شاهنامه
-
نقد و بررسی کتاب «تا روشنایی» در باغ کتاب برگزار شد
روایت زنی که نهضت نیجریه را در زندان نوشت
نشست نقد و بررسی کتاب «تا روشنایی» در سکوی شاهنامه باغ کتاب برگزار شد. در این نشست، معصومه رامهرمزی، نویسنده و پژوهشگر حوزه مقاومت و دکتر شهو عبدالاسلام، کارشناس مسائل نیجریه و عضو هیات علمی دانشگاه، درباره ابعاد تاریخی، اجتماعی و روایی نهضت اسلامی نیجریه و شخصیت شیخ ابراهیم زکزاکی و همسرش زینت ابراهیم سخن گفتند.
-
روایت ماندگار ایران، هنرمند و زن
از شاهنامه تا امروز
دکتر نصیبه سادات حسینی - پژوهشگر و مدرس مطالعات زن و خانواده: وقتی از شاهنامه سخن میگوییم، از یک متن ادبی صرف حرف نمیزنیم؛ از حافظه تاریخی یک ملت سخن میگوییم، از متنی که روح قهرمانانه ایرانیان را صورتبندی کرده و نشان داده است که ایران در لحظههای سرنوشتساز، چگونه از دل رنج و تهدید، معنای ایستادگی و هویت را میسازد.
-
روایت اگر نباشد، حماسه خاموش میشود
برانگیخته شدن در میدان
حماسه در میدان متولد میشود، اما در روایت زنده میماند. ملتها فقط با پیروزیهایشان در تاریخ ماندگار نمیشوند؛ آنچه آنها را جاودانه میکند، داستانهایی است که از رنجها، ایستادگیها و لحظههای سرنوشتسازشان روایت میکنند. اگر حماسهای روایت نشود، دیر یا زود در غبار زمان گم میشود.
-
خوانشی تحلیلی از نسبت هنر، روایت و مسئولیت تاریخی در امتداد خیزش ملت ایران
از سنگر تا صحنه
در تاریخ ملتها، لحظههایی وجود دارد که نه تنها سرنوشت یک جامعه، بلکه معنای هویت آن ملت را نیز روشنتر میکند. این لحظهها همان بزنگاههای تاریخیاند که در آنها روح جمعی یک ملت به ظهور میرسد؛ لحظههایی که مردم، فراتر از تفاوتهای روزمره، در دفاع از حقیقتی بزرگتر به میدان میآیند. در چنین بزنگاههایی است که حماسه متولد میشود؛ حماسهای که اگرچه در میدان عمل شکل میگیرد، اما برای ماندگاری خود نیازمند روایت است.
-
بعثت هنرمندان برای جاودانگی ایران
رستاخیز روایت در کرانه میدان
تاریخ تمدنی ایران، هرگز فصلی منفک از «حماسه» نبوده است؛ چنانکه گویی در رگهای این جغرافیا، بهجای خون، جوهری از جنس «ماندگاری» جریان دارد. آنچه امروز در ساحت سیاسی و اجتماعی ما تحت عنوان «دفاع مقدس سوم» تبلور یافته، فوران مجدد آن آتشفشان هویتی است که قرنها پیش در کلمات حکیم توس ریشه داشت.
-
-
هنر میتواند حافظ روح یک ملت باشد
بعثت هنرمندان؛ از فردوسی تا امروز
ملتها تنها با پیروزیهای نظامی یا دستاوردهای سیاسی در تاریخ ماندگار نمیشوند؛ آنچه یک ملت را در حافظه زمان تثبیت میکند، «روایت» است. اگر حماسهای رخ دهد اما زبان روایت برای آن شکل نگیرد، آن حماسه بهتدریج در غبار فراموشی فرو میرود یا در معرض تحریف قرار میگیرد. از همین منظر است که در کنار خیزش مردم، سخن از «بعثت هنرمندان» به میان میآید؛ بعثتی که وظیفه آن تبدیل تجربههای تاریخی ملت به حافظه فرهنگی پایدار است.
-
نگرشی تازه به جهاد تبیین
از نظم فردوسی تا رجز ذوالفقاری
در قرن چهار و پنج هجری شمسی، حکیم ابوالقاسم فردوسی تاریخ نیمه اسطورهای ایران باستان رایج در آن روزها را تحت عنوان شاهنامه به نظمی درآورد که هم در بحر لفظش هم در عمق محتوایش از شاهکارهای ادبیات در ایران و جهان شده است.
-
هندسه روایی «دفاع مقدس سوم» در امتداد حافظه تاریخی
بعثت هنرمندان
ملتها نه تنها با قدرت نظامی یا توان سیاسی، که با «حافظه تاریخی» خود زنده میمانند. حافظه تاریخی نیز بدون «روایت»، نه شکل میگیرد و نه تداوم مییابد. هر ملتی اگر نتواند تجربههای بزرگ خود را به زبان هنر، ادبیات و رسانه ترجمه کند، بهتدریج از درون تهی میشود؛ حتی اگر در میدانهای نبرد، پیروز مطلق باشد. پیروزی بیروایت، پیروزی ناتمام است و در معرض غبار فراموشی یا تحریف قرار میگیرد.
-
-
از حماسه مردم تا روایت ماندگار ایران
حقیقت زنده در متن ملت
ماده بعثت در قرآن کریم ۴۵ بار تکرار شده و هر بار افقی تازه از معنا را میگشاید. این واژه که از ریشه سه حرفی «ب-ع-ث» برخاسته، در دو محور معنایی گسترش مییابد: برانگیختن و احیا. در سوره جمعه میخوانیم که خداوند در میان اُمیّان رسولی برانگیخت و در سوره مؤمنون از احیای انسانها در روز قیامت سخن میرود. این دو کاربرد در ظاهر متفاوت اما در باطن یک حقیقت را روشن میکنند: خروج از سکون به حرکت، از خواب به بیداری، از مرگ به حیات.
-
-
شاهنامه، مقاومت و جنگ امروز
چرا امروز بیش از هر زمان به شاهنامه فردوسی نیازداریم؟
روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، بازخوانی مانیفست پایداری ملتی است که هزارههاست میان داد و بیداد قد علم کرده است. در جهان پرآشوب امروز و در میانه کارزاری که جبهه حق در برابر هژمونی استکبار، یعنی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به پا کرده، شاهنامه دیگر یک اثر حماسی کهن نیست، بلکه دکترین زندهای برای مقاومت است.
-
ودیعهای بی بدیل که سیمرغ به زال هدیه داد برای روز مبادا
تنگه هرمز ؛ پر سوم سیمرغ
تاریخ ایران، برخلاف بسیاری از تمدنها و کشورهای تازهساز، تنها بر خاک بنا نشده؛ بلکه بر ریشههای بنیادین خرد و خاک استوار است که در بزنگاههای بزرگ، از متن خارج شده و در کالبد جغرافیا حلول میکند.
-
-
-
حماسه فرهنگ و تمدن ایرانی؛ از سپیدهدم عصر حجر تا افق تمدن نوین اسلامی
پیشران جهان از عصر حجر
تاریخ فرهنگ و تمدن ایران، نه یک روایت خطی و ساده، بلکه منشوری از شکوه، ایستادگی و خردورزی است که از اعماق دوران پیشاتاریخ آغاز شده و با عبور از گردنههای پرپیچ و خم تاریخی، امروز در قامت جمهوری اسلامی ایران به سوی قلههای تمدن نوین اسلامی حرکت میکند! این سرزمین که از دیرباز به عنوان قلب زمین شناخته شده، نه تنها گهواره تمدن بشری بوده، بلکه همواره روحی صیقلخورده و پویا داشته است که در برابر تهاجمات نظامی و فرهنگی، نه تنها فرو نریخته، بلکه مهاجمان را در فرهنگ متعالی خود هضم کرده است. تداوم فرهنگی ایران در طول هزارهها نشاندهنده یک اراده ملی برای بقا و درخشش است که ریشه در توحید، عدالتخواهی و دانشطلبی دارد.
-
نگاهی بر مفهوم هویت ملی در شعر اخوانثالث
زبان فارسی؛ دژ تسخیرناپذیر هویت
زبان و ادبیات فارسی طی هزار سال، چارچوبی صلب و سنتی را حفظ کرده بود که در آن معشوق و می و گل، مفاهیمی انتزاعی و فرازمانی بودند. اما انقلاب مشروطه، وزش نسیمی بود که شاعر ایرانی را از برج عاج به خیابان آورد.
-
ادبیات حماسی، پناهگاه روح بزرگ ملتها در برابر هجوم بیگانگان
این روزها شاهنامه بخوانید
ادبیات حماسی همیشه پناهگاه روح بزرگ ملتها در برابر هجوم بیگانگان بوده و در تاریخ کشورها از جمله ایرانیان دلاور از این ادبیات برای تشجیع ملت بهره بردهاند که نمود آن به شکل هنری در شاهنامه فردوسی است.
-
نیم قرن دوستی با شاهنامه
شنبه نهم اسفند، همزمان با اولین روز جنگ در لابهلای اخبار تلخی که در رسانهها منتشر میشد، یک خبر تلخ گم شد و آن هم خبر درگذشت جلال خالقیمطلق، ادیب، ایرانشناس و برجستهترین شاهنامهپژوه معاصر کشورمان، در هامبورگ بود. او با بیش از نیمقرن پژوهش و ارائه بهترین تصحیح «شاهنامه»، تاثیر شگرفی بر تاریخ زبان و ادب پارسی گذاشت. تدریس در دانشگاه هامبورگ آلمان و قائممقامی بنیاد فردوسی، از جمله سوابق برجسته این استاد فقید است.
-
-
«ایران» در کلام همه؛ از فردوسی تا اخوان ثالث
تنیده یاد تو در تار و پودم
دلبستگی و وابستگی به زاد و بوم، ریشه در رگ و پوست و خون هر انسانی دارد و چنان این دلبستگی با آدمی تنیده شده که انگار با جداییاش، روح هم از بدن جدا خواهد شد؛ چنانکه انسانهای بیریشه چنیناند.
-
به بهانه سالروز درگذشت «استاد مینوی»
میخواهم آیندگان بی آنکه زجر بکشند، کتاب بخوانند
مجتبی مینوی در دوران نوجوانی با پول توجیبی خود به صورت قسطی کتاب میخرید و بهتدریج کتابها را جمع میکرد. او گفته بود: «بنده از دسترسی نداشتن به کتاب خیلی زجر کشیدم و دلم میخواهد آیندگان بیآنکه زجر بکشند این کتابها را در دسترس داشته باشند.»
-
بالاخره زادروز فردوسی چه روزی است؟
بررسی یک شبهه تاریخی
چند سالی است در شبکههای اجتماعی برخی دوستداران شاهنامه، روز نخست بهمن را به نام «زادروز فردوسی» معرفی میکنند، در برخی تقویمها به خصوص تقویمهای ایرانی تلفن مخصوص تلفن همراه هم، اول بهمن به عنوان روز تولد فردوسی نامگذاری شده است. در حالی که روزی که به صورت رسمی در ایران «روز فردوسی» اعلام شده ۲۵ اردیبهشت است که در این روز مراسم و همایشهای مرتبط با فردوسی و اثر سترگش برگزار میشود.
-
انتشار شاهنامه فردوسی به زبان ایتالیایی پس از یک قرن
شاهنامه فردوسی پس از گذشت حدود ۱۰۰ سال، با ترجمه کامل، یکپارچه و بازنگریشده، بار دیگر به زبان ایتالیایی منتشر شد؛ رویدادی که بهعنوان احیای یکی از مهمترین پیوندهای تاریخی میان ادبیات حماسی فارسی و فرهنگ ایتالیا توصیف میشود.
-
نگاهی نو به شکاف یا چندپارگی اجتماعی
تکهتکه بهتریم یا بدتر؟
چندپارگی اجتماعی، که در علوم اجتماعی به عنوان social fragmentation یا social polarization شناخته میشود، به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک جامعه به گروهها، لایهها یا زیرجامعههای متعدد و نسبتا جدا از هم تقسیم میشود و این گروهها از نظر ارزشها، منافع، هویتها، سبک زندگی، سطح اقتصادی یا دیدگاههای فرهنگی و سیاسی تفاوتهای قابل توجهی با یکدیگر دارند. این پدیده زمانی رخ میدهد که پیوندهای مشترک اجتماعی ضعیف شوند و افراد بیشتر به هویتهای جزئی خود (مانند قومی، نسلی، طبقاتی یا ایدئولوژیک) وابسته شوند تا به هویت ملی یا جمعی فراگیر.
-
یادی از جواد صفینژاد در یادداشتی از جلالالدین رفیعفر
صفینژاد از پایهگذاران جامعهشناسی بومی ایران است
جلالالدین رفیعفر ، مردمشناس و جغرافیدان: جواد صفینژاد در سال ۱۳۰۸ در شهرری متولد شد. پدرش در همان شهر سبزیکاری میکرد و او هم از سنین بسیار پایین به پدر کمک میکرد.
-
به بهانه درگذشت بهرام بیضایی
از رگبار تا وقتی همه خوابیم
خبر کوتاه بود؛ بهرام بیضایی در روز تولدش، با زندگی خداحافظی کرد. هنرمندی که در واپسین سالهای عمرش در آمریکا به سر میبرد و با عوارض سرطان دسته و پنجه نرم میکرد، حالا دیگر جسمش در میان ما نیست اما با کارهایش هنوز در جهان هنر حضور دارد و نفس میکشد؛ نامدارها نمیمیرند. فقط چند دقیقه از خبر درگذشت بیضایی گذشته بود که تمام صفحات شبکههای مجازی پر شد از تصاویر این هنرمند سینما و تئاتر.
-
فتحالله مجتبایی، استاد فلسفه و ادیان در زادروز ۹۸ سالگی خود:
در روزگار ما، تحصیلات با «گلستان» و «بوستان» شروع میشد
فتحالله مجتبایی با بیان اینکه نسل جوان از خود بیگانه شده است، میگوید در کتابهای درسی ما چیزهایی میگذارند که آدم خجالت میکشد و از کتابهای درسی که دست جوانهای مملکت میدهند، آدم شرمنده میشود.