرسازی‌های رسانه‌ای پیرامون آن مخاطبان را برای تماشای آن مشتاق کرده بود و همین زمان اکران آن را بسیار با اهمیت می‌ساخت. اما بخت با این فیلم یار نبود و یک روز پس از آغاز اکران آن، جنگ ۱۲ روز آغاز شد. نکته مهم دیگر اکران همزمان «پیرپسر» و «زن و بچه» به عنوان دو سرمایه بزرگ سینمای اجتماعی بود که از فرصت‌سوزی‌های قابل‌توجه سینمای ۱۴۰۴ به شمار می‌رود. هر کدام از این دو فیلم می‌توانستند در دو زمان مجزا گیشه را تکان دهند اما اکران همزمان آنها باعث شد که این فرصت‌سوزی برای گیشه اتفاق بیفتد.
بار سنگین اکران روی دوش «پیرپسر»
جنگ ۱۲ روزه و افت حضور مخاطبان در سینما، اتفاقی طبیعی بود که البته باعث شد نیاز به مدیریت در سطح کلان سینما بیش از هر زمانی احساس شود. در این بازه سینماهای تهران عملا تعطیل بودند و عمده درآمد گیشه به سینماهای شهرستان‌ها اختصاص داشت.
اکران «پیرپسر» شانس بزرگی برای سینمای امسال بود و باعث شد پس از جنگ، خونی تازه به رگ‌های سینما برگردد. همین مهم نوعی گمانه کاذب برای مدیران ایجاد کرد که فروش سینماها به صورت خودکار پس از جنگ ادامه خواهد داشت و این گمانه ایجاد شد که حتما مهندسی درستی در اکران صورت گرفته؛ در حالی که چنین نبود و از قضا با اکران «زن و بچه» از ابتدای مرداد، سینمای ۱۴۰۴ هر آنچه در چنته داشت رو کرد تا برای روزهای مبادا، دست خالی بماند.
«یوز» و «قسطنطنیه» از ابتدای پاییز اکران شدند و «کج‌پیله»، «آقای زالو» و «کفایت مذاکرات» تا پایان پاییز به این لیست اضافه شدند اما همچنان هیچ‌کدام به قدرتمندی «پیرپسر» نتوانستند مخاطبان را به سینما بکشانند. تنها «آقای زالو» با یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر بالاتر از بقیه جای می‌گیرد. این نشان از آن دارد که شورای صنفی نمایش نتوانست با اکران فیلمی قدرتمند، نبض گیشه پاییز را همچون تابستان در دست بگیرد. البته که فراز و نشیب‌های اقتصادی و زمزمه‌های شروع جنگ نیز بر گیشه پاییز بی‌تاثیر نبود. در این بین نمایش فیلم‌های اجتماعی که کمی حواشی داشتند همچون «بی‌سروصدا»، «غریزه»، «سینماشهر قصه» یا «سینمامتروپل» هم کارساز نبود و موفق نشدند سر و صدای خاصی در گیشه ایجاد کنند. ناآرامی‌های دی‌ نیز مزید بر علت شد تا چند فیلم اکران‌شده در دی عملا گیشه را از دست بدهند.
با این همه شورای صنفی نمایش می‌توانست برای جلوگیری از شکاف ایجاد شده و افت بیشتر راندمان گیشه، با چند انتخاب هوشمندانه گیشه را بلافاصله پس از جشنواره تغییر دهند. این‌طور به نظر می‌رسد که سینمای ۱۴۰۴ به جز غوغای «پیرپسر»، تدبیری برای روزهای نامتلاطم خود نیندیشیده بود و همه اینها دست به دست هم داد تا در حال حاضر افت ۱۰ میلیونی تعداد تماشاگران نسبت به سال اخیر رخ دهد.
امسال نیز با توجه به یکی شدن اکران عید فطر در پایان سال و اکران نوروز، عملا دو خاستگاه طلایی اکران یکی می‌شوند و باید تدبیری هوشمندانه برای فیلم‌های نوروزی اتخاذ شود. هرچند شورای صنفی نمایش می‌توانست از هفته‌ها پیش با ارائه مشوق و رایزنی با صاحبان آثار، آنان را برای اکران فیلم خود در چنین بازه‌ای ترغیب کند تا هم خلأهای سال تا حدی جبران شود و هم از ظرفیت فیلم‌های پرمخاطب جشنواره فیلم فجر بهره‌وری شود.