۷ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۲:۱۳
کد خبر: ۲۰٬۷۲۹

مدیریت انباشت ثروت

نقدینگی؛ از خلق تا رشد

حامد هاشمی ـ آگاه مسائل اقتصادی

نقدینگی به مجموع پول و شبه‌پول در اختیار افراد اشاره دارد. به عبارتی دیگر، این مفهوم شامل پول و دارایی‌های شبیه به پول در اقتصاد یک کشور است که قابلیت تبدیل سریع به وجه نقد را دارند. پول به‌عنوان وسیله اصلی تبادل و ذخیره ارزش در اقتصاد شناخته می‌شود. پول شامل اسکناس و مسکوکات در دست مردم و موجودی حساب‌های جاری (چک) است. شبه‌پول به ابزارهای مالی اطلاق می‌شود که هرچند به‌طور غیرمستقیم به پول نقد تبدیل می‌شوند، اما معمولا نقدشوندگی کمتری دارند و شامل سپرده‌های مدت‌دار، اوراق قرضه، سهام و... است.

نقدینگی؛ از خلق تا رشد

آگاه: نقدینگی و نقدشوندگی دو مفهوم متفاوت در اقتصاد و بازارهای مالی هستند که اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند. اما هر کدام معنای خاص و کاربرد ویژه‌ای دارند. نقدینگی میزان پول در گردش در اقتصاد است که شامل پول نقد، سپرده‌های بانکی و دارایی‌هایی که به سرعت می‌توان به پول نقد تبدیل کرد.
از سوی دیگر، نقدشوندگی به سهولت و سرعت تبدیل یک دارایی خاص به پول نقد، بدون تغییر قابل توجه در قیمت آن اشاره دارد. دارایی‌هایی که به سرعت و بدون افت قیمت قابل تبدیل به وجه نقد هستند، نقدشوندگی بالایی دارند، مانند سهام بزرگ و سکه طلا. در مقابل، دارایی‌هایی که برای تبدیل به وجه نقد نیاز به زمان بیشتری دارند و ممکن است در این فرآیند قیمت آنها کاهش یابد، نقدشوندگی کمتری دارند، مانند املاک و مستغلات. به طور خلاصه، نقدینگی به حجم پول در گردش در یک اقتصاد اشاره دارد. در حالی که نقدشوندگی به توانایی و سهولت تبدیل یک دارایی به پول نقد اشاره می‌کند.
بانک‌ها با جذب سپرده‌های نقدی از مردم و ارائه آنها به صورت وام، نقش مهمی در خلق نقدینگی و افزایش فعالیت‌های اقتصادی ایفا می‌کنند. این فرآیند از طریق مکانیزمی به نام ضریب فزاینده پولی عمل می‌کند. وقتی افراد پول نقد خود را در بانک‌ها سپرده‌گذاری می‌کنند، بانک‌ها تنها بخشی از این سپرده‌ها را به عنوان ذخیره قانونی نزد خود نگه می‌دارند و مابقی را به صورت وام به افراد و کسب‌وکارها اعطا می‌کنند.
این وام‌ها در نهایت به حساب‌های بانکی دیگر واریز می‌شوند و بانک‌های دیگر نیز همین فرآیند را تکرار می‌کنند. به این ترتیب، هر واحد پولی که به عنوان سپرده وارد سیستم بانکی می‌شود، چندین برابر افزایش می‌یابد و نقدینگی بیشتری در اقتصاد خلق می‌شود. ضریب فزاینده پولی میزان این افزایش را نشان می‌دهد و به این وابسته است که بانک‌ها چه درصدی از سپرده‌ها را به عنوان ذخیره نگه می‌دارند. هرچه این درصد کمتر باشد، ضریب فزاینده بالاتر خواهد بود و نقدینگی بیشتری ایجاد می‌شود.
این فرآیند نقش کلیدی در تامین منابع مالی برای خانوارها و بنگاه‌های اقتصادی دارد و به رشد اقتصادی کمک می‌کند، اما همزمان نیازمند نظارت دقیق بانک مرکزی است تا از ایجاد تورم یا ناپایداری‌های مالی جلوگیری شود.
حالا در پاسخ به این سوال که افزایش نقدینگی چیست، باید بگوییم رشد نقدینگی به افزایش حجم کل پول در گردش و شبه‌پول در یک اقتصاد در طول دوره زمانی اشاره دارد. این مفهوم یکی از شاخص‌های مهم در اقتصاد است که می‌تواند تاثیرات گسترده‌ای بر تورم، نرخ بهره، بیکاری و تولید داشته باشد. رشد نقدینگی معمولا به صورت درصدی نسبت به دوره قبلی به عنوان مثال ماهانه یا سالانه نشان داده می‌شود و نشان‌دهنده سرعت افزایش پول در اقتصاد است.
ریسک نقدینگی زمانی نمایان می‌شود که رشد آن منجر به کاهش ارزش پول ملی شود. زمانی که حجم پول در یک اقتصاد به سرعت افزایش می‌یابد، ارزش پول در برابر سایر ارزهای خارجی ممکن است کاهش یابد. این موضوع می‌تواند به کاهش قدرت خرید مردم و افزایش هزینه‌های واردات منجر شود. در بلندمدت، کاهش ارزش پول ملی می‌تواند در آینده باعث ایجاد مشکلات اقتصادی در کشور شود.
افزایش پایه پولی، افزایش ضریب فزاینده پول، افزایش وام‌دهی بانکی، افزایش مخارج دولت، افزایش تقاضا برای پول همگی جزو مواردی است که سبب ساز انباشت نقدینگی است. در حال حاضر علم اقتصاد امروزه به شدت دنبال راهکارهای کنترل نقدینگی است و برای این مقوله راه‌ها و مسیرهای مختلفی را پیشنهاد می‌دهد که توجه به آنها بر اساس شرایط داخلی و بومی یک کشور راهگشا خواهد بود.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.