قرآن
-
حساب خدا روی امپراتوری‌های پوشالی
برخاسته از میدان‌های نابرابر
تاریخ همیشه گورستان متکبرانی بوده که گمان می‌کردند با قدرت ابزاری می‌توانند سرنوشت جهان را قفل کنند. در روابط بین‌الملل قدرت را با برد موشک، اعداد تولید ناخالص و لایه‌های محافظ پیمان‌های نظامی می‌سنجند. این دقیقا همان چیزی است که کارشناسان پنتاگون به آن می‌گویند قدرت اول جهان.
-
نگاهی به تفکیک «محاسبات دنیایی» از «محاسبات الهی»
چرا قدرت اول جهانیم؟
با تحقیق در تاریخ بشر، درمی‌یابیم که از ابتدا یک جریان حق وجود داشته و یک جریان باطل. البته اینکه آیا اساسا چیزی به نام حق و باطل وجود دارد یا نه، خودش بحث مفصلی است؛ اینکه آیا واقعیتی ورای یافته‌های ذهنی ما هست یا نه.
-
ابزاری برای تحلیل متفاوت
تبیین منطق «ابرقدرت اول»
یکی از موضوعاتی که با فطرت و حقیقت انسان تطابق دارد این است که انسان برای هر کنش و پدیده‌ای، باید از عقاید، بینش‌ها و نوع نگرش خود به جهان، انسان، هستی و خداوند آغاز کند؛ چه این کنش‌ها اعمال فردی باشند چه جمعی و چه فیزیکی، حسی و جوارحی باشند چه نیتی، قلبی و جوانحی. در تمام پدیده‌هایی که برآمده از فعل فرد یا جامعه‌اند، نقطه عزیمت ناگزیر «ایده» و «جهان‌بینی» است. این مدعا متکی بر سه لایه است: برهان عقلی و انسان‌شناختی مبنی بر فاعل مختار، آگاه و آزاد بودن انسان؛ شواهد نقلی و آموزه‌های وحیانی و در نهایت تجربه انباشته تاریخ بشر.
-
نقش‌آفرینی در عصر فتح افق‌های نوین
از تکیه‌گاه تا پیشران
در مسیر حرکت به سوی یک تمدن نو، همواره میان دو مفهوم دچار تردید می‌شویم: «تکیه‌گاه» و «پیشران». تکیه‌گاه، آن چیزی است که ما را در برابر طوفان‌ها ثابت نگه می‌دارد و نهادهایی هستند که زیرساخت‌های بقای ما را تضمین می‌کنند؛ اما پیشران، همان نیروی محرکه‌ای است که باعث می‌شود سفینه از جو زمین عبور کند و به سوی ستاره‌ها حرکت کند. اگر بخواهیم تحقق آن افق شکوهمندی را که از آن سخن گفته شده، از یک «رویا» به یک «واقعیت ملموس» تبدیل کنیم، باید بدانیم که نقش جوانان، نخبگان و نهادها، چیزی فراتر از انجام وظایف معمول است؛ آنها در واقع، معماران یک گذار تاریخی هستند که باید از حالت «پاسخگو بودن به گذشته» به حالت «خالق بودن برای آینده» تغییر کنند.
-
حربه مشترک مشرکین قریش و واشنگتن
کودتای شناختی
ساده‌ترین راه برای شکستن یک اراده سیاسی یا برهم زدن یک افق تمدنی، درگیر شدن با استدلال‌های آن است؛ اما بسیار کم‌هزینه‌تر است اگر سازوکاری به کار گرفته شود که آن سخن اساسا شنیده نشود.
-
پیش از موشک، اراده است
تعلق، دلبستگی و نترسیدن
قدرت را معمولا با آنچه دیده می‌شود اندازه می‌گیرند: شمار موشک‌ها، برد پهپادها، حجم اقتصاد، تعداد سربازان، ذخایر انرژی، عمق جغرافیایی و شبکه متحدان. سیاست، بیش از بسیاری از دانش‌ها، به عدد علاقه دارد؛ شاید چون عدد اطمینان می‌آورد. آنچه شمرده می‌شود، گویی واقعی‌تر است. اما آیا همه آنچه قدرت می‌آفریند، شمردنی است؟
-
منطق قرآنی قوی شدن
داستان قدرت
در منطق قرآن کریم تحولات اجتماعی ذیل دو صف‌بندی اصلی انجام می‌پذیرد. حزب‌الله (۵۶ مائده و ۲۲ مجادله) و حزب الشیطان (۱۹ مجادله). خط مقدم تغییرات قدرت در نقطه برخورد این دو شکل می‌گیرد. زنجیره مفاهیم و موضوعاتی که توصیف و تعریف این جبهه‌بندی را بر عهده دارند، تقابل تاریخی-تمدنی حق و باطل و انسان و شیطان را توضیح می‌دهند. یکی از معناپردازی‌های قرآن کریم برای تشریح صحنه راجع به دو مفهوم قوت و ضعف است که می‌توان از آنها به عنوان دو منبع اصلی تولید اراده و قدرت و حرکت یاد کرد.
-
نگاهی به زندگی و آثار عمران صلاحی در سالمرگ شاعر
من بچه جوادیه‌ام...
یازدهم مهر، یادآور کوچ یکی از صمیمی‌ترین و خنده‌روترین چهره‌های ادبیات معاصر ماست؛ مردی که قلمش پناهگاه طنز نجیب، شعر دلنشین و پژوهش‌های اصیل بود.
-
سنگ سرد ثروتمندی
مرگ اگرچه پایان زندگی زمینی است، اما برای بازماندگان، آغاز مجموعه‌ای از آیین‌ها، مراسم و تصمیم‌هایی است که تا ماه‌ها ادامه پیدا می‌کند؛ از خاکسپاری و مراسم سوم و هفتم گرفته تا چهلم، سالگرد و انتخاب سنگ مزار. در این میان، سنگ قبر فقط نشانی برای شناسایی محل دفن نیست، برای بسیاری از خانواده‌ها، آخرین نشانه مادی از حضور عزیزی است که دیگر در میانشان نیست. به همین دلیل، انتخاب سنگ مزار در برخی خانواده‌ها به تصمیمی مهم و حتی جمعی تبدیل می‌شود؛ تصمیمی که گاهی هزینه سنگ را تا پنج میلیارد تومان هم بالا می‌برد.
-
تحول و دگرگونی در مفهوم سواد از زاویه‌ای متفاوت
مسئله‌ای به نام «سواد رسانه‌ای»
امروز وقتی صحبت از دانش و آموزش می‌شود چیزی که بیش از همه به ذهن نزدیک می‌شود سواد نهفته در کلاس و مدرسه است غافل از اینکه امروزه رسانه آن بستری است که بر حوزه سواد و تربیت بیشترین اثر را دارد و باید بیش از هر زمانی به آن پرداخت. آنچه در ادامه می‌آید، پرداختن به همین موضوع است.
-
علم تهی از مجرای انفسی و توحیدی
انباشت لاینقطع محفوظات
ماه مهر، بیش از آنکه تجدید عهد با کتب درسی باشد، بازخوانی میثاق با فطرت است. مسئله محوری و کنونی ما به نظر می‌رسد این است که با وجود مدارس و دانشگاه‌هایی که به جزیره‌هایی جدا از متن هستی بدل شده‌اند، چگونه می‌توانیم آیت بودن عالم هستی را به فرزندانمان بیاموزیم، در حالی که خود در بند ساختاری هستیم که علم را از مبدأ فاعلی و غایت غایی تهی کرده است؟
-
-
-
سنت اعتدا به‌مثل
معمای تقوای قدرت
جهان، انسان و ارتباط آنان بر پایه توازن بنا شده‌اند؛ همان گونه که در نظام آفرینش، بقای هر پدیده‌ای در گرو پاسداری از مرزهای وجودی خویش است، در ساحت حیات اجتماعی نیز هیچ جامعه‌ای بدون توان دفاع از حریم خود دوام نمی‌آورد.
-
از دفاع مقدس تا جنگ ۴۰روزه
روایت یک تحول راهبردی
شاید این سوال برای خیلی‌ها مطرح باشد که وقتی موشک‌ها و پهپادهای ایرانی می‌توانند اهداف راهبردی دشمن در صدها کیلومتر دورتر را هدف قرار دهند، چرا همچنان از مفهوم دفاع سخن می‌گوییم؟ آیا دفاع مقدس صرفا نامی تاریخی برای جنگ هشت‌ساله است یا این مفهوم هنوز هم می‌تواند وضعیت امنیتی امروز ایران را توضیح دهد؟ پاسخ را باید در تفکیک میان هدف دفاع و شیوه دفاع جست‌وجو کرد.
-
بازخوانی «غرب‌زدگی» جلال؛ مسئله امروز، گم کردن مرجعیت است
وقتی غرب‌زدگی از پنجره نمی‌آید؛ از آینه می‌آید
جلال آل‌احمد اگر امروز «غرب‌زدگی» را می‌نوشت، شاید دیگر از ماشین و تکنولوژی و کالای فرنگی شروع نمی‌کرد. شاید کمی مکث می‌کرد، به آینه نگاه می‌کرد و می‌پرسید: ما خودمان را با چه معیاری می‌سنجیم؟
-
با محوریت روایت ارادت مسلمانان به پیامبر اکرم (ص) در گنجینه وقفی موزه ملک
نمایشگاه «جهان؛ یک پرده روشن‌تر» برپا شد
نمایشگاه «جهان؛ یک پرده روشن‌تر» روایت ارادت مسلمانان به پیامبر اکرم (ص) در گنجینه وقفی ملک، در کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی در تهران، گشایش یافت.
-
-
تبیین سه‌گانه انسجام اجتماعی در اندیشه رهبر شهید
تاریخ، سنت و قرآن
تاریخ، معلم امت‌هاست و سنن الهی، برنامه درس آن. قرآن حکیم در باب ثبات سنن الهی می‌فرماید: «وَلَن تَجِدَ لِسُنَّه اللَّهِ تَبْدِیلاً »؛ پس قوانین حاکم بر سرنوشت جوامع به هیچ وجه تصادفی نیست. سنن الهی، قانون‌های تجربه‌پذیر امت‌ها در تاریخ‌اند: «إنَّ اللَّهَ لَا یُغَیرُ مَا بقَوْمٍ حَتَّی یُغَیرُوا مَا بأَنفُسهمْ». خداوند به تحقق سنت اجتماعی وحدت و انسجام بر محور حبل الهی امر می‌کند: «وَاعْتَصمُوا بحَبْل اللَّه جَمیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا». حبل، کلاف رشته‌های ناهمگون است؛ طناب از در هم تنیدن رشته‌های مختلف، استحکام می‌گیرد اگر همه رشته‌ها گسسته و جدا بودند، نه طنابی ساخته می‌شد و نه باری برداشته.
-
روایتی از زیست شیخ نخودکی در سالروز درگذشت این عارف نامدار
سالک گره‌گشا
مرضیه کیان، خبرنگار: باد خنک سحرگاهی، صحن عتیق را دور می‌زند و عطر گلاب و اسفند را میان زائران دل‌شکسته پخش می‌کند. در گوشه‌ای از این آستان ملکوتی، مردی آرام خفته که نامش بیش از نیم قرن با گره‌گشایی، کرامت و سلوک ناب شیعی پیوند خورده است. شیخ حسنعلی اصفهانی، مشهور به شیخ نخودکی، فراتر از یک نام در کتب ادعیه و روایت‌های کرامت‌گونه، حقیقتی جاری در زیست معنوی مردم این مرزوبوم است.
-
اتحاد برای مبارزه با دشمنان اسلام
حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی‌خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته وحدت با تبریک سالروز ولادت با سعادت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (ص) و حضرت امام جعفر صادق(ع)، برنامه بدخواهان و دشمنان اسلام را برجسته‌سازی اختلافات برای تضعیف امت اسلامی و تسلط بر آن خواندند و با اشاره به فرو افتادن نقاب‌های فریبنده از چهره جنایتکار آمریکا، اتحاد امت اسلامی و دفاع از یکدیگر در مقابل کفر و هم‌افزایی در مسائل مختلف مادی و معنوی را ضروری برشمردند و خطاب به حکام کشورهای اسلامی تاکید کردند: حاکمان جنایتکار آمریکا و نظام جعلی صهیونی دشمنان قسم خورده اتحاد اسلامی و همه امت اسلام از جمله ملت‌های غرب آسیا و شمال آفریقا هستند، بنابراین دشمن واقعی خود را بشناسید و با نقشه آن مقابله کنید.
-
مهمانی‌ای به وسعت یک ملت؛ گزارشی از چهارمین دوره رویداد ملی «امت احمد (ص)»
جمع است به خون‌خواهی تو، امت احمد
آیین مردمی «مهمانی امت احمد (ص)» نخستین بار در پاییز سال ۱۴۰۲ و همزمان با ماه ربیع‌الاول و هفته وحدت از پیاده‌راه تاریخی فردوسی در شهر سنندج کلید خورد. انتخاب سنندج به عنوان نقطه آغاز این حرکت، انتخابی هوشمندانه و برخاسته از ریشه‌های عمیق فرهنگ همزیستی و همدلی شیعه و اهل سنت در استان کردستان بود؛ استانی که همواره به عنوان نماد پایداری، وحدت ملی و مهمان‌نوازی شناخته می‌شود. این آیین با الهام از سنت‌های بومی مولودی‌خوانی و دف‌نوازی کردستان پایه‌گذاری شد تا مناسک مذهبی هفته وحدت را از سالن‌های رسمی به دل خیابان و میان مردم بیاورد. این رویداد از اول تا روز گذشته،هشتم شهریور ماه با شعار «جمع است به خون‌خواهی تو، امت احمد» برگزار شد.
-
پیامبری که جامعه را با اخلاق ساخت
از «محمد امین» تا اخلاق اجتماعی امروز
اگر بخواهیم از میان همه ویژگی‌هایی که پیامبر اسلام (ص) را برای مسلمانان و حتی برای تاریخ بشر به چهره‌ای ماندگار تبدیل کرده است، یک ویژگی را انتخاب کنیم، شاید «اخلاق» بهترین پاسخ باشد. قرآن درباره او می‌گوید: «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ»؛ تو صاحب اخلاقی بزرگ و والا هستی. این تعبیر فقط ستایش یک فرد نیست؛ اشاره به یک روش زندگی است، روشی که قرار بود از مناسبات فردی عبور کند و جامعه بسازد.
-
نقش فرهنگی پیامبر اکرم (ص) و امام جعفر صادق (ع) در دین، مذهب و جامعه
از رحمت نبوی تا خرد جعفری
هشتم شهریور، هفدهم ربیع‌الاول، به نام میلاد حضرت محمد مصطفی (ص) و امام جعفر صادق (ع) در تاریخ ثبت شده است. هم‌نشینی این دو مناسبت فقط تقارنی در تقویم نیست؛ نسبت میان «بنیان‌گذاری یک فرهنگ» و «تبیین و استمرار عالمانه آن» را یادآوری می‌کند. پیامبر اسلام (ص) با محور قرار دادن توحید، کرامت انسان، عدالت، رحمت، مسئولیت اخلاقی و امت‌سازی، افق تازه‌ای در حیات دینی و اجتماعی گشود. نزدیک به یک قرن بعد، امام صادق (ع) در فضای فکری پرتحول سده دوم هجری، بخش بزرگی از میراث معرفتی اهل بیت(ع) را در فقه، حدیث، کلام و اخلاق گسترش داد و حلقه‌ای علمی با دامنه‌ای فراتر از مرزهای درون‌مذهبی پدید آورد.
-
قطار وفاق، به کدام مقصد می‌رود؟
تلاش برای کاهش شکاف‌ها
دولت چهاردهم با شعار «وفاق ملی» در شرایطی آغاز به کار کرد که جامعه ایران با چالش‌های داخلی و خارجی، فشارهای اقتصادی و تهدیدهای پیچیده امنیتی روبه‌روست. در چنین شرایطی، وفاق می‌تواند ضرورتی راهبردی برای تقویت انسجام ملی و عبور از بحران‌ها باشد؛ مشروط بر آنکه معنای دقیقی از آن فهم شود.
-
روایت ۳۰۰ کتاب کهنه‌ای که رهبر شهید آنها را صحافی کردند
محسن مومنی‌شریف، نویسنده و رئیس سابق حوزه هنری با اشاره به انس و علاقه عمیق رهبر شهید انقلاب اسلامی با کتاب و کتابخوانی، از ماجرای جمع‌آوری و صحافی حدود ۳۰۰ جلد کتاب قدیمی توسط ایشان در دوران جوانی روایت کرد.
-
نقل چهارشنبه‌ها از آنها که ستون خیمه‌ها شدند
راز سرفه‌های شبانه در سینه تهران
مرضیه کیان، خبرنگار: تهران! بیدار شو و به این دفترچه خونین نگاه کن. لای این برگه‌ها راز مردی پنهان است که در تاریکی شب خس‌خس سینه او خواب را از چشم ستاره‌ها می‌گرفت. سرداری که با لباس خاکی رفت و در سکوت و گمنامی سوخت. مردی که زیر سقف آسمان تو قدم زد اما هیچکس او را نشناخت. بعضی آدم‌ها مثل ریشه درخت هستند؛ زیر خاک می‌مانند تا قامت درخت استوار بماند. قصه چهاردهم سرفه‌های شبانه و انگشتان سوخته یک آبدارچی گمنام است.
-
روایتی از زندگی سراسر مبارزه شهید مهدی عراقی
مردی که سایه امام بود
شهریور همیشه با بوی خون و حماسه گره خورده است؛ ماهی که در تقویم انقلاب اسلامی ایران، یادآور پرواز مردانی است که ستون‌های خیمه نهضت بودند. در این میان، نام شهید حاج‌مهدی عراقی چون ستاره‌ای پرفروغ می‌درخشد. او تنها یک مبارز نبود؛ بلکه تاریخ مجسم مقاومت ملت ایران در برابر استبداد و استعمار به شمار می‌رفت. مسیر پرفراز و نشیب زندگی او از روزهای پرالتهاب نهضت ملی شدن صنعت نفت و همراهی با شهید نواب صفوی آغاز شد و تا سلول‌های تاریک زندان‌های پهلوی و سپس همراهی با امام خمینی(ره) در پاریس امتداد یافت. حاج‌مهدی عراقی نماد وفاداری، تشکیلات و ایمان راسخ بود. کسی که از جوانی تا لحظه شهادت به دست گروهک تروریستی فرقان، یک قدم از آرمان‌هایش عقب ننشست. در سالروز شهادت این رادمرد بزرگ، به بازخوانی برگ‌هایی از دفتر قطور زندگی سراسر حماسه او می‌پردازیم تا راز ماندگاری مردی را دریابیم که امام او را برادر و فرزند عزیز خود خواند.