-
گذار از مفاهیم نظری به راهبردهای عملی
چگونه بودن در برابر چگونه زیستن
در ساحت خوانشهای تحلیلی عمومی گاه شأن آموزگاری و شأن تربیتی بهصورت مفهومی کلی و بیعمق باقی میماند اما اگر بخواهیم پدیدهای مثل نحوه هدایت جامعه توسط رهبر شهید آیتالله سیدعلی خامنهای را با زاویه دید تمدنی بررسی کنیم لازم است از سطح توصیف بیرون برویم و به منطق تربیت اجتماعی شیوههای گفتمانی اثرگذار و نسبت آن با تداوم تاریخی یک تمدن اسلامی نزدیک شویم. از این منظر آموزگاری و تربیت نه صرفا اعمال فردی یا توصیههای اخلاقی، بلکه مکانیزمهای تولید جهت در مقیاس جامعهاند مکانیزمهایی که اگر درست فهم شوند، نشان میدهند چگونه یک الگوی فکری میتواند به نهادهای فرهنگی حافظه جمعی و حتی سیاستهای کلان تبدیل شود و در برابر گذارهای تاریخی دوام بیاورد.
-
پیوند عشق و حماسه در روزهای مقاومت
عقد عاشقی در میدان مقاومت
مرضیه کیان- خبرنگار: این شبها، خیابانها و میادین شهرهای ایران تنها صحنه حضور و اجتماعات شبانه مردم نیستند؛ بلکه به تالار آینهای برای پیوندهای آسمانی و آغاز زندگیهای مشترک تبدیل شدهاند. در روزگاری که تجملات و هزینههای سرسامآور، سایه سنگینی بر سنت حسنه ازدواج انداخته است، زوجهای جوانی پیدا شدهاند که نقطه آغاز همسفریشان را در دل تجمعات مردمی، موکبها و از همه مهمتر، در جوار مزار شهدا رقم میزنند.
-
درنگی بر مسیر نورانی نخبگانی که عشق را برگزیدند
پرواز از کلاس درس تا آسمان شهادت
مرضیه کیان- خبرنگار: در تقویم افتخارات این سرزمین، روزهایی وجود دارد که یادآور درخشش بینظیر جوانانی است که مرزهای علم و دانش را درنوردیدند، اما در بزنگاههای حساس تاریخی، دانشگاه و آزمایشگاه را رها کرده و به دانشگاهی بزرگتر در وسعت جبهههای حق علیه باطل پیوستند.
-
روایتی تکاندهنده از دانشآموز کلاس اولی مدرسه میناب
ماکان، جاویدالاثر است؛ نه مفقودالاثر
مرضیه کیان- خبرنگار: گاهی یک نام، نه فقط یادآور یک انسان، که زخمی عمیق و همیشگی روی قلب یک شهر است و میناب این روزها چنین زخمی بر سینه دارد؛ زخمی باز و سوزان به نام «ماکان نصیری». پسری هفت ساله که روزهاست یادش در ویرانههای دبستان شجره طیبه جاری است و نبودنش در هوای سوخته میناب نفس میکشد.
-
معلمان شهیدی که در کلاس عشق و ایثار درخشیدند
مشق خون پای تختهسیاه تاریخ
مرضیه کیان - خبرنگار: روز معلم بهانهای است برای پاسداشت مقام کسانی که الفبای آگاهی و آزادگی را بر اندیشهها حک میکنند؛ اما در لابهلای صفحات تاریخ این سرزمین، نام معلمانی میدرخشد که رسالت آموزش را به بالاترین حد خود رساندند و با خون خویش، بزرگترین درس یعنی ایثار و از خودگذشتگی را تدریس کردند. متاسفانه در هیاهوی زمانه، کمتر به وجهه «معلم بودن» این قهرمانان پرداخته میشود.
-
گذری بر زندگی صابریفومنی؛ مدارا و تابآوری در عین نقادی
نیـــش مشفقانه نوش جــاودانــه
تاریخ معاصر ایران در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شاهد ظهور پدیدهای بود که فراتر از چارچوبهای مرسوم روزنامهنگاری، به یک نهاد فرهنگی و میانجیگر سیاسی بدل شد. کیومرث صابریفومنی، ملقب به گلآقا، شخصیت منحصر به فردی بود که توانست در میانه تلاطمهای سیاسی و اجتماعی، سازهای از مدارا بنا کند که هر دو سوی حاکمیت و مردم را به یک نقطه مشترک برساند. او با تکیه بر دانش عمیق خود در ادبیات تطبیقی، طنزی را پایهگذاری کرد که نه برای تخریب، بلکه برای ترمیم پیوندهای اجتماعی طراحی شده بود. صابری همچون یک مهندس روابط انسانی، به مسئولان یاد داد که مقابل آینه طنز بایستند و به اشتباهات خود بخندند تا راه برای اصلاح آنها هموار شود.
-
روایتی از زیست و میراث سیمین دانشور؛ بانوی نخستینها و پیشگوی امید
میخواهم امیدوار باشم
شاید تقدیر چنین بود که تولدش در نخستین سحرگاهان قرن چهاردهم خورشیدی گویی با خصلت پیشگویی گره بخورد؛ قرنی که برای ایران و ایرانی، لبریز از تلاطم و حوادث پیشبینیناپذیر بود و در میان این حجم از غوغا، حضور جانی صاحب شهود الزامی مینمود تا گویی از ورای پردههای زمان، فردا را به تماشا بنشیند و روایتگر ناگفتهها باشد. سخن از سیمین دانشور است؛ بانویی که نامش در شناسنامه فرهنگی این مرزوبوم با واژه «نخستین» پیوندی دیرینه دارد و با ایستادن در صف اول تاریخ، جسورانه راهی نو را برای تماشای جهان گشود و به اسوهای ماندگار در ادبیات بدل شد.
-
غفلت ۴۵ ساله از شهید شیرودی؛ ستاره کردستان
از حماسه بازیدراز تا انفعال فرهنگی
مرضیه کیان، خبرنگار: هشتم اردیبهشت یادآور پرواز ابدی مردی است که آسمان غرب کشور هنوز طنین پرههای بالگرد او را در سینه حبس کرده است. امروز در آستانه ۴۵امین سالگرد شهادت خلبان علیاکبر قربانشیرودی، نام او بیش از هر زمان دیگری بر تارک تاریخ دفاع مقدس میدرخشد. شهیدی که رهبر شهید انقلاب دربارهاش فرمودند اولین نظامی است که به او اقتدا کردهاند. با این حال، این درخشش همواره با غفلتی تاملبرانگیز در عرصه فرهنگ، هنر و ادبیات همراه بوده است. پس از گذشت چهار دهه و نیم، این اسطوره بلامنازع پرواز هنوز تشنه روایتی فاخر و درخور شان است. گزارش پیش رو، با نگاهی به زوایای خاص زندگی این اسطوره، به بررسی خلأ موجود در انتقال هنری میراث او میپردازد؛ قهرمانی که رکورددار پروازهای جنگی جهان بود، اما سهمش از پرده نقرهای سینما و قفسه کتابخانهها، تاکنون آثاری شتابزده، ضعیف و گاه دور از عمق واقعیتهای سترگ زندگیاش بوده است.
-
روایتگری در لحظه صفر
زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: مجموعه تلویزیونی «سرو، سپید، سرخ» در شرایطی تولید شد که کشور درگیر یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر خود بود. اهمیت این مجموعه در این است که فرآیند نگارش فیلمنامه، برنامهریزی و تولید فنی آن همزمان با روزهای نبرد و زیر سایه حملات موشکی و پهپادی دشمن آغاز شد و به سرانجام رسید. در حالی که در شرایط مشابه، بسیاری از پروژههای هنری به دلیل مخاطرات امنیتی و ناامنیهای ناشی از بمباران متوقف میشدند، «سرو، سپید، سرخ» با مشارکت همدلانه ۱۴ کارگردان مطرح سینما و صدها هنرمند، به نمادی از مقاومت فرهنگی و روایتگری در لحظه تبدیل شد.
-
نگاهی بر تطور سنت سفرنامهنویسی در ایران به بهانه سالروز تولد ناصرخسرو قبادیانی
در جستوجوی حقیقت؛ در دام تماشا
سالروز تولد ناصرخسرو قبادیانی، فرصتی مغتنم برای بازخوانی یکی از درخشانترین چهرههای تاریخ اندیشه و ادبیات ایران است؛ مردی که پیوند میان فلسفه، کلام، شعر و جهانگردی را به غایت استواری رساند. سنت سفرنامهنویسی در ایران که با نام او گره خورده است، مسیری پرفراز و نشیب را از قرن پنجم هجری تا به امروز طی کرده است.
-
امیرحسین فردی؛ چهرهای که نسل تازهای از نویسندگان را شکل داد
مردی که داستان را نفس میکشید
۱۳ سال گذشته و هنوز نامش، شبیه چراغی کوچک روی بام یک مسجد قدیمی، از خاموشی سر باز میزند. او یکی از همان آدمهایی بود که اگر نبودند، شاید گوشههای بسیاری از کودکیها، جوانیها و شور نویسندگی در ایران شکل دیگری میشد.
-
منطق هستیشناختی مقاومت در مکتب رهبری
دفاع، تبیین و انسجام
دفاع در مکتب رهبری، هرگز یک واکنش انفعالی یا صرفا یک راهبرد نظامی مقطعی نبوده است، بلکه باید آن را یک «وظیفه هستیشناختی» برای حفظ هویت ایمانی و ملی تعریف کرد. این رویکرد، ریشه در یک نبرد متافیزیکی و تاریخی عمیق دارد: تعارض بنیادین حق و باطل. این تقابل، که از آغاز آفرینش تا کنون تداوم یافته، تنها در عرصهای فیزیکی محدود نمیشود، بلکه عرصه اصلی آن، صحنه صیانت از «اصل وجود» یک تمدن و ملت است.
-
بهمناسبت سالروز درگذشت شکسپیر؛معمار کلمات و عواطف بشری
کلماتی که پل میشوند
تقویم، در آستانه سالروز درگذشت هنرمندی است که با قلم خود، روح انسان مدرن را تراش داد. ویلیام شکسپیر، بزرگترین نمایشنامهنویس و شاعر تاریخ ادبیات انگلیسی، در ۲۳ آوریل ۱۶۱۶ چشم از جهان فروبست اما صدایی که از پس قرنها از صحنه نمایشهای او به گوش میرسد، امروز بیش از هر زمان دیگری طنینانداز است. در روزگاری که دیوارها بلندتر از پلها ساخته میشوند و اخبار روزمره آکنده از جنگ، تعصب و دوقطبیهای ویرانگر است، شاید بتوان به بهانه یادبود شکسپیر، نگاهی دوباره به ادبیات انداخت؛ نه صرفا به عنوان یک سرگرمی روشنفکرانه، بلکه به عنوان قدرتمندترین محور برای خلق همدلی، احیای وحدت انسانی و درهم شکستن مرزهای تفرقه. ادبیات نخ نامرئی و مستحکمی است که پراکندگیهای بشری را به یکدیگر میدوزد و شکسپیر، بیشک یکی از چیرهدستترین خیاطان و معماران این عمارت بزرگ انسانی بوده است.
-
چرا پژوهشها و نظرسنجیهای ملی در ایران به عمل منجر نمیشود؟
نظر مردم در تولیدات فرهنگی و هنری
در سالهای پس از انقلاب اسلامی، پژوهش در حوزه فرهنگ و نظرسنجیهای ملی به یکی از ارکان اساسی سیاستگذاری فرهنگی کشور تبدیل شده است. این روند که ریشه در ضرورت مهندسی فرهنگی و صیانت از ارزشهای اسلامی-ایرانی دارد، از دهههای اولیه انقلاب آغاز و با تاسیس نهادهایی مانند پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به شکل سازمانیافتهتری پیگیری شد.
-
کلمات، سنگر صلح در روزهای بیم و امید؛ ادبیات برای کودک در این روزها
قصهگویی، پلی به سوی امنیت عاطفی
در روزهایی که همه از آتشبس میان ایران و آمریکا میگویند، در لایههای زیرین جامعه اضطرابی نامرئی در جریان است. هرچند صدای انفجارها خاموش شده اما پژواک ترس در ذهن کودکانی که روزها با سایه جنگ زیستهاند، همچنان باقی است. روانشناسان بر این باورند که در چنین برهههای حساسی، نیازهای اولیه عاطفی کودکان در معرض تلاطمهای سیاسی قرار میگیرد و رشد سالم آنها مختل میشود. ادبیات کودک در این دوران تعلیق، نه یک فعالیت تزیینی، که یک سازوکار ترمیمی برای بازتعریف معنای امنیت در روان نسل آینده است.
-
قطع اینترنت بینالملل و حضور در کنار یکدیگر، چه آوردههایی میتواند داشته باشد؟
تولد دوباره زندگی ملموس
در ایران پس از شروع جنگ تحمیلی سوم، در حالی که دسترسی به اینترنت بینالملل به طور کامل قطع شده و میلیونها نفر ناگهان از سرگرمیهای دیجیتال، کسبوکارهای آنلاین و امکانات مجازی محروم ماندهاند، جامعه در حال بازسازی خود است. خیابانهای شهرها و روستاها، حالا صحنه حضور پرشمار مردم شدهاند؛ مردمی که با کمترین امکان هماهنگی مجازی، با پای پیاده یا وسایل نقلیه به کوچه و خیابان آمدهاند، با هم حرف میزنند، اخبار را دهان به دهان منتقل میکنند و در فضایی واقعی با یکدیگر روبهرو میشوند، بحث و تبادل نظر میکنند و صدایشان را به گوش مسئولان میرسانند. این شرایط، که در ابتدا مانند یک شوک بزرگ به نظر میرسید، حالا به عنوان یک نقطه عطف تاریخی دیده میشود؛ لحظهای که مردم را وادار کرده تا از پشت پردههای مجازی بیرون بیایند و دوباره در واقعیت کنش نشان دهند!
-
دوازدهمین دوره هفته هنر انقلاب اسلامی با حالی متفاوت پایان یافت
محسن چاووشی، چهره سال هنر انقلاب
دوازدهمین دوره هفته هنر انقلاب اسلامی در حالی به ایستگاه پایانی خود رسید که با تقارن با روزهای آتشبس در جنگ سوم تحمیلی، ابعادی متفاوت از دورههای پیشین به خود گرفت. این رویداد که همه ساله به همت حوزه هنری انقلاب اسلامی و به مناسبت سالروز شهادت سید مرتضی آوینی برگزار میشود، در سال ۱۴۰۵ با تاکید بر حضور میدانی هنرمندان در میان مردم، برنامههای خود را در سراسر کشور اجرا کرد. محوریت این دوره بر نبرد روایتها و بازنمایی حماسههای میهنی در قالب هنر متعهد استوار بود، به طوری که صحنههای تئاتر و محافل شعر از تالارها به میادین اصلی شهرها و قرارگاههای فرهنگی منتقل شدند.
-
فعال حقوق ملت فلسطین از زندان فرانسه آزاد شد
مهدیه اسفندیاری به کشور بازگشت
مهدیه اسفندیاری، فعال حقوق ملت فلسطین پس از آزادی از زندان در فرانسه به ایران بازگشت.
-
-
مروری بر زیستجهان، میراث حکمی و تجلیات جهانی شیخ فریدالدین عطار نیشابوری
سیمرغ جان در آینه عطار
روز بیستوپنجم فروردین در تقویم فرهنگی و ملی ایران، بزنگاهی است برای بازخوانی هویت عرفانی و ادبی سرزمینی که در بطن پرآشوبترین ادوار تاریخی خود، قلههایی همچون فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری را پرورانده است. عطار، نه تنها یک شاعر در تراز اول ادبیات کلاسیک، بلکه معماری است که با کلماتش، هندسه معنوی انسان ایرانی را بازتعریف کرد. او در میانه دو قطب بزرگ تاریخ ایران، یعنی سنایی غزنوی و مولانا جلالالدین بلخی، جایگاهی میانجی و در عین حال مستقل دارد؛ جایگاهی که از یک سو به ریشههای استوار تصوف زاهدانه خراسان متصل است و از سوی دیگر، افقهای بیکران تصوف عاشقانه را برای نبوغ مولانا هموار میسازد.
-
نگاهی به حال و هوای اشعار و آثار موسیقیایی دوران جنگ
کجایید ای شهیدان خدایی
«تو رستم تهمتنی، بزن که خوب میزنی» احتمالا این مصرع شعر این روزها و شبها ورد زبان خیلیها شده است؛ خصوصا شبها در میان اجتماعات مردمی این شعر و چند شعر دیگر خیلی خوانده میشود و مردم را به شور و هیجان میآورد. این خاصیت شعر و موسیقی انقلابی است.
-
به بهانه آغاز هفته هنر انقلاب اسلامی
مستندساز جنگی که طرفدار صلح بود
هفته هنر انقلاب اسلامی، امسال در حالی برگزار میشود که حال و هوای این روزهای کشور درست مثل همان سالهای جنگ، انقلابی است با این تفاوت که دیگر افرادی امثال آوینی نیستند تا این روزها را ثبت و ضبط کنند. بیستم فروردین سال ۱۳۷۲ مرتضی آوینی، معماری که بعدها فیلمساز شد در منطقه فکه، حین فیلمسازی به شهادت رسید و با اینکه بعد از او خیلیها، سراغ ساخت فیلم و مستند جنگ رفتند اما میتوان گفت هنوز کسی مثل او در حوزه هنر انقلابی، تمام و کمال نبوده است.
-
سرمایهای فراتر از کارآمدی سیاسی
صداقت در وعده
در فضای تحلیلهای سیاسی، معمولا «کارآمدی» بهعنوان مهمترین معیار ارزیابی یک کنشگر یا یک جریان تلقی میشود؛ اینکه چه کسی بهتر میتواند مسائل را حل و بحرانها را مدیریت کند و نتایج ملموستری بهدست آورد.
-
گفتوگو با مدیرعامل انتشارات امیرکبیر درباره پویش «تقدیم به آقای کتابخوان»
الگوی کتابخوانی رهبر شهید
در میانه جنگ رمضان در آغاز سال ۱۴۰۵، تقابل میان زیرساختهای آگاهیبخش و تهاجمات خارجی به نقطهای سرنوشتساز رسید. در این میان، پویش «تقدیم به آقای کتابخوان» که توسط انتشارات امیرکبیر به عنوان یکی از ستونهای تاریخی نشر ایران کلید خورد، تنها یک اقدام حمایتی صنفی برای توزیع کتاب نبود؛ بلکه پاسخی استراتژیک به تهاجم سازمانیافته علیه میراث مکتوب و امنیت روانی جامعه تلقی میشود.
-
میراث موسیقی ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ برای اهالی موسیقی ایران، سالی آمیخته با بیم و امید و سکوت و فریاد بود. اتمسفر این حوزه بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر تلاطمهای سیاسی و تحولات اجتماعی قرار گرفت. با وجود آنکه سایه سنگین نبردها و ناآرامیها چندین بار چرخدندههای رویدادهای هنری را از حرکت بازداشت اما جریان موسیقی کشور متوقف نشد و در کنار تداوم جشنوارههای داخلی، شاهد حضور پررنگ و افتخارآمیز نوازندگان و خوانندگان ایرانی در تالارهای بینالمللی بودیم.
-
چه کتابخانه و کتابفروشیهایی در جنگ آسیب دیدند؟
از شهر کتاب مرکزی تهران تا لرستان و زنجان
با گذشت ۳۷ روز از جنگ، بنا به گفتههای دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، ۵۵ کتابخانه آسیب جدی دیدند و دو کتابخانه هم در زنجان و ایلام به صورت ۱۰۰ درصدی تخریب شدند. اما این اولین بار نیست که دشمن صهیونی- آمریکایی به کتابخانهها حمله میکند. در جریان جنگ ۱۲ روزه هم چندین کتابخانه و هشت چاپخانه خسارت دیدند؛ علاوه بر این آسیب فیزیکی، در همین دوران جنگ بسیاری از کتابفروشان بابت تعطیلی و کمرونقی آسیب دیدند که شاید به این زودی جبران نشوند.
-
مروری بر نبرد ادراکی و تکنیکهای هالیوودی در تقابل رسانهای غرب با بیداری جهانی
تلاش برای ساختن حقیقت مصنوعی
در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، جهان شاهد پیچیدهترین شکل از نبردهای ترکیبی است که در آن، مرز میان واقعیت فیزیکی و بازنمایی رسانهای به طور کامل فروپاشیده است. تجاوز ائتلافی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران، دیگر تنها در جبهههای نبرد موشکی یا میادین دریایی خلیج فارس تعریف نمیشود؛ بلکه هسته مرکزی این درگیری در اتاقهای فکر روایتگری و استودیوهای تولید محتوای دیجیتال قرار دارد.
-
نگاهی بر مفهوم هویت ملی در شعر اخوانثالث
زبان فارسی؛ دژ تسخیرناپذیر هویت
زبان و ادبیات فارسی طی هزار سال، چارچوبی صلب و سنتی را حفظ کرده بود که در آن معشوق و می و گل، مفاهیمی انتزاعی و فرازمانی بودند. اما انقلاب مشروطه، وزش نسیمی بود که شاعر ایرانی را از برج عاج به خیابان آورد.
-
-
از ایلغار مغول تا جنایات مدرن؛ نگاهی به میراثی که در آتش جنایات دشمن میسوزد
دشمن فردای ما را نشانه رفته است
محمدرضا بهزادی- پژوهشگر: در یک نگاه، جنگ میتواند در تخریب زیرساختهای مهم، حیاتی، شاهرگها و شریانهای تاثیرگذار اقتصادی و اجتماعی نقش اصلی ایفا کند. عموما این نقش از جنگ بیش از هر چیز دیگری در نگاه نخست به ذهن انسان متبادر میشود. با بمباران بنادر و زیرساختها یا نیروگاهها و پالایشگاهها، نیروی محرکه یک دولت و شیرازه نظام اقتصادی آن فرو میریزد و جنگ بیش از گذشته، چهره زشت و ناپاک خودش را نشان میدهد.