آگاه: من همیشه از خودم می‌پرسم: چه چیز باعث می‌شود یک کشور در زمان فشار و بحران، نه فقط مقاومت کند بلکه خودش را در معادلات منطقه‌ای و جهانی اثبات کند؟ پاسخ من در طول زمان روشن شده است: باور به توانمندی‌های داخلی، هویت ملی و ظرفیت‌های فرهنگی و سیاسی.
وقتی درباره ایران فکر می‌کنم، چند نمونه روشن در ذهنم شکل می‌گیرد. اول از همه دستاوردهای علمی کشور. ایران در سال‌های اخیر رتبه‌های بالایی در تولید علم جهانی داشته است، مثلا در چند رشته علمی مانند شیمی و فیزیک، رتبه‌های قابل‌توجهی در سطح جهان کسب کرده است و تولید علم کشور رشد چشمگیری داشته که نشان‌دهنده توانمندی علمی ایرانی‌هاست. این یعنی وقتی جامعه و نخبگان به ظرفیت‌های خود باور دارند، حتی محدودیت‌های خارجی هم نمی‌توانند جلوی حرکت را بگیرند.
این باور علمی، خودش نمونه‌ای از اعتماد به نفس ملی است؛ چون نتیجه‌اش این است که دانشجو و پژوهشگر ایرانی در مقایسه با همتایانش در دنیا، با اعتماد وارد رقابت علمی می‌شود و در مجامع بین‌المللی حرف برای گفتن دارد. این اعتماد از داخل ریشه می‌گیرد، از دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و استعدادهای جوانی که در سخت‌ترین شرایط هم دست از یادگیری و تولید علم نمی‌کشند.
علاوه بر علم، در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی هم می‌تونیم مثال‌های ملموس ببینیم. جشنواره‌های بین‌المللی مثل جشنواره هنرهای سنتی و صنایع‌دستی فجر نه فقط یک رویداد داخلی که جایی برای تبادل فرهنگی با هنرمندان و مخاطبان از کشورهای دیگر شده‌اند. این رویدادها، علاوه بر حفظ و احیای هنرهای سنتی، ایران را به عنوان یک مرکز تبادلات فرهنگی و محل گفت‌وگوی تمدنی معرفی می‌کنند و نوعی «قدرت نرم» را نشان می‌دهند که برخلاف تصور رایج فقط نظامی یا اقتصادی نیست.
از سوی دیگر، ایران در زمینه‌های درمانی، پزشکی و فناوری‌های نوظهور هم توانسته قدم‌های مهمی بردارد که بازتاب بین‌المللی دارند. مثلا توسعه فناوری‌های پزشکی و ساخت تجهیزات پیشرفته که در برخی موارد به سطحی رسیده‌اند که در بازارهای منطقه‌ای رقابت می‌کنند. اینها نشانه‌ای از اعتماد جامعه علمی به کار خودش و توانایی‌اش در حل مسائل پیچیده انسانی است.
در عرصه سیاست خارجی و منطقه‌ای هم وقتی دقیق نگاه می‌کنیم، به روشنی می‌بینیم که ایران تلاش کرده نقش خود را در نظم منطقه‌ای ایفا کند، حتی در شرایط چالش‌برانگیز. تحلیل‌گران سیاسی می‌گویند در برخی تحولات اخیر منطقه، ایران توانسته جایگاه و نفوذ سیاسی خودش را تثبیت کرده و از فشارها، فرصت بسازد. این موضوع، برای من نشان می‌دهد که وقتی یک کشور به توان خودش باور داشته باشد، حتی در سیاست‌های کلان هم می‌تواند از موقعیت‌های سخت، نقش بسازد و نه فقط واکنش.
یکی از بخش‌هایی که همیشه برای من جالب بوده، ارتباط اعتماد به نفس ملی با مشارکت اجتماعی و هویت‌جمعی است. وقتی مردم احساس کنند که صدایشان در جامعه و سیاست مهم است، خودش نوعی انرژی جمعی و قدرت اجتماعی ایجاد می‌کند. این اتفاق می‌تواند در شکل‌گیری جنبش‌ها، نهادهای مدنی یا تلاش برای اصلاحات اجتماعی خودش را نشان بدهد. حتی اگر مسائل سیاسی گاهی سخت و پیچیده باشند، حضور فعال مردم در گفت‌وگوهای اجتماعی و طرح مسائل خود به خود این حس اعتماد را میان جامعه تقویت می‌کند. در واقع، همین مشارکت اجتماعی است که می‌تواند زمینه را برای اثرگذاری گسترده‌تر فراهم کند.
برایم روشن است که اعتماد به نفس ملی، وقتی با واقع‌بینی ترکیب بشود، به یک نیروی محرک تبدیل می‌شود. یعنی نه فقط یک احساس خودبزرگ‌بینی، بلکه یک باور واقع‌گرایانه به توانایی‌ها و ظرفیت‌های واقعی کشور. این باور باعث می‌شود کشور در عرصه فرهنگی، علمی، اجتماعی و سیاسی حضور فعالی داشته باشد و نه فقط واکنش‌گر، که پیش‌برنده تحول شود.
در نهایت، وقتی این چیزها را کنار هم می‌گذارم، به این نتیجه می‌رسم که قدرت واقعی یک ملت فقط محدود به ابزارهای فیزیکی نیست؛ این باور مشترک، این اعتماد به توانمندی‌های درونی و این صدای جمعی است که می‌تواند در عرصه‌های بین‌المللی تبدیل به نفوذ و اثرگذاری بشود و ایران، با همه پیچیدگی‌ها و چالش‌هایش، مثال خوبی از این تجربه است؛ جایی که توان علمی، فرهنگی و اجتماعی وقتی با اعتماد به نفس ملی همراه می‌شود، می‌تواند در تحولات بزرگ منطقه‌ای و جهانی نقش بازی کند.