آگاه: گزاره‌های ارزشی این سند، قرآن را منبع اصلی نقش معنوی، هدایتی، اسوه‌ای و تربیتی معرفی می‌کند و آن را محور تحقق جامعه مهدوی، ولایت‌مداری، عدالت جهانی و حیات طیبه قرار می‌دهد. مفاهیم کلیدی قرآنی مانند توحید، تقوا، عدالت، عمل صالح، تفکر و تعقل، ایمان، معرفت، نفس مطمئنه، مسئولیت اجتماعی و ظلم‌ستیزی مستقیما در تعریف ساحت‌های ۶ گانه تربیت (اعتقادی-عبادی-اخلاقی، اجتماعی-سیاسی، زیستی-بدنی، اقتصادی-حرفه‌ای، زیبایی‌شناختی-هنری و علمی-فناورانه) ادغام شده‌اند. هدف غایی تربیت در این نظام، آماده‌سازی دانش‌آموزان برای دستیابی آگاهانه و اختیاری به مراتب حیات طیبه در همه ابعاد زندگی (فردی، خانوادگی و اجتماعی) و حرکت در مسیر قرب الی‌الله است؛ چیزی که قرآن آن را به عنوان غایت نهایی انسان معرفی می‌کند.
در برنامه درسی ملی به عنوان زیرنظام سند تحول، حوزه یادگیری قرآن کریم استقلال خود را حفظ کرده و به عنوان یکی از ۱۱ حوزه اصلی برنامه درسی شناخته می‌شود. این استقلال برای تاکید بر این است که قرآن نه فقط کتاب درسی، بلکه معیار و چراغ راه تمام فرآیندهای آموزشی و پرورشی است. راهکارهای عملی سند تحول شامل توسعه فرهنگ اقامه نماز جماعت در مدارس، تقویت انس با قرآن از طریق روخوانی و روان‌خوانی در دوره ابتدایی، آشنایی با مفاهیم کلیدی و تدبر در آیات در متوسطه اول و آموزش معارف قرآنی و تدبر موضوعی در متوسطه دوم می‌شود. حداقل ۲۰ درصد برنامه‌های آموزشی به حرفه‌ها، هنرها و آداب اسلامی اختصاص یافته که همه ریشه در ارزش‌های قرآنی دارند. همچنین، استفاده از ظرفیت مساجد، کانون‌های فرهنگی، اردوها و شبکه ملی اطلاعات برای تقویت باور به توحید، معاد، ولایت و انتظار با رویکرد قرآنی-روایی-عقلانی پیش‌بینی شده است.
مفاهیم قرآنی در تمام سرفصل‌های تربیتی نفوذ کرده‌اند؛ مثلا در ساحت اعتقادی-عبادی-اخلاقی، محوریت با تربیت موحد، عدالت‌خواه و متخلق به اخلاق اسلامی است؛ در ساحت اجتماعی-سیاسی، تاکید بر مسئولیت‌پذیری، مشارکت، ظلم‌ستیزی و مردم‌سالاری دینی؛ در ساحت اقتصادی، بسط عدالت اقتصادی و مقابله با فقر و فساد و در ساحت علمی، بهره‌گیری از دانش بشری در چارچوب نظام معیار اسلامی و خلاقیت برای رسیدن به اهداف متعالی. تحقیقات مرتبط (مانند بررسی انسان‌شناسی قرآنی در سند تحول) نشان می‌دهد که ویژگی‌های فردی و اجتماعی انسان از دیدگاه قرآن (خلقت، تقوا، اخلاق، تفکر، توانایی و نفس مطمئنه) مستقیما در محتوای سند بازتاب یافته و هدف نهایی تربیت را شکل می‌دهد.
در مجموع، قرآن در نظام آموزش و پرورش ایران قلب تپنده سند تحول بنیادین است؛ تلاشی نظام‌مند برای نهادینه کردن هویت دینی، بصیرت الهی و تعهد به آرمان‌های اسلامی در نسل جوان. این رویکرد نه تنها دانش‌آموزان را به انس با قرآن و تدبر در آیات هدایت می‌کند، بلکه مدرسه را به محیطی برای تربیت انسان کامل اسلامی تبدیل می‌کند تا جامعه‌ای صالح، عدالت‌محور و مهدوی‌ساز بسازد. چالش‌هایی مانند نیاز به آموزش بهتر معلمان، بهبود محتوای کتب و روش‌های نوین تدریس وجود دارد، اما اصل بنیادین این است که بدون محوریت مفاهیم قرآنی، هیچ تحولی در تربیت رسمی پایدار نخواهد بود.
آنچه از بیان این مفاهیم مد نظر است، این است که در سند، به طور عالی و کامل بهره‌گیری از مفاهیم قرآنی تعیبه و تذکر داده شده است، اما آیا بهره‌گیری و نحوه اجرا نیز مانند آنچه روی کاغذ است، عالی و بی‌نقص است؟ تربیت قرآنی به شکل مناسبی در مدارس اجرا می‌شود؟ این مقوله با مشاهدات دقیق میدانی و رصد همه‌جانبه قابل فهم است که شاید زیاد در مقوله برنامه‌ریزی و رصد مسئولین نظام آموزش و پرورش قرار نداشته باشد.