آگاه

مردی که هنر، نفس حیاتش بود

سیدعلی حسینی‌خامنه‌ای رفت؛ مردی که در سینه‌اش، هم فقه و سیاست جای داشت و هم شعر و نقش و رنگ و آوای آسمانی قرآن. او که هنر را نه تفننی زودگذر، که «گوهری بسیار گرانبها و موهبتی الهی» می‌دانست، در تمام عمرش با هنر نفس کشید.

رسالت نهاد علم در سایه‌سار خون «امام شهید»

از سوگواره تا هندسه حقوقی تمدن

شهادت «امام شهید»، بیش از آنکه یک حادثه سیاسی، عاطفی یا رویدادی در تقویم حوادث منطقه‌ای باشد، یک «پارادایم‌شیفت» (چرخش بنیادین) در ساحت تمدن اسلامی است. این رخداد، فراتر از ابعاد سوگوارانه آن، واقعه‌ای حقوقی است که ساختارهای هنجاری، مبانی مشروعیت‌بخش نظام سیاسی و حتی دکترین امنیت ملی ما را به چالش کشیده و بازخوانی کرده است. در این میان، پرسش بنیادین نخبگان علمی و دانشگاهیان این است: «نهاد علم در مواجهه با این واقعه سترگ، چه تکلیف حقوقی و تمدنی بر عهده دارد؟»

سوگواژه‌های شاعران جبهه مقاومت در فراق رهبر شهید رونمایی شد

کتاب «برای پدر» مجموعه اشعار با موضوع سوگواژه‌های شاعران جبهه مقاومت در فراق رهبر شهید انقلاب در مراسمی رونمایی شد.

هر شب محرم یک ستاره از آسمان کربلا

راز غلام رومی؛ چگونه یک مشورت مسیر تاریخ را تغییر داد؟

در خلوت کاخ شام، «سرجون» غلام مسیحی معاویه، پرده از رازی برمی‌دارد که تا پیش از این، هیچ کس جرأت افشای آن را نداشته است. او که با یک پیشنهاد، عبیدالله‌بن زیاد را به حکومت کوفه رساند، حالا در میان حسرت و پشیمانی، از خود می‌پرسد: خدمت کردم یا خیانت؟ کتاب «ماه به روایت آه»، صدای کسی را به گوش می‌رساند که شاید ناخواسته، سرنوشت کربلا را رقم زد.

مصاحبه با مادر میکائیل، از شهدای میناب

عکس میکائیل در قلب آمریکا بالا رفت

الناز عباسیان، خبرنگار: مادر دانش‌آموز شهید میکائیل میردورقی از شهدای اندیمشکی مدرسه میناب، با قدردانی صمیمانه از ملی‌پوشان تیم فوتبال کشورمان حتی بعد از حذف از جام جهانی، به آنها خداقوت و دست مریزاد گفت. او حتی چندی پیش در واکنش به حرکت ارزشمند اعضای تیم ملی که با نام کاروان «میناب ۱۶۸» به جام جهانی رفته بودند، از آنها قدردانی و پیامی ارسال کرده بود. او که حالا مادر یکی از معروف‌ترین شهدای میناب است، در یک گفت‌وگوی تلفنی برای ما از احوالات این روزهای خود گفت. با ما همراه باشید تا بخش‌هایی از صحبت‌های شکیبا دریکوند، مادر شهید میکائیل میردورقی را مرور کنیم.

پیوند ابدی بوم و باور

واقعه عاشورا به عنوان یکی از عمیق‌ترین و ماندگارترین گسست‌های حماسی و تراژیک در تاریخ تشیع، همواره فراتر از یک رویداد تاریخی صرف زیسته است. این واقعه هویت‌ساز در پهنه زمان، به عنوان یک منبع الهام جاودان برای آفرینش‌های هنری عمل کرده و در هر دوره تاریخی، متناسب با دگرگونی‌های فکری، اجتماعی و ساختاری جامعه، زبان بصری و بیانی ویژه‌ای به خود گرفته است. تطور زیباشناختی این هنر، از شکل‌های عامیانه و توده‌ای گرفته تا ساختارهای نمایشی پیاده‌روها، نگارگری‌ها و مینیاتورهای عرفانی، پوسترهای کاربردی دوران انقلاب و سرانجام نقاشی‌های رئالیستی و دراماتیک معاصر، گویای آن است که حماسه کربلا چگونه در گذر سده‌ها همواره خود را بازتعریف کرده تا پیام تاریخی خویش را زنده نگه دارد.

واکاوی نقاشی قهوه‌خانه‌ای، نخستین رسانه بصری تاریخ اجتماعی

از دل قهوه‌خانه تا اوج باور دینی

در میان انبوه جریان‌های هنری‌ای که در طول تاریخ ایران ظهور و افول کرده‌اند، معدود مکتب‌هایی را می‌توان سراغ گرفت که نه در خلوتگاه درباریان و نه در کارگاه‌های خصوصی شاهزادگان، بلکه در دل تکیه‌گاه‌های مردمی زاده شده باشند. نقاشی قهوه‌خانه‌ای، این پدیده بصری تماما بومی، روایتی منحصربه‌فرد از تقاطع سنت و اعتقاد است؛ هنری که در اعماق فرهنگ شفاهی جامعه شهری عصر قاجار ریشه دواند و با تکیه بر نیاز فطری انسان ایرانی به تجسم عینی باورهای خویش، از یک سرگرمی ساده به یک نظام ارتباطی فراگیر تبدیل شد.

ایشی‌گورو با رمان جدید می‌آید

«کازوئو ایشی‌گورو»، نویسنده برنده نوبل ادبیات از انتشار رمان جدید خود در سال آینده میلادی خبر داد.

روایت رویش

در سال‌های پرتب و تاب آغازین انقلاب، درست در تیر سال ۱۳۶۰، زمانی که هنوز غبار تحولات بزرگ سیاسی ننشسته بود، نیازی عمیق به یک تشکل منسجم برای تبیین و ترویج باورهای فرهنگی جامعه نوپا احساس می‌شد. امام خمینی (ره) با درک این ضرورت، فرمان تاسیس نهادی را صادر کرد که بعدها به یکی از بزرگ‌ترین و تاثیرگذارترین کارخانه‌های تولید فکر و هنر در کشور تبدیل شد. سازمان تبلیغات اسلامی در طول بیش از چهار دهه فعالیت، مسیری پرفرازونشیب را پیموده است. کارنامه این نهاد نشان می‌دهد که هرگز به یک اداره خشک دولتی محدود نمانده، بلکه از طریق بازوهای تخصصی خود، بر جغرافیا و اتمسفر فرهنگی کشور تاثیری عمیق گذاشته است.

نیم‌نگاهی به برنامه‌های طنز و تخصصی فوتبال پلتفرم‌ها در شب‌های جام جهانی

کاسب ویو یا طنزپرداز مردمی؟

ظهور نسل جدید کمدین‌های ایرانی در فضای رسانه‌ای کشور، با برنامه‌های استعدادیابی تلویزیونی به‌ویژه مسابقه «خنداننده‌شو» در برنامه خندوانه آغاز شد. چهره‌هایی مثل ابوطالب حسینی و امیرحسین قیاسی، بخش عمده‌ای از شهرت، پایگاه اجتماعی و اعتبار اولیه خود را مدیون قاب تلویزیون و تریبون رسانه ملی هستند. با این حال، با گسترش پلتفرم‌های شبکه نمایش خانگی و توسعه روزافزون رسانه‌های تعاملی، فضای جدیدی برای این استعدادهای نوظهور فراهم شد تا فراتر از صداوسیما به برنامه‌سازی بپردازند.

ریتم‌های جدید برای حافظه‌ای کهن

در کشور ما، آیین‌های سوگواری محرم و سنت مداحی، نقشی حیاتی در انتقال ارزش‌ها، رویدادهای تاریخی و هویت مذهبی از نسلی به نسل دیگر ایفا می‌کنند. با این حال، در سال‌های اخیر و تحت تاثیر تحولات پرشتاب فرهنگی، رسانه‌ای و تکنولوژیک، فرم و ساختار این مناسک دچار تغییرات چشمگیری شده است. ورود ریتم‌های مدرن، سبک‌های موسیقی پاپ و ابزارهای الکترونیک به عرصه نوحه‌ها و مداحی‌های جدید، چالش‌ها و پرسش‌های جدی را در میان پژوهشگران، جامعه‌شناسان و عموم جامعه برانگیخته است.

آنچه در آسمان دیدیم و آنچه روی زمین فهمیدیم

جنگ ۱۲ روزه و درس‌هایش

جنگ ۱۲ روزه را می‌شود با تعداد موشک‌ها و پهپادها روایت کرد؛ اما واقعیت این است که آنچه برای من مهم‌تر بود چیز دیگری بود. در آن روزها فهمیدم کشورها فقط با سلاح از خود دفاع نمی‌کنند با معلم‌هایشان با دانشگاه‌هایشان با هنرمندانشان و حتی با نوع نگاه مردمشان به زندگی از خود دفاع می‌کنند.

هر شب یک ستاره از آسمان کربلا

کلابیه کوه خواهد زایید!

چهارم شعبان سال بیست‌وششم هجری، مدینه بوی سیب سرخ می‌داد. «کلابیه » (ام‌البنین)، همسر علی، در روزهایی که زینب برایش هم مادر بود و هم خواهر، پای در وادی درد نهاد. زنان همسایه با دیدن قامت بلندش می‌گفتند: «کلابیه کوه خواهد زایید!» امشب روایت تولد «عباس» است؛ همانی که بعدها در کربلا، از فرط ادب، پیش از برادر تشنه‌کام، لب به آب نرساند.

زنی که از سوگ، ساختن را آموخت

توران میرهادی، مادر آموزش نوین و از ایستاده‌ترین چهره‌های فرهنگی معاصر ایران، زنی بود که سوگ‌های عمیق شخصی را به پیروزی‌های ماندگار جمعی پیوند زد. او با پایه‌گذاری مدرسه فرهاد و شورای کتاب کودک، ماموریتی بزرگ را در تاریخ آموزش این مرز و بوم رقم زد و به نمادی از سرسختی، امید و استمراری بی‌تزلزل تبدیل شد. به مناسبت سالروز تولد او، با احسان ناظم‌بکایی به گفت‌وگو نشسته‌ایم. او روزنامه‌نگار، پژوهشگر و مستندنگار و نویسنده مجموعه ۲۵ جلدی «متولد تهران» است که قلمش بیش از هر چیز به ثبت تاریخ شفاهی و زیست‌نامه‌نویسی چهره‌های اثرگذار معاصر اختصاص دارد.

تجارت سوگ

این روزها انتشار ویدیوهایی عجیب از عزاداری یک خانواده در سوگ دخترشان که در تصادف جان باخته بود در فضای مجازی، جنجال و موجی از حیرت در شبکه‌های اجتماعی به پا کرد. ویدیو، تالاری مجلل و باشکوه در پایتخت را نشان می‌داد که در آن، مراسم ختم یک دختر جوان با آیین‌هایی شبیه به رقص، آوازخوانی جمعی و شا باش بر سر حضار برگزار می‌شد. این تصاویر غیرمنتظره، بلافاصله سیلی از شایعات و داستان‌پردازی را درباره این سبک عزا یا مرگ مشکوک و هویت متوفی در پی داشت.

نگاهی به داستان ترجمه ادوارد فیتزجرالد از رباعیات خیام، به بهانه سالمرگ او

خیام ویکتوریایی و یک سوءتفاهم بزرگ

در دوم سپتامبر ۱۸۶۳، جان راسکین، منتقد هنری انگلیسی، نامه‌ای به مترجم ناشناس اشعار عمر خیام نوشت و گفت: «با تمام وجودم از شما التماس می‌کنم که اشعار بیشتری از عمر خیام برای ما پیدا و ترجمه کنید؛ من - تا به امروز - چیزی به شکوه این شعر نخوانده‌ام.» او نامه را با این کلمات به پایان رساند: «بیشتر - بیشتر - لطفا بیشتر.» مترجم یعنی ادوارد فیتزجرالد تا سال ۱۸۷۲ نامه را نخواند. در آن زمان، چاپ سوم رباعیات عمر خیام منتشر شده بود و خیام دنیای ادبیات غرب را به سرعت تسخیر کرده بود.

درباره زیست ادبی و انقلابی حمید سبزواری به بهانه سالروز درگذشت او

طلایه‌دار تکبیرها و سرودهای خیابان

در تاریخ ادبیات معاصر ایران، کمتر شاعری را می‌توان یافت که سروده‌هایش با ضربان قلب یک ملت در آستانه یکی از بزرگ‌ترین تحولات سیاسی و اجتماعی همگام شده باشد. بیست‌ودوم خرداد، سالروز درگذشت مردی است که طنین کلامش، خاطرات روزهای پرامید ۱۳۵۷ و پس از آن را زنده می‌کند. حسین آقاممتحنی، مشهور به حمید سبزواری، فراتر از یک شاعر سنتی، معماری هنری بود که کلمات را به نت‌های موسیقی پیوند زد و حماسه را به کالبد شعر معاصر بازگرداند. او با درک عمیق از قدرت رسانه‌ای هنر، شعر را از انجمن‌های دربسته ادبی به میان مردم در خیابان‌ها و سنگرهای دفاع مقدس برد. بررسی زندگی ادبی و هنری این چهره برجسته، نه تنها مطالعه یک سبک شعری، بلکه مرور مکتوب و منظوم تاریخ معاصر ایران است که به حق، نام او را به عنوان شناسنامه زمان‌مند انقلاب اسلامی در جریده تاریخ ثبت کرده است.

مدرسه آنلاین؛ تربیت آفلاین؟

طراحی هویت محور

نسل دهه نودی‌ها نخستین نسلی در ایران است که بخش قابل توجهی از تجربه مدرسه را نه در حیاط و کلاس، بلکه پشت صفحه تلفن همراه و تبلت زیسته است. کرونا آغاز این مسیر بود، اما ماجرا به همان‌جا ختم نشد؛ ناترازی انرژی، آلودگی هوا و تعطیلی‌های مکرر نشان داد که آموزش آنلاین دیگر یک استثنا نیست، بلکه بخشی از واقعیت نظام آموزشی ماست. با این حال، آنچه در این گذار پرشتاب کمتر مورد توجه قرار گرفت، «پرورش» و «تربیت» بود؛ گویی آموزش را منتقل کردیم، اما روح مدرسه را در راهروهای ساختمان جا گذاشتیم.

گذار صنایع فرهنگی از نگاه‌های انحصاری به سمت مشارکت‌پذیری واقعی بعد از جنگ سوم

از بقا تا ارتقا

وقتی غرش پهپادها و موشک‌ها در آسمان کشور فرو نشست، جنگ در چهره نظامی‌اش به پایان رسید اما در لایه‌های پنهان روان جمعی و ساختارهای فرهنگی جامعه، نبردی تازه آغاز شد.

نگاهی به پرفروش‌ترین‌ها و نقاط قوت و ضعف بازار نشر در بهار کتاب پایتخت

اندیشه‌ها و خاطرات رهبر شهید در صدر پرفروش‌ها

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران که در بازه ۲۶ اردیبهشت تا پنجم خرداد ۱۴۰۵ با شعار «بخوانیم برای ایران» برگزار شد، گام موثری در راستای تمرکززدایی جغرافیایی و تسهیل دسترسی عادلانه به کتاب در سراسر کشور بود. بر اساس آمار رسمی اعلام شده از سوی ستاد برگزاری رویداد، در این دوره در مجموع ۸۰۴ هزار و ۴۲۱ نسخه کتاب خریداری شد. این حجم از فروش با ثبت ۳۵۷ هزار و ۱۷۰ سفارش در سامانه فروش نمایشگاه محقق شد. اگرچه تخصیص بیش از ۴۱ میلیارد تومان یارانه خرید کتاب نقش کاتالیزور در جذب مخاطبان ایفا کرد اما مقایسه این آمار با دوره‌های پیشین حاکی از چالش‌های جدی در قدرت خرید جامعه و لزوم بازنگری در زیرساخت‌های دسترسی به اعتبارات خرید است.

سکوت، در قطعات گلزار شهدای پایتخت سنگینی می‌کند

۳۰ هزار قصه بدون راوی

از تهران منفی یک می‌آیم روی تهران همکف؛ شهری که زیر بار روزمرگی، ترافیک و دود نفس‌نفس می‌زند. خسته‌تر از آنم که به هیاهوی ماشین‌ها و بوق‌های ممتد واکنش نشان دهم. دلم یک خلوت ناب می‌خواهد، یک سکوت پرمعنا که مرا از این گرداب بیرون بکشد. مسیرم را کج می‌کنم سمت جنوب، جایی که تاریخ معاصر این خاک با تمام عظمتش آرام گرفته است.

یادی از شهدای بی‌ادعای حادثه تروریستی هفدهم خرداد سال ۹۶

روزی که تقویم در خون و خاکستر متوقف شد

مرضیه کیان، خبرنگار: درد گاهی شبیه شکستن بی‌صدای انگشت‌هاست؛ شبیه پسربچه‌ای که برای اثبات شجاعتش، سنگ‌های سخت را می‌شکند و با وجود دردی که تا عمق استخوان و شقیقه‌هایش می‌دود، فقط لبخند می‌زند تا کسی از آشوب درونش باخبر نشود.

روایتی متفاوت از سیره تبلیغی امام موسی کاظم (ع)

فتح قلوب در اوج خفقان

مرضیه کیان، خبرنگار: به مناسبت ولادت باسعادت امام موسی کاظم (ع)، زمان آن فرا رسیده است که از معرفی‌های کلیشه‌ای و مرسوم عبور کنیم و از دریچه‌ای کاملا متفاوت به سیره ایشان بنگریم. در دوران حکومت عباسیان که خفقان سیاسی و سرکوب شدید به اوج خود رسیده بود، انجام هرگونه فعالیت تبلیغی هزینه‌های سنگینی داشت. با این حال، امام در همین فضای تاریک، دست به یک حرکت بزرگ، شگرف و کاملا فرهنگی زدند که متاسفانه در تاریخ ما تا حد زیادی مغفول مانده است.

ارادت به ولایت

محمد علی بیگی:عید غدیر، جشن بزرگ و جاودانه شیعیان، در فرهنگ و تمدن ایران‌زمین ریشه‌ای چنان عمیق و دیرینه دارد که می‌توان آن را یکی از ارکان هویت ملی-مذهبی ایرانیان به شمار آورد. این جشن، سفری شگفت‌انگیز را از دل خانه‌های کوچک مردم در قرون نخستین اسلامی تا بزرگ‌ترین تجمعات میدانی جهان معاصر پیموده است و در این مسیر، فرازونشیب‌های تاریخی بسیاری را به خود دیده است.

کاسبان آشوب در بن‌بست حقیقت

پخش ماهواره‌ای شبکه تلویزیونی «من‌وتو» در یک هفته گذشته ۱۴۰۵ به طور کامل متوقف شد و این رسانه پس از سال‌ها فعالیت جنجالی و دروغین به کار خود پایان داد. این اتفاق که واکنش‌های متعددی را در فضای مجازی و محافل رسانه‌ای به همراه داشت، فراتر از یک رویداد خبری ساده، پرونده عملکرد یکی از پرحاشیه‌ترین و در عین حال بحث‌برانگیزترین بنگاه‌های دروغ‌پراکنی فارسی زبان در خارج از کشور را دوباره باز کرد.

رصد واکنش کاربران بین‌المللی به جنگ تحمیلی سوم و ابعاد رسانه‌ای و فرهنگی آن

یک «نه» جهانی به جنگ برای رژیم اسرائیل

تحولات جهانی بعد از تجاوز نظامی آمریکایی-صهیونیستی طی جنگ تحمیلی سوم، فراتر از ابعاد سخت‌افزاری و میدانی، بستری برای یک بازآرایی شگرف در حوزه افکار عمومی بین‌المللی و دیپلماسی عمومی بود. جنگ ۴۰ روزه‌ای که با تهاجم به حاکمیت سرزمینی ایران آغاز شد و با واکنش قاطع و بی‌سابقه موشکی و پهپادی ایران طی سلسله عملیات‌های «وعده صادق» درهم کوبیده شد، نشان داد که میدان واقعی مبارزه، تار و پود ذهن مخاطب جهانی و توانایی گفتن روایت‌های واقعی است. این بار، نه گزارش‌های رسمی، بلکه هشتگ‌ها، ویدیوهای دست ‌اول، نواهای حماسی و موج‌های توییتری کاربران غیر ایرانی بودند که روایت حماسه و اقتدار ایران را به گوش جهانیان رساندند. از قاهره و بغداد گرفته تا شیکاگو و لندن، کاربران بین‌المللی با رصد تحولات، میدان نوینی از همدلی با مواضع مقتدرانه ایران ایجاد کردند.

به بهانه روز ملی و جهانی مبارزه با دخانیات

مبارزه را از شبکه نمایش خانگی شروع کنید

رویکرد مرسوم در مناسبت‌های بهداشتی، تمرکز بر هشدارهای پزشکی سنتی و بیلبوردهای خیابانی است اما برای دیدن اثرات اجتماعی چنین آسیب‌هایی بر ذهن و روان جامعه، کافی است نگاهی به شبکه نمایش خانگی بیندازیم. انتقال کانون تمرکز از هشدارهای کلاسیک روی پاکت‌های سیگار به صفحات نمایشگرهای خانگی، بستری واقع‌بینانه‌تر برای درک چرایی شیوع تصاعدی دخانیات در میان نسل جدید ایجاد می‌کند.

نقد و نظری بر سریال‌های این روزهای شبکه نمایش خانگی

سقوط به ورطه ابتذال نمایشی

شبکه نمایش خانگی ایران که در سال‌های نخستین شکل‌گیری خود نویدبخش ایجاد بستری پویا، متنوع و مستقل برای پاسخ به ذائقه تشنه مخاطب و رهایی از انحصارهای سنتی بود، در گذر زمان به سمتی حرکت کرد که کمتر کسی پیش‌بینی می‌کرد. قرار بود این بستر مدرن، آینه‌ای برای انعکاس واقعیت‌های ملموس جامعه و تحکیم مناسبات خانوادگی باشد اما امروز به جرات می‌توان گفت که این رسانه مسیر انحطاط را برگزیده است. منطق حاکم بر این صنعت، هنر خلاق را به حاشیه رانده و سینما و پلتفرم‌های نمایش خانگی را بیش از هر زمان دیگری به ماشین‌های چاپ پول برای جریان‌های سوداگر تبدیل کرده است.

مروری بر کارنامه هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران

افت ۶۱ درصدی فروش نمایشگاه مجازی

اردیبهشت همواره برای اهالی فرهنگ و دوستداران کتاب در ایران، پیام‌آور روزهایی پرنشاط بوده؛ روزهایی که مصلای تهران به قراری برای عاشقان اندیشه تبدیل می‌شد. اما هفتمین دوره نمایشگاه کتاب تهران در بهار سال ۱۴۰۵، روایتی کاملا متفاوت رقم زد. این رویداد بزرگ ملی با شعار «بخوانیم برای ایران»، این‌بار تمام‌قد کوچ خود را به دنیای دیجیتال تکمیل کرد و از قالب یک جشنواره زنده و فیزیکی، به صفحات وب‌سایت رسمی خود منتقل شد. مصلای تهران در سکوتی عمیق فرو رفت و جای خالی غرفه‌ها را بیلبوردهای شهری، تبلیغات و تیزرهای تلویزیونی پر کردند.

نگاهی به موج بی‌سابقه حمایت از فلسطین در هفتاد و نهمین دوره جشنواره سینمایی کن

کن منهای هالیوود، چطور گذشت؟

هفتاد و نهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم کن که از ۱۲ تا ۲۳ مه ۲۰۲۶ در سواحل کروازت فرانسه برگزار شد، بیشتر از یک رویداد هنری، تریبونی برای انعکاس واقعیت‌های انسانی و کنشگری‌های مدنی هنرمندان بود. در دوره‌ای از کن که ناظران رسانه‌ای آن را فاقد زرق و برق سنتی استودیوهای بزرگ هالیوودی می‌دانند، اتمسفر حاکم بر جشنواره به شکلی چشمگیر تحت تاثیر مواضع صریح ستارگان سینما در دفاع از صلح، اعتراض به سیاست‌های جنگ‌طلبانه و اعلام همبستگی با مردم فلسطین قرار گرفت.