آگاه

جزیره‌ای که شیطان در آن به تماشای خباثت تمدن غربی نشست

صورت فشرده یک جهان‌بینی

پرونده جفری اپستین، نه فقط رسوایی اخلاقی یا انحراف جنایی؛ بلکه نشانه‌ای تمدنی است. نشانه‌ای از فرجام منطقی جهانی که سال‌ها پیش، آگاهانه و با افتخار، پیوند خود را با اخلاق، معنا و قدس گسست و انسان را به «واحد لذت و قدرت» فروکاست.

چگونه تب کارآفرینی، فرهنگ کار کردن را به باد فراموشی سپرد؟

درباره رویای مشترک رهایی و تله رئیس خود بودن

در عصری زندگی می‌کنیم که کلماتی مانند استارتاپ، بنیان‌گذار و مدیرعامل گوش فلک را کر کرده است. انگار جامعه به‌طور جمعی تصمیم گرفته که دیگر کسی کار نکند و همه مدیریت کار را بر عهده بگیرند. جوانانی که تا دیروز در آرزوی تسلط بر یک مهارت فنی و هنری بودند، امروز پیش از آنکه الفبای حرفه‌ای را بیاموزند، در پی چاپ کارت ویزیتی هستند که زیر نامشان عنوان «مدیر» یا «کارآفرین» خورده باشد. این متن به بهانه ۲۹ بهمن که در تقویم رسمی ایران به‌عنوان روز اقتصاد مقاومتی و کارآفرینی نام‌گذاری شده است، تلاش می‌کند تا روایتی باشد از یک دگردیسی دردناک؛ داستانی از دورانی که در آن، «استادکاری» جای خود را به «عنوان‌گرایی»داده و فرهنگ اصیل کار کردن، در زیر آوار شعارهای پرزرق و برق کارآفرینی دفن شده است.

مقابله برای بازپس‌گیری حق استراحت و تفکر

در قرن بیست‌ویکم، ماهیت کار و فعالیت بشری دستخوش دگردیسی بنیادینی شده است که مرزهای میان خودشکوفایی و خودویرانگری را به شکلی بی‌سابقه محو کرده است. این پدیده در ادبیات جهانی تحت عنوان فرهنگ تکاپوی مفرط یا فرهنگ همیشه مشغول بودن (Hustle Culture) شناخته می‌شود و در پیوند با بهره‌وری سمی (Toxic Productivity)، جوامع معاصر را به سمتی سوق داده که بیونگ چول هان، فیلسوف و نظریه‌پرداز فرهنگی کره‌ای-آلمانی، آن را جامعه خستگی می‌نامد.

نگاهی بر چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر که مختصر و مفید بود

سوت پایان جشنواره، حداقلی اما آبرومند زده شد 

چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر روز شنبه (۲۵ بهمن) یک روز زودتر از موعد معین شده به کار خود پایان داد. جشنواره‌ای که می‌توان آن را یکی از مختصرترین و به اصطلاح جمع و جورترین جشنواره‌های موسیقی فجر در این چند سال اخیر دانست. جشنواره‌ای که به قول وزیر ارشاد، حداقلی اما آبرومند برگزار شد.

هزینه‌های نگهداری یک مرتد

در تاریخ پرفراز و نشیب سده بیستم میلادی، برخی رویدادها فراتر از مرزهای جغرافیایی و سیاسی به نمادهایی از برخورد تمدنی و دفاع از هویت مذهبی تبدیل شده‌اند. صدور حکم ارتداد سلمان رشدی توسط امام خمینی (ره) در بیست و پنجم بهمن سال ۱۳۶۷، نه تنها یک دستور فقهی، بلکه زلزله‌ای سیاسی بود که پایه‌های دیپلماسی سنتی را لرزاند و فصل جدیدی در رویارویی میان باورهای اسلامی و تهاجم فرهنگی غرب گشود. این حکم که در پاسخ به انتشار کتاب موهن «آیات شیطانی» صادر شد، از یک سو غیرت دینی میلیون‌ها مسلمان را در سراسر جهان بیدار کرد و از سوی دیگر، پوشش‌های دروغین آزادی بیان در غرب را کنار زد تا عمق کینه‌توزی استعمار علیه اسلام ناب محمدی (ص) را آشکار سازد.

چرا دشمن زمین بازی را عوض کرد؟

جوانان و کنشگری آگاهانه

تغییر تاکتیک در میدان تقابل، معمولا انتخابی از سر قدرت نیست؛ بلکه حاصل محدود شدن گزینه‌هاست. وقتی تهدید مستقیم به حاشیه می‌رود، باید ریشه این جابه‌جایی را در شکست‌های پی‌درپی جست‌وجو کرد؛ شکست‌هایی که دشمن را از زمین سخت به زمین نرم کشانده است.

جایی که قدرت، پیش از گلوله، در ذهن دشمن شلیک می‌شود

بازدارندگی روانی

قدرت، پیش از آنکه در میدان نبرد آشکار شود، در ذهن‌ها شکل می‌گیرد. هیچ تقابل راهبردی صرفا محصول ابزارهای نظامی نیست؛ بلکه نتیجه برهم‌کنش ادراک‌ها، انتظارات و ترس‌هایی است که در سطح روان جمعی شکل می‌گیرند. در این معنا، موضع تهاجمی انقلاب اسلامی را نمی‌توان فقط به عنوان یک تغییر تاکتیکی یا افزایش توان سخت فهم کرد، بلکه باید آن را نوعی دگرگونی در معماری ادراک قدرت دانست؛ دگرگونی‌ای که معادله واکنش دشمن را از بنیان تغییر داده و بازدارندگی را از سطح سخت به سطح روانی ارتقا داده است.

بازنمایی قدرت در عصر رسانه‌ها و پرسش از ماهیت سیاست استعمار شده

صورت‌بندی نوین استعمار

پروین قائمی، پژوهشگر رسانه: در عصر حاضر که به تعابیر نظریه‌پردازان پسامدرن، ما در آستانه یا دل انقلاب اطلاعات و ارتباطات قرار داریم، بازتعریف مفاهیم بنیادین سیاست و قدرت اجتناب‌ناپذیر است. این نوشتار در پی واکاوی این فرآیند پیچیده است که طی آن، ساختارهای قدرت سنتی نه تنها توسط رسانه‌ها تقویت شده‌اند، بلکه خود بنیادهای ادراکی و شناختی سیاست، تحت استعمار تکنولوژیک قرار گرفته‌اند. در تحلیل‌های کلاسیک، استعمار عموما با تصرف فیزیکی سرزمین‌ها، غارت منابع مادی و تحمیل ساختارهای اداری و اقتصادی بیگانه پیوند داشت؛ اما در بستر شبکه‌های ارتباطی فراگیر، این فرآیند شکلی سیال‌تر، ناملموس‌تر و به تبع آن، خطرناک‌تر یافته است. سیاست که در نگاه هابرماسی، حوزه گفتمان عمومی و عقلانیت ارتباطی است، اکنون تحت سیطره منطق الگوریتم‌ها و سرمایه‌داری نظارتی قرار گرفته است.

به مناسبت سالروز راه‌اندازی نخستین بوک‌موبیل

کتابخانه‌های سیار، ناجی مطالعه

کتابخانه سیار یا بوک موبیل به عنوان یک وسیله نقلیه مجهز به قفسه‌های کتاب، مواد خواندنی متنوع (از داستان کودک تا کتاب‌های بزرگسال، مجله، کتاب صوتی، منابع دیجیتال، کامپیوترها، تبلت‌ها و امکانات اینترنت)، از قرن نوزدهم تاکنون برای رساندن خدمات کتابخانه‌ای به مناطق دورافتاده، روستایی، حاشیه‌ای، محروم و حتی جوامع آسیب‌دیده از جنگ یا بلایای طبیعی به کار گرفته شده است.

تحریم ناکام چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر

دوقطبی ساختگی سینماگران

چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر در بهمن ۱۴۰۴ در حالی برگزار شد که هنوز زخم حوادث دی‌ تازه بود. پروژه کشته‌سازی از جوانان و به اغتشاش کشیدن اعتراضات، عزای عمومی و تنش‌های اجتماعی که فضای فرهنگی را سنگین کرده بود، تاثیر عمیقی بر روحیه مردم کشور گذاشته بود. این رویداد سینمایی، که همیشه مهم‌ترین ویترین سالانه سینماگران ایرانی است، امسال به میدان یکی از شدیدترین تقابل‌های فرهنگی-سیاسی سال‌های اخیر تبدیل شد.

مروری بر سرودهای ملی ایران؛ از نخستین تا کنون

فریاد هویت ایرانیان در گذر تاریخ

همیشه تصویر خواندن سرود ملی به ویژه توسط ورزشکاران و قهرمانان، تصویری غرورآفرین است و هرکس که آن را تماشا کند، همراه آن قهرمانان سرود ملی را زیر لب می‌خواند. سرود ملی، نمادی از هویت و شکوه ملی کشورمان است که در مراسم رسمی، یادبودها، مسابقات ورزشی و سایر مناسبت‌های مهم به صورت زنده اجرا یا پخش می‌شود.

نگاهی به بخش جانبی جشنواره فیلم فجر ۴۴

نمایش ۱۳ فیلم کوتاه و مستند برگزیده

یکی از مواردی که جشنواره فیلم فجر را می‌تواند به استانداردهای بین‌المللی نزدیک کند، توجه ویژه به فیلم‌های کوتاه و مستند است. برخلاف چند دوره گذشته جشنواره فیلم فجر که فیلم‌های کوتاه در سینمای رسانه و سینماهای مردمی اکرانی نداشتند، در چهل و چهارمین دوره برگزاری جشنواره فیلم فجر، هم اکران در سینمای رسانه برای این فیلم‌ها و هم خانه هنرمندان ایران به عنوان سینمای اختصاصی برای نمایش این فیلم‌ها در نظر گرفته شده است.

روایتی از یک قرن حضور فیلسوف بریتانیایی برنده نوبل در سپهر اندیشه ایران

برتراند راسل در فلسفه روزمره ایرانیان

در سالروز درگذشت برتراند راسل، فیلسوف، منطق‌دان و کنشگر بریتانیایی، پرداختن به میراث او در ایران فراتر از یک یادبود ساده، واکاوی جریانی است که بخش بزرگی از تاریخ روشنفکری معاصر ما را شکل داده است. راسل برای ایرانیان تنها یک نام در کتب درسی فلسفه نیست؛ او نمادی از وضوح زبانی، جسارت و نوعی از خردگرایی است که در میانه تلاطم‌های سیاسی قرن بیستم، پنجره‌ای نو به سوی جهان مدرن گشود. نفوذ او در ایران را می‌توان به سه ساحت متمایز تقسیم کرد؛ نخست، ورود روش‌مندی منطقی و فلسفه تحلیلی، دوم، تاثیر عمیق بر سبک زندگی طبقه متوسط و سوم، حضور او به عنوان یک مصلح اجتماعی و فیلسوف ضدجنگ که الهام‌بخش جریانات صلح‌طلب بود.

گزارشی از نخستین روز جشنواره فیلم ۴۴

چراغ جشنواره فیلم فجر با نمایش یک انیمیشن روشن شد

چهل‌وچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر با حال و هوایی متفاوت و یک روز زودتر از روال معمول و سالانه خود روز گذشته (شنبه ۱۱ بهمن) با حضور ۳۳ فیلم آغاز به کار کرد. در افتتاحیه این جشنواره، تنها انیمیشن حاضر در این دوره که در بخش خارج از مسابقه حضور دارد، به نمایش درآمد.

پرونده جشنواره تئاتر ۴۴ هم بسته شد

یک جشنواره پراثر اما کم رمق

چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر در حالی امروز به کار خود پایان می‌دهد که شیوه برگزاری آن با سال‌های قبل تفاوت‌هایی داشت و از جمله مهم‌ترین این تفاوت‌ها برگزاری در دو بخش تهران و کرمان و حضور پررنگ تئاتر استان‌ها بود. علاوه براین،‌ برگزاری این رویداد هنری شاخص همزمان شد با اتفاقات تلخی در کشور که تأثیر آن بر جشنواره کاملاً مشهود بود.

از فهم ماهیت تا تشخیص عامل و تعیین وظیفه

فتنه‌شناسی در عصر جنگ‌شناختی

فتنه، پدیده‌ای است مرکب، زمان‌مند و مهندسی‌شده که در آن، سطوح مختلف روانی، رسانه‌ای، اجتماعی و سیاسی به‌صورت هم‌افزا عمل می‌کنند. تاکید رهبر انقلاب در بیانات عید مبعث ۲۷ دی ۱۴۰۴ بر «فهم ماهیت»، «تشخیص عامل» و «تعیین وظیفه» را باید کوششی برای عبور از تحلیل‌های سطحی و واکنشی و ورود به سطحی دانست که فتنه به‌عنوان یک فرآیند قدرت فهم می‌شود. این نگاه، ما را از دام ساده‌سازی‌های رایج و روایت‌های تک‌علتی می‌رهاند و به سمت صورت‌بندی نظری دقیق‌تری سوق می‌دهد.

مجلات تخصصی ایران رو به خاموشی‌اند؟

در تقویم فرهنگی جهان، روز ۲۷ ژانویه به نامی گره خورده که برای بیش از یک قرن، مترادف با اکتشاف، علم و روایتگری تصویری بوده است. این روز، نه تنها گرامیداشت یک نشریه با کادر زرد نمادین، بلکه بزرگداشت فلسفه‌ای است که معتقد است «دانش جغرافیایی» تنها محدود به نقشه‌ها نیست، بلکه درک عمیق تعامل انسان با محیط، فرهنگ و تاریخ است. از سال ۱۸۸۸ میلادی، نشنال جئوگرافیک به عنوان پنجره‌ای به جهان عمل کرده و با حمایت از کاوش‌های علمی و ترویج استانداردهای جدید در فتوژورنالیسم، درک بشر از سیاره زمین را متحول کرده.

درباره مواجهه رسمی با زیست‌جهان فرهنگی غیررسمی در ایران

زیستن در وضعیت «نه این و نه آن»

فرهنگ در ایران معاصر، نه یک جریان سیال و ارگانیک، بلکه میدان مین‌گذاری‌شده‌ای از تناقضات، انکارهای سیستماتیک و مقاومت‌های زیرپوستی است. ما در وضعیتی زندگی می‌کنیم که نمی‌توان تعلیق را جزو مهمی از آن ندانست؛ حالتی که در آن نه سنت به تمامی حاکم است و نه مدرنیته به رسمیت شناخته می‌شود. سیاست‌گذار فرهنگی در ایران، در مواجهه با سیل خروشان تغییرات اجتماعی، از زیرزمین‌های پرهیاهوی رپ فارسی گرفته تا پاساژگردی‌های بی‌هدف نسل Z و تجمعات هواداران کی‌پاپ دچار نوعی لکنت ساختاری شده است.

به بهانه سالروز درگذشت کاشف واکسن

واکسیناسیون بیش از یک اقدام پزشکی، امر فرهنگی بود

برخلاف تصور عامه که واکسیناسیون یک امر پزشکی و درمانی انگاشته می‌شود، این اقدام یک حرکت فرهنگی است و با فرهنگسازی به نتیجه مطلوب می‌رسد. امروز ۲۶ ژانویه،‌ سالروز درگذشت ادوارد جنر، کاشف واکسن است. کسی که با کشفی که انجام داد توانست جان هزاران انسان را نجات دهد اما امروز، عده‌ای خلاف این موضوع فکر می‌کنند و معتقدند که باید به واکسیناسیون، نه گفت!

به مناسبت تولد ۵۴ سالگی شبکه یک سیما

شبکه یک؛ حافظه جمعی یک ملت

در چند سال اخیر، اخبار و شواهد نشان می‌دهد که صدا و سیما به‌خصوص تلویزیون با ریزش مخاطب مواجه شده و با اینکه هنوز در هر بحران و اتفاقی، این رسانه به عنوان یک مرجع ملی است اما دیگر صحبت کردن از برنامه و سریال‌هایش نقل مجالس و مهمانی‌ها نیست و طبق آخرین نظرسنجی‌ها، هنوز سریال‌هایی مثل یوسف پیامبر و مختارنامه پرمخاطب‌ترین مجموعه‌های تلویزیونی هستند.

به بهانه سالروز درگذشت عارف قزوینی

ثمره فرهنگی انقلاب مشروطه

اول بهمن در برخی روزشمارها، روز درگذشت عارف قزوینی، شاعر، موسیقیدان و تصنیف‌ساز ایرانی دوران مشروطه قید شده است. کسی که در آن سال‌ها به او لقب «شاعر ملی ایران» را دادند و بسیاری او را با شعر «از خون جوانان وطن لاله دمیده» می‌شناسند.

تحلیل مختصات سیستم عامل فتنه مدرن

قلب تپنده جنگ شناختی

به نقل از بیانات راهبردی رهبر انقلاب در سالروز مبعث (۲۷ دی ۱۴۰۴)، تحلیل حوادث اخیر نباید در سطح «برگ‌ها و شاخه‌ها» متوقف شود. ایشان تاکید کردند که فهم دقیق ماهیت فتنه، شناسایی ابزار عامل و ترسیم نقشه مواجهه صحیح، امری راهبردی است. 

چشم‌انداز سینمای جهان در آغاز سال ۲۰۲۶؛ همگرایی جوایز و تحولات صنعت تصویر

مولف‌ها برمی‌گردند؟

آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی در تاریخ صنعت سینما به عنوان نقطه عطفی در همگرایی رویدادهای هنری است. برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، تراکم زمانی رویدادهای کلیدی فصل جوایز، یعنی هشتادوسومین دوره جوایز گلدن گلوب، سی‌وهشتمین دوره جوایز فیلم اروپا (EFA) و سی‌ویکمین دوره جوایز لومیر، دینامیک جدیدی را در تعیین سرنوشت آثار سینمایی ایجاد کرده است. تصمیم آکادمی فیلم اروپا برای انتقال مراسم خود به اواسط ژانویه، درست پس از گلدن گلوب و پیش از اعلام نهایی نامزدهای اسکار، یک حرکت محاسبه شده برای به چالش کشیدن هژمونی سنتی هالیوود و تزریق سلیقه اروپایی به قلب فصل جوایز آمریکا بوده است.

بازخوانی فرهنگی حادثه تلخ پلاسکو که جان‌های عزیزی را گرفت

روایت‌های مکتوب یک فاجعه

آخرین روز از دی ماه ۱۳۹۵، ساختمان معروف به پلاسکو که ساختمانی قدیمی در مرکز تهران بود آتش گرفت و فروریخت.

مروری بر گیشه سینمای دی ماه

شیب تند افت مخاطب زمستانی

دی امسال بستر حوادثی بود که موجب لغو و تعطیلی چندی از رویدادهای فرهنگی و هنری، گالری‌های هنری، کنسرت‌ها و اجراهای نمایش در برهه‌ای چند روزه شد و فرصت بسیاری از این دست فعالیت‌ها و تفریحات از مردم سلب شد. در کنار این موضوع اما سینماها فعال بودند و در زمان قطعی اینترنت، این فرصت فراهم است. با این حال آمارها از افت قابل انتظار فروش در سینماها خبر می‌دهند؛ در این گزارش با نگاهی بر فروش سینماها در دی و مقایسه فروش کلی نسبت به ماه گذشته، به برخی آثار در حال اکران می‌پردازیم.

دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی در روزهای پایانی است

فرصتی برای حال خوش کودک و خانواده در روزهای بحران

دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که از ۱۰ دی کار خود را آغاز کرده بود، حالا به پایان خود نزدیک می‌شود. این جشنواره که قرار بود تا ۲۷ دی ادامه داشته باشد، تا پایان دی تمدید شد تا با شعار «بازی، حال خوش زندگی» و با بخش‌های متنوعی از جمله بازار فروش اسباب‌بازی‌های ساخت ایران، برگزاری نشست‌های علمی و نمایشگاه عروسک و بخش ترویجی بازی و اسباب‌بازی برای چند روز دیگر برقرار باشد. در این گزارش با مرور برخی رویدادهای این جشنواره، آخرین اخبار مرتبط با آن را مرور می‌کنیم.

همکاری با تلویزیون رژیم اسرائیل ممنوع است

هشدار دادستان به همکاران موساد اینترنشنال

 دادستانی کل کشور در بیانیه‌ای در رابطه با ممنوعیت هرگونه همکاری، تعامل و تبادل اطلاعات با نهادها و افراد رسمی و غیررسمی شبکه اینترنشنال هشدار داد.

مروری بر چند اثر با محوریت جنایات رژیم صهیونیستی در ارتباط با وقایع اخیر

ادبیات به مثابه قطب‌نما

ادبیات به جهانیان می‌آموزد که هیچ مشکلی با جنایت و خونریزی و جنگ حل نمی‌شود و صلح و انسان‌دوستی است که به همه دنیا سود می‌رساند. در هر بستری از تاریخ، ادبیات مانند قطب‌نما عمل می‌کند و می‌تواند راهگشای مسیری باشد که در پیش داریم. چه بسا که پیش از ما این مسیر پیموده شده و نیازی به کشف و کنکاش دوباره نداشته باشد. مرور وقایع اخیر و یافتن ارتباط آن با آنچه در طول تاریخ معاصر بر ما و دشمنان ما گذشته، همان راهنمایی است که در این روزها به آن نیاز داریم.

معنای زندگی از منظر فیلسوفان مهم جهان چیست؟

نزدیکی به خدا، رسیدن به حقیقت و فضیلت در اولویت

«معنای زندگی» یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌هایی است که بشر از دیرباز تا به امروز با آن درگیر بوده است. این سؤال در طول تاریخ ذهن بسیاری از فیلسوفان، اندیشمندان و بزرگان را مشغول کرده و به این سؤال پاسخ‌های مختلفی داده‌اند. آنها در عین متفاوت و حتی بعضاً متضاد هم بودن، در این نکته هم عقیده بوده‌اند که زندگی انسان برخلاف حیوانات فقط در جست و جوی غذا و بقا معنا نمی‌یابد و بشر، فراتر از حیوانات به معنا می‌اندیشد.

راهبردهای عملی در میدان روایت و آگاهی برای خنثی‌سازی جنگ نرم دشمن

سناریوی عبور از بحران

جنگ نرم، پیش از آنکه نزاعی بر سر اطلاعات باشد، نزاعی بر سر معناست. نه با حجم بالای پیام، بلکه با اختلال در دستگاه فهم جامعه کار می‌کند. دشمن در این میدان، نه به‌دنبال اثبات ادعاهای خود، بلکه در پی فرسوده‌کردن دستگاه تشخیص جامعه است؛ همان نقطه‌ای که اگر از کار بیفتد، حقیقت و دروغ دیگر تفاوتی نخواهند داشت.