فعال‌سازی پوشش اقتصادی جنگ

در حالی که کشور درگیر جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران است، دولت و به‌ویژه وزارت امور اقتصادی و دارایی مجموعه‌ای از تدابیر و سیاست‌های اقتصادی را برای صیانت از تولید، حفظ ثبات بازارها و حمایت از معیشت مردم به اجرا گذاشته‌اند. مسئولان اقتصادی تأکید دارند که مدیریت شرایط جنگی تنها در میدان نظامی خلاصه نمی‌شود و پایداری اقتصادی و تداوم فعالیت‌های تولیدی نیز بخش مهمی از مقاومت ملی در برابر فشارهای دشمن به شمار می‌رود.

بسته مقاوم‌سازی اقتصادی از سوی رئیس‌جمهور ابلاغ شد

تدارک برای تامین پایدار کالا و حمایت از تولید

با آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی از روز نهم اسفند علیه ایران و در پی آن شهادت رهبر انقلاب اسلامی و همچنین جمعی از فرماندهان نظامی و چهره‌های برجسته دفاعی کشور، فضای سیاسی و امنیتی منطقه وارد مرحله‌ای حساس و پیچیده شد. در چنین شرایطی، علاوه بر آمادگی نیروهای مسلح برای مقابله با تهدیدات و دفاع از تمامیت ارضی کشور، دولت نیز در حوزه مدیریت اقتصادی و معیشتی جامعه اقدامات فوری و برنامه‌ریزی‌شده‌ای را در دستور کار قرار داد تا آثار و تبعات جنگ بر زندگی روزمره مردم و فعالیت‌های اقتصادی به حداقل برسد.

گزارش «آگاه» از منابع پنهان مالیاتی و ضرورت بازنگری در معافیت‌ها را بخوانید

فــرار بــزرگ

در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت منابع، کسری بودجه مزمن و فشار بر پایه‌های پولی مواجه است، موضوع اصلاح نظام مالیاتی بیش از هر زمان دیگری به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است. در این میان، دو محور کلیدی یعنی جلوگیری از فرار مالیاتی و ساماندهی معافیت‌های مالیاتی، در احکام برنامه هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته و دولت مکلف شده است با ارائه لایحه‌ای مشخص، نسبت به بازنگری و هدفمند کردن معافیت‌ها اقدام کند. این تکلیف قانونی، اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند گامی مهم در جهت برقراری عدالت مالیاتی و کاهش وابستگی بودجه به منابع ناپایدار باشد.

مواضع دولتمردان در یک نگاه

رشد نقدینگی از پشت عینک دولتی‌ها

مواضع تیم اقتصادی دولت مهم است. چون نوع نگاه مقامات دولتی -از وزیر اقتصاد گرفته تا رئیس کل بانک مرکزی و دیگران- تعیین‌کننده استراتژی دولت در قبال نقدینگی است.

مدیریت انباشت ثروت

نقدینگی؛ از خلق تا رشد

نقدینگی به مجموع پول و شبه‌پول در اختیار افراد اشاره دارد. به عبارتی دیگر، این مفهوم شامل پول و دارایی‌های شبیه به پول در اقتصاد یک کشور است که قابلیت تبدیل سریع به وجه نقد را دارند. پول به‌عنوان وسیله اصلی تبادل و ذخیره ارزش در اقتصاد شناخته می‌شود. پول شامل اسکناس و مسکوکات در دست مردم و موجودی حساب‌های جاری (چک) است. شبه‌پول به ابزارهای مالی اطلاق می‌شود که هرچند به‌طور غیرمستقیم به پول نقد تبدیل می‌شوند، اما معمولا نقدشوندگی کمتری دارند و شامل سپرده‌های مدت‌دار، اوراق قرضه، سهام و... است.

رشد نقدینگی چگونه باید کنترل شود؟

معجزه هدایت اعتبار به سمت تولید

اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر با رشد بالای نقدینگی، تورم مزمن دورقمی و رشد اقتصادی نوسانی و کم‌رمق روبه‌رو بوده است. در چنین فضایی، این پرسش کلیدی مطرح می‌شود که آیا می‌توان از «نقدینگی حتما در حال رشد» با تغییر ترکیب اعتبارات بانکی – به جای صرفا کاهش سطح آنها – برای تقویت تولید و مهار تورم استفاده کرد یا نه.

مروری بر رشد نقدینگی در دولت‌های مختلف

از سیاست‌های پولی تا پیامدهای تورمی

نقدینگی در اقتصاد ایران طی چهار دهه گذشته حدود ۱۴ هزار برابر شده و از ۲۵۸ میلیارد تومان در سال ۱۳۵۷ به بیش از ۱۳ هزار همت در آبان ۱۴۰۴ رسیده است. این رشد سرسام‌آور، محصول ترکیبی از کسری‌های مزمن بودجه، استقراض از بانک مرکزی، تحریم‌های بین‌المللی و ناترازی‌های ساختاری نظام بانکی بوده است. بررسی ادوار مختلف دولت‌ها نشان می‌دهد هرچند «حجم» نقدینگی همواره در کانون توجه بوده، مسئله اصلی‌تر «کیفیت هدایت» آن است.

مالیات ارزش افزوده، جایگزین رشد نقدینگی برای افزایش حقوق‌ها

انفجار نقدینگی و رشد پایه پولی؛ تداوم تورم بالا

رشد نقدینگی در ایران بالاست. از سویی نیاز به افزایش حقوق و دستمزد کارمندان دولت نیز حس می‌شود. برای پرهیز از رشد بی‌رویه نقدینگی، راه منطقی این است که افزایش حقوق کارمندان دولت از محل درآمدهای پایدار مالیاتی – به‌ویژه مالیات بر ارزش افزوده – تامین شود، نه از طریق استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول.

موتور پنهان رشد نقدینگی

ناترازی بانک‌ها

یکی از بزرگ‌ترین معماهای اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر، رشد مستمر و بی‌وقفه نقدینگی است.

تکنوکراسی پولی در تله ناترازی مالی

معمای مهار نقدینگی

معمای تورم مزمن و رشد فزاینده نقدینگی در اقتصاد ایران، دهه‌هاست که کانون توجه سیاست‌گذاران و پژوهشگران اقتصاد کلان بوده است. در ادبیات مدرن پولی، استقلال نهادی و عملیاتی بانک مرکزی به‌عنوان یکی از پیش‌شرط‌های بنیادین برای کنترل تورم و لنگرسازی انتظارات تورمی شناخته می‌شود. با این حال، کارایی این نهاد در بستر اقتصادهایی که با ناترازی‌های ساختاری بودجه مواجه‌اند، همواره محل پرسش بوده است.

رشد نقدینگی از دیروز تا امروز

نیازمند یک دستور کار فوری هستیم

دکتر حسین درودیان، کارشناس مسائل اقتصادی معتقد است در حوزه کنترل و رسیدگی به مقوله نقدینگی نیازمند یک دستور کار یا برنامه شدنی هستیم تا بتواند هم بودجه و هم ساختار نظام بانکی را بهبود بخشد و برای این موضوعات، استقلال بانک مرکزی ضرورت به حساب نمی‌آید.

از سوی هیات عالی نظارت مجمع تشخیص

مصوبه وام ازدواج و فرزندآوری تایید شد

سیدمحسن دهنوی، سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه روز گذشته هیات عالی نظارت مواد باقیمانده از لایحه بودجه ۱۴۰۵ را مورد بررسی قرار داد، اظهار کرد: بندهای مربوط به وام ازدواج و فرزندآوری در سرفصل وام‌های قرض‌الحسنه در هیات عالی نظارت مورد بررسی قرار گرفت.

۵۰ روز از تصمیمات بزرگ ارزی دولت گذشت

یک نرخ و چند واقعیت

با گذشت بیش از یک ماه از اجرای سیاست تک‌نرخی ارز توسط بانک مرکزی، بررسی روند معاملات نشان می‌دهد اگرچه در روزهای ابتدایی فاصله نرخ دلار در مرکز مبادله و بازار آزاد کاهش یافت، اما این شکاف بار دیگر روندی صعودی به خود گرفته است؛ موضوعی که همزمان با رشد نرخ ارز، آثار خود را در انتظارات تورمی و قیمت کالاها نیز نمایان می‌کند و حتی برخی نیز معتقدند هنوز تنور ارز چند نرخی روشن است.

اضافه‌برداشت بانکی زیر تیغ نظارت

ضعف در ترازنامه و پایین بودن کفایت سرمایه بانک‌ها به یکی از چالش‌های مهم نظام بانکی کشور تبدیل شده است. این شرایط باعث شده بانک‌ها برای جبران کسری‌های مالی خود به اضافه برداشت از منابع بانک مرکزی متوسل شوند؛ موضوعی که به افزایش نقدینگی و تشدید فشارهای پولی در اقتصاد دامن می‌زند. در پاسخ به این وضعیت، بانک مرکزی برنامه‌هایی را برای اصلاح ساختار مالی بانک‌ها و ارتقای نسبت‌های سرمایه‌ای تدوین کرده است تا ریسک‌های سیستماتیک کاهش یافته و ثبات نظام بانکی تضمین شود.

واردات برنج تسهیل شد اما نقدینگی وجود ندارد

دبیر انجمن واردکنندگان برنج با اشاره به مطالبات معوق یک میلیارد یورویی تامین‌کنندگان، گفت: واردات تسهیل شده اما پنج برابر شدن هزینه‌ها نیاز به تامین سرمایه در گردش دارد.

گزارش «آگاه» درباره چرایی حفظ ارزش پول ملی در اقتصاد را بخوانید

تقویت تولید؛ پیش‌نیاز تثبیت پول ملی

ارزش پول ملی هر روز تحت تاثیر نوسانات بازار ارز دستخوش تغییر می‌شود؛ تغییری که نه‌تنها بر معیشت خانوارها بلکه بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، تولید و حتی سیاست‌گذاری‌های کلان اقتصادی سایه می‌اندازد.

کنترل تورم تولید نیازمند مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ پولی و ساختاری است

ریشه‌های ناپیدای گرانی

تورم تنها در سفره خانوار معنا پیدا نمی‌کند؛ پیش از آنکه قیمت کالا در ویترین فروشگاه‌ها تغییر کند، این «تورم تولید» است که در کارخانه‌ها، کارگاه‌ها و زنجیره تامین شکل می‌گیرد. افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، دستمزد، مالیات و تامین مالی، فشار مستقیمی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند و در نهایت خود را در قالب رشد قیمت مصرف‌کننده نشان می‌دهد. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان جلوی تورم در بخش تولید را گرفت تا از انتقال آن به جامعه جلوگیری شود؟

دریافت وام خرد در ایران چرا تبدیل به یک بحران می‌شود؟

طناب نجات یا دام بدهی؟

محمد علی‌بیگی: در عمق کوچه‌های شلوغ تهران، جایی که دغدغه روزمره با دود اگزوز خودروها آمیخته می‌شود، صف‌هایی طولانی مقابل درهای شیشه‌ای بانک‌ها هر صبح شکل می‌گیرد؛ صف‌هایی که از زوج‌های جوانی تشکیل شده که با چشمان خسته به امید دریافت یک وام ازدواج، به بانک‌ها چشم دوخته‌اند یا کارگرانی که برای پرداخت قسط اجاره یا خرید یک یخچال نو، دست به دامان تسهیلات فوری شده‌اند. در کشوری که تورم سالانه‌اش در دی‌ ۱۴۰۴ به ۴۴.۶ درصد رسیده و نقطه‌به‌نقطه آن تا ۶۰ درصد جهش کرده، وام گرفتن نه یک گزینه اختیاری، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقا تبدیل شده است.

رکود تورمی در سایه نوسانات ارزی و تورم

بازار مسکن؛ از سرمایه تا خطر

عماد خورشیدطلب - در حالی که زمستان ۱۴۰۴ رو به پایان است و تقویم به اسفند نزدیک شده است، بازار مسکن تهران همچنان در چنگال رکود تورمی اسیر مانده است. سه ماه اخیر – از آبان تا بهمن – تصویری متناقض از این بازار را به نمایش گذاشته است. قیمت‌ها با شیب ملایم اما مداوم افزایش یافته‌اند، اما حجم معاملات به کمترین سطوح خود در سال‌های اخیر رسیده است.

دیوان محاسبات صدور ۳۵ هزار مجوز تجاری بر مبنای استعلام‌های شکلی را بررسی می‌کند

بازی با کارت بازرگانی

دیوان محاسبات کشور به تازگی ایرادات اجرایی و تسامح در فرآیند صدور کارت‌های بازرگانی را رسیدگی می‌کند؛ موضوعی که بار دیگر نحوه مدیریت در یکی از گلوگاه‌های اصلی تجارت خارجی را در کانون توجه قرار داده است.

گردشگری؛ ابزار تحول اقتصاد و خنثی‌سازی ایران‌هراسی

 معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر نقش راهبردی گردشگری، گفت: تقویت جایگاه گردشگری می‌تواند به ابزاری موثر در خنثی‌سازی پروژه ایران‌هراسی تبدیل شود.

نیمی از ارز ترجیحی کشور صرف واردات نهاده‌های دامی می‌شود

پاشنه آشیل ارزی ایران در جنگ اقتصادی

نهاده دامی یا همان غذای مورد نیاز دام و طیور در کشور عبارتی است که در دو سه سال اخیر خیلی بیشتر از قبل به گوش مردم می‌رسد. کمبودهای این کالای مهم به دلیل مشکلات واردات موجب می‌شود تا قیمت اقلامی چون گوشت قرمز یا قیمت مرغ در بازار بالا برود که تاثیر مستقیم در سفره مردم دارد. این در حالی است که حدود نیمی از ارز ترجیحی کشور صرف نهاده‌های دامی می‌شود و باید برای این وابستگی به فکر چاره بود.

گزارش «آگاه» درباره تاثیرات بلندمدت حذف ارز ترجیحی بر کالاهای اساسی را بخوانید

مراقبت‌های ویژه ارزی

سیاست ارزی کشور پس از حذف ارز ترجیحی وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که هدف آن حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز و کاهش شکاف میان نرخ‌های رسمی و غیررسمی عنوان می‌شود؛ این رویکرد در شرایطی دنبال می‌شود که سابق بر این ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی به کالاهای اساسی و دارو و تجهیزات پزشکی نیز اختصاص می‌یافت و دولت سعی داشت با این ارز از فشار معیشتی بر خانوارها جلوگیری کند.

گزارش «آگاه» درباره بررسی راهکارهای حفظ قدرت خرید خانوارها را بخوانید

بازسازی قدرت خرید

در سال‌های اخیر، اقتصاد ایران با شوک‌های مقطعی مواجه بوده است؛ تورم بالا و پایدار، نوسانات مکرر نرخ ارز و افزایش پی‌درپی قیمت کالاهای اساسی، سه‌گانه‌ای که مستقیما قدرت خرید خانوارها را هدف گرفته و معیشت دهک‌های مختلف جامعه را تحت فشار قرار داده است.

گزارش «آگاه» درباره علل و عوامل رشد نقدینگی در کشور را بخوانید

تازش نقدینگی در اقتصاد

جدیدترین گزارش بانک مرکزی از وضعیت نقدینگی نشان رشد این شاخص اقتصادی است. رشد نقدینگی در ۱۲ ماهه منتهی به آبان امسال ۴۰٫۴ درصد بوده است حال آنکه در دوره مشابه سال ۱۴۰۳ این رقم ۲۸٫۱ درصد بود. بانک مرکزی می‌گوید که علت این رشد شرایط خاص در اقتصاد کشور و لزوم حمایت از فعالیت‌های اقتصادی و تامین مالی دولت بوده است.

از سوی بانک مرکزی اعلام شد

ثبت تورم ۴۴.۲ درصدی در سال منتهی به دی

بانک مرکزی نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در یک سال منتهی به پایان دی امسال را ۴۴.۲ درصد اعلام کرد.

گزارشی از دومین روز جشنواره فیلم فجر

دومین دیروز جشنواره فیلم فجر در پردیس ملت با نمایش فیلم «تقاطع نهایی» ساخته سعید جلیلی ساعت ۱۴ دیروز آغاز شد.

افزایش کفایت سرمایه بانک‌ها، نقش موثری در تجهیز تسهیلات بانکی دارد

عبور از تنگنای سرمایه

نظام بانکی به‌عنوان ستون فقرات تامین مالی اقتصاد، در بسیاری از سال‌ها با چالش کمبود سرمایه و ضعف در شاخص کفایت سرمایه دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ مشکلی که نه‌تنها توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها را محدود کرده، بلکه به یکی از گلوگاه‌های اصلی رشد تولید و سرمایه‌گذاری در کشور تبدیل شده است. در شرایطی که بنگاه‌های اقتصادی برای عبور از رکود و توسعه فعالیت‌های خود نیازمند دسترسی به منابع بانکی هستند، ضعف ترازنامه بانک‌ها عملا نقش نظام بانکی در حمایت از بخش واقعی اقتصاد را کمرنگ کرده است.

محکم‌کاری تسهیلات ازدواج و اشتغال

این روزها بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ در کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی در جریان است؛ کمیسیونی که پس از پایان بررسی بخش‌های درآمدی سند دخل و خرج دولت، وارد ارزیابی و تصمیم‌گیری درباره مهم‌ترین محورهای هزینه‌ای و حمایتی بودجه شده است. در این میان، یکی از مباحث اجتماعی ـ اقتصادی حائز اهمیت که نگاه افکار عمومی و اقشار جامعه را به خود جلب کرده، تعیین سقف تسهیلات ازدواج، فرزندآوری و اشتغالزایی در بودجه سال آینده است؛ تسهیلاتی که به طور مستقیم با معیشت جوانان، سیاست‌های جمعیتی و رونق بازار کار گره خورده است.

کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی در گرو توسعه تجدیدپذیرهاست

حقیقت نادیده

یکی از راه های کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی توسعه تجدیدپذیرهاست زیرا استفاده از گاز در نیروگاه حرارتی کاهش می‌یابد و امکان استفاده در بخش‌های مولد فراهم می‌شود.