آگاه

مجلات تخصصی ایران رو به خاموشی‌اند؟

در تقویم فرهنگی جهان، روز ۲۷ ژانویه به نامی گره خورده که برای بیش از یک قرن، مترادف با اکتشاف، علم و روایتگری تصویری بوده است. این روز، نه تنها گرامیداشت یک نشریه با کادر زرد نمادین، بلکه بزرگداشت فلسفه‌ای است که معتقد است «دانش جغرافیایی» تنها محدود به نقشه‌ها نیست، بلکه درک عمیق تعامل انسان با محیط، فرهنگ و تاریخ است. از سال ۱۸۸۸ میلادی، نشنال جئوگرافیک به عنوان پنجره‌ای به جهان عمل کرده و با حمایت از کاوش‌های علمی و ترویج استانداردهای جدید در فتوژورنالیسم، درک بشر از سیاره زمین را متحول کرده.

درباره مواجهه رسمی با زیست‌جهان فرهنگی غیررسمی در ایران

زیستن در وضعیت «نه این و نه آن»

فرهنگ در ایران معاصر، نه یک جریان سیال و ارگانیک، بلکه میدان مین‌گذاری‌شده‌ای از تناقضات، انکارهای سیستماتیک و مقاومت‌های زیرپوستی است. ما در وضعیتی زندگی می‌کنیم که نمی‌توان تعلیق را جزو مهمی از آن ندانست؛ حالتی که در آن نه سنت به تمامی حاکم است و نه مدرنیته به رسمیت شناخته می‌شود. سیاست‌گذار فرهنگی در ایران، در مواجهه با سیل خروشان تغییرات اجتماعی، از زیرزمین‌های پرهیاهوی رپ فارسی گرفته تا پاساژگردی‌های بی‌هدف نسل Z و تجمعات هواداران کی‌پاپ دچار نوعی لکنت ساختاری شده است.

به بهانه سالروز درگذشت کاشف واکسن

واکسیناسیون بیش از یک اقدام پزشکی، امر فرهنگی بود

برخلاف تصور عامه که واکسیناسیون یک امر پزشکی و درمانی انگاشته می‌شود، این اقدام یک حرکت فرهنگی است و با فرهنگسازی به نتیجه مطلوب می‌رسد. امروز ۲۶ ژانویه،‌ سالروز درگذشت ادوارد جنر، کاشف واکسن است. کسی که با کشفی که انجام داد توانست جان هزاران انسان را نجات دهد اما امروز، عده‌ای خلاف این موضوع فکر می‌کنند و معتقدند که باید به واکسیناسیون، نه گفت!

به مناسبت تولد ۵۴ سالگی شبکه یک سیما

شبکه یک؛ حافظه جمعی یک ملت

در چند سال اخیر، اخبار و شواهد نشان می‌دهد که صدا و سیما به‌خصوص تلویزیون با ریزش مخاطب مواجه شده و با اینکه هنوز در هر بحران و اتفاقی، این رسانه به عنوان یک مرجع ملی است اما دیگر صحبت کردن از برنامه و سریال‌هایش نقل مجالس و مهمانی‌ها نیست و طبق آخرین نظرسنجی‌ها، هنوز سریال‌هایی مثل یوسف پیامبر و مختارنامه پرمخاطب‌ترین مجموعه‌های تلویزیونی هستند.

به بهانه سالروز درگذشت عارف قزوینی

ثمره فرهنگی انقلاب مشروطه

اول بهمن در برخی روزشمارها، روز درگذشت عارف قزوینی، شاعر، موسیقیدان و تصنیف‌ساز ایرانی دوران مشروطه قید شده است. کسی که در آن سال‌ها به او لقب «شاعر ملی ایران» را دادند و بسیاری او را با شعر «از خون جوانان وطن لاله دمیده» می‌شناسند.

تحلیل مختصات سیستم عامل فتنه مدرن

قلب تپنده جنگ شناختی

به نقل از بیانات راهبردی رهبر انقلاب در سالروز مبعث (۲۷ دی ۱۴۰۴)، تحلیل حوادث اخیر نباید در سطح «برگ‌ها و شاخه‌ها» متوقف شود. ایشان تاکید کردند که فهم دقیق ماهیت فتنه، شناسایی ابزار عامل و ترسیم نقشه مواجهه صحیح، امری راهبردی است. 

چشم‌انداز سینمای جهان در آغاز سال ۲۰۲۶؛ همگرایی جوایز و تحولات صنعت تصویر

مولف‌ها برمی‌گردند؟

آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی در تاریخ صنعت سینما به عنوان نقطه عطفی در همگرایی رویدادهای هنری است. برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، تراکم زمانی رویدادهای کلیدی فصل جوایز، یعنی هشتادوسومین دوره جوایز گلدن گلوب، سی‌وهشتمین دوره جوایز فیلم اروپا (EFA) و سی‌ویکمین دوره جوایز لومیر، دینامیک جدیدی را در تعیین سرنوشت آثار سینمایی ایجاد کرده است. تصمیم آکادمی فیلم اروپا برای انتقال مراسم خود به اواسط ژانویه، درست پس از گلدن گلوب و پیش از اعلام نهایی نامزدهای اسکار، یک حرکت محاسبه شده برای به چالش کشیدن هژمونی سنتی هالیوود و تزریق سلیقه اروپایی به قلب فصل جوایز آمریکا بوده است.

بازخوانی فرهنگی حادثه تلخ پلاسکو که جان‌های عزیزی را گرفت

روایت‌های مکتوب یک فاجعه

آخرین روز از دی ماه ۱۳۹۵، ساختمان معروف به پلاسکو که ساختمانی قدیمی در مرکز تهران بود آتش گرفت و فروریخت.

مروری بر گیشه سینمای دی ماه

شیب تند افت مخاطب زمستانی

دی امسال بستر حوادثی بود که موجب لغو و تعطیلی چندی از رویدادهای فرهنگی و هنری، گالری‌های هنری، کنسرت‌ها و اجراهای نمایش در برهه‌ای چند روزه شد و فرصت بسیاری از این دست فعالیت‌ها و تفریحات از مردم سلب شد. در کنار این موضوع اما سینماها فعال بودند و در زمان قطعی اینترنت، این فرصت فراهم است. با این حال آمارها از افت قابل انتظار فروش در سینماها خبر می‌دهند؛ در این گزارش با نگاهی بر فروش سینماها در دی و مقایسه فروش کلی نسبت به ماه گذشته، به برخی آثار در حال اکران می‌پردازیم.

دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی در روزهای پایانی است

فرصتی برای حال خوش کودک و خانواده در روزهای بحران

دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که از ۱۰ دی کار خود را آغاز کرده بود، حالا به پایان خود نزدیک می‌شود. این جشنواره که قرار بود تا ۲۷ دی ادامه داشته باشد، تا پایان دی تمدید شد تا با شعار «بازی، حال خوش زندگی» و با بخش‌های متنوعی از جمله بازار فروش اسباب‌بازی‌های ساخت ایران، برگزاری نشست‌های علمی و نمایشگاه عروسک و بخش ترویجی بازی و اسباب‌بازی برای چند روز دیگر برقرار باشد. در این گزارش با مرور برخی رویدادهای این جشنواره، آخرین اخبار مرتبط با آن را مرور می‌کنیم.

همکاری با تلویزیون رژیم اسرائیل ممنوع است

هشدار دادستان به همکاران موساد اینترنشنال

 دادستانی کل کشور در بیانیه‌ای در رابطه با ممنوعیت هرگونه همکاری، تعامل و تبادل اطلاعات با نهادها و افراد رسمی و غیررسمی شبکه اینترنشنال هشدار داد.

مروری بر چند اثر با محوریت جنایات رژیم صهیونیستی در ارتباط با وقایع اخیر

ادبیات به مثابه قطب‌نما

ادبیات به جهانیان می‌آموزد که هیچ مشکلی با جنایت و خونریزی و جنگ حل نمی‌شود و صلح و انسان‌دوستی است که به همه دنیا سود می‌رساند. در هر بستری از تاریخ، ادبیات مانند قطب‌نما عمل می‌کند و می‌تواند راهگشای مسیری باشد که در پیش داریم. چه بسا که پیش از ما این مسیر پیموده شده و نیازی به کشف و کنکاش دوباره نداشته باشد. مرور وقایع اخیر و یافتن ارتباط آن با آنچه در طول تاریخ معاصر بر ما و دشمنان ما گذشته، همان راهنمایی است که در این روزها به آن نیاز داریم.

معنای زندگی از منظر فیلسوفان مهم جهان چیست؟

نزدیکی به خدا، رسیدن به حقیقت و فضیلت در اولویت

«معنای زندگی» یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌هایی است که بشر از دیرباز تا به امروز با آن درگیر بوده است. این سؤال در طول تاریخ ذهن بسیاری از فیلسوفان، اندیشمندان و بزرگان را مشغول کرده و به این سؤال پاسخ‌های مختلفی داده‌اند. آنها در عین متفاوت و حتی بعضاً متضاد هم بودن، در این نکته هم عقیده بوده‌اند که زندگی انسان برخلاف حیوانات فقط در جست و جوی غذا و بقا معنا نمی‌یابد و بشر، فراتر از حیوانات به معنا می‌اندیشد.

راهبردهای عملی در میدان روایت و آگاهی برای خنثی‌سازی جنگ نرم دشمن

سناریوی عبور از بحران

جنگ نرم، پیش از آنکه نزاعی بر سر اطلاعات باشد، نزاعی بر سر معناست. نه با حجم بالای پیام، بلکه با اختلال در دستگاه فهم جامعه کار می‌کند. دشمن در این میدان، نه به‌دنبال اثبات ادعاهای خود، بلکه در پی فرسوده‌کردن دستگاه تشخیص جامعه است؛ همان نقطه‌ای که اگر از کار بیفتد، حقیقت و دروغ دیگر تفاوتی نخواهند داشت.

بازخوانی وقایع ۱۷ دی ۱۳۱۴؛ چرا کشف حجاب رضاخانی شکست خورد؟

شکست یک ضد فرهنگ

هفدهم دی ۱۳۱۴ در تقویم پهلوی، روز «آزادی زن» نامیده می‌شد؛ روزی که رضاشاه با حضور در دانشسرای مقدماتی تهران، فرمان کشف حجاب را رسمیت بخشید و آن را گامی ضروری برای ورود ایران به دروازه‌های تمدن دانست. تمدنی که در حافظه جمعی جامعه ایران، جز یادآور وحشت، خانه‌نشینی و خشونت دولتی نیست. رویدادی که شاه می‌خواست نماد تجدد و پیشرفت باشد، حالا از آن به عنوان یکی از ناخواسته‌ترین اتفاقات از سوی مردم و بزرگ‌ترین تراژدی‌های فرهنگی معاصر یاد می‌شود.

پیامبری که دیگر در قفسه‌ها نیست

ششم ژانویه یعنی ۱۶ دی بهانه‌ای است برای بازخوانی زندگی و آثار مردی که سال‌ها آثار او در بازار کتاب‌های هدیه و عاشقانه‌های روشنفکری پرتکرار بود اما امروز گویی گرد فراموشی بر رد پای «پیامبر»ش نشسته است. اگر دهه ۷۰ یا ۸۰ شمسی را به یاد داشته باشید، خوب می‌دانید که نام جبران خلیل جبران برای خودش یک برند تمام‌عیار بود؛ نویسنده‌ای که جملاتش نقل محافل بود و کتاب‌هایش در بساط هر دستفروشی، از خیابان انقلاب تهران تا کتاب‌فروشی‌های تمام دنیا، حکم پول نقد را داشت. اما حالا چه؟ آن موج عظیم کجا رفت و چرا ستاره بخت سومین شاعر پرفروش تاریخ این‌چنین رو به افول گذاشته است؟

از واسازی تا بازسازی خانواده در سینمای بین‌المللی

بازگشت به خانه

تاریخ سینما همواره آینه‌ای تمام‌نما از تحولات نهاد خانواده بوده است. اگر دهه ۱۹۵۰ عصر تقدیس خانواده هسته‌ای و دهه ۱۹۷۰ دوران طغیان علیه آن بود، به نظر می‌رسد سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی برای سنتز این دو دیدگاه است. امسال، پرده نقره‌ای نه میزبان انکار سنت است و نه مبلغ بازگشت کورکورانه به گذشته؛ بلکه شاهد تلاشی هوشمندانه برای بازتعریف نقش‌های سنتی پدر و مادر در دل پیچیدگی‌های جهان مدرن هستیم. فیلمسازان برجسته جهان، پس از سال‌ها تمرکز بر فردگرایی و قهرمانان تنها، دوربین‌های خود را دوباره به سمت میز شام و اتاق نشیمن چرخانده‌اند تا بپرسند در عصر دیجیتال و سیالیت هویت‌ها، چه چیزی از خانه باقی مانده است که ارزش جنگیدن داشته باشد؟

گفت‌وگو با نویسنده کتاب «باران ظهر جمعه»

کتابی که کلیشه‌های رایج درباره دهه هشتادی‌ها را رد می‌کند

کتاب «باران ظهر جمعه» به قلم زهرا سلگی، روایت زندگی شهید «مکرمه حسینی» از شهدای انفجار گلزار شهدای کرمان در چهارمین سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی است.

از اسلام ناب تا مکتب سلیمانی

اصولی برای ساخت انسان تراز انقلاب

مکتب شهید سلیمانی، امتداد زنده مکتب امام خمینی(ره) است؛ مکتبی که ریشه در اسلام ناب دارد. در حقیقت، هر انسانی که بر اساس مبانی اسلام ناب گام بردارد و رفتار و عمل خود را با این معیار تنظیم کند، خود به بخشی از این مکتب تبدیل می‌شود و مسیر او، در دل این جریان عظیم، هویتی مکتبی می‌یابد.

کیمیاگــری معنای مصــــرف

 در عصر ظهور تمدن صنعتی، مصرف کالا پاسخی بود به نیازهای فیزیولوژیک و کارکردی انسان؛ غذا برای رفع گرسنگی، لباس برای محافظت در برابر سرما و سرپناه برای امنیت. اما با پیچیده‌تر شدن ساختارهای اجتماعی و ظهور سرمایه‌داری متأخر، رابطه انسان با اشیا دچار تغییری بنیادین شد. امروز، در دهه سوم قرن بیست‌ویکم، ما دیگر در جهانی از اشیای واقعی زندگی نمی‌کنیم، بلکه در اقیانوسی از نشانه‌ها و نمادها غوطه‌وریم که از سوی صنعت تبلیغات مهندسی شده‌اند.

زندگی، اندیشه و آثار رومن رولان در هشتادو دومین سالروز درگذشت او

پلی میان فرهنگ‌ها و وجدان بیدار قرن بیستم

رومن رولان، نویسنده و ادیب فرانسوی، چهره‌ای است که فراتر از مرزهای ادبیات، به عنوان نمادی از تعهد اخلاقی و صلح‌طلبی در تاریخ ادبیات روشنفکری جهان ثبت شده است. او که در سال ۱۹۱۵ مفتخر به دریافت جایزه نوبل ادبیات شد، نه تنها به خاطر خلق آثار سترگی چون «ژان کریستف» و «جان شیفته»، بلکه به دلیل موضع‌گیری‌های شجاعانه‌اش در برابر جنون ناسیونالیسم افراطی و جنگ، به «وجدان بیدار اروپا» ملقب شد.

به بهانه سالروز تاسیس نهضت سوادآموزی

تحقق وعده بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران

سازمان نهضت سوادآموزی ایران هفتم دی سال ۱۳۵۸ به فرمان آیت‌الله العظمی سیدروح‌الله خمینی و به منظور آموزش خواندن و نوشتن به بزرگسالان و نیز کودکانی که به مدرسه دسترسی ندارند (مناطق محروم) تشکیل شد.

روایت یک انقلاب در بستر فرهنگ ایران

آیین رونمایی از کتاب «ماجرای زاریا» برگزار شد

غفلت فرهنگی از یک حرکت اسلامی در نیجریه

آیین رونمایی از کتاب «ماجرای زاریا» ترجمه مریم افشار به همت انتشارات راه‌یار در حسینیه هنر تهران برگزار شد. در این نشست که با حضور مسعود شجره، رئیس کمیسیون حقوق بشر اسلامی لندن، ناصر تسافه از شاهدان عینی جنایت زاریا و عضو تیم پزشکی شیخ زکزاکی و حجت‌الاسلام مهدی شاندیزی، معاون بین‌الملل دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی برگزار شد، ضمن رونمایی از این کتاب به ابعاد شخصیتی شیخ زکزاکی پرداخته شد.

واشنگتن و لندن مانع اجرای عدالت در پرونده نتانیاهو هستند

بمب هیدروژنی آمریکا و انگلیس در دادگاه لاهه

دیوان بین‌المللی کیفری (ICC) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای قضایی بین‌المللی، در سال ۲۰۰۲ براساس معاهده رم (Rome Statute) تاسیس شد؛ این دیوان مسئولیت تحقیق و تعقیب جرائم بین‌المللی مانند نسل‌کشی، جنایت‌های جنگی، جنایت‌های علیه بشریت و تجاوز را بر عهده دارد.

به بهانه سالروز درگذشت کمدین معروف سینما

چارلی چاپلین؛ نمادی از مردم فراموش‌شده

۲۵ دسامبر در تقویم میلادی، سالروز درگذشت سینماگری است که بسیاری او را نابغه پرده نقره‌ای می‌نامند. فیلمسازی که عقیده داشت فیلمسازان باید به این بیندیشند که فیلم‌های‌شان در روز رستاخیز با حضور خودشان نمایش داده خواهد شد و این عقیده را زندگی می‌کرد. چارلی چاپلین، بازیگر، فیلمنامه‌نویس، کارگردان و آهنگساز انگلیسی ۲۵ دسامبر سال ۱۹۷۷ در سن ۸۸ سالگی از دنیا رفت.

به بهانه تولد صد سالگی باستانی‌پاریزی

مورخی که تاریخ را برای مردم می‌نوشت

باستانی‌پاریزی اگر بود امروز تولد صد سالگی‌اش را جشن می‌گرفت؛ تفاوت فرد نامدار با یک فرد معمولی همین است که نامداران حتی وقتی نیستند هم نام و یادشان زنده است. درست مثل باستانی‌پاریزی که ۱۱ سال پیش از دنیا رفته اما امروز می‌توان از تولد صد سالگی‌اش حرف زد. سوم دی، تولد مورخی است که خودش را «مرزبان تاریخ» می‌نامید.

نگاهی بر تئاترهای مبتذلی که روی صحنه می‌روند

سوءاستفاده از کلاه‌گیس و رواج شوخی‌های رکیک

این روزها بازار اجرای تئاتر حسابی داغ است و با تاسیس روزافزون تماشاخانه‌های خصوصی،‌ روز به روز هم به تعداد اجراهای گروه‌های نمایشی اضافه می‌شود؛ اینکه علاقه به اجرا و تماشای تئاتر زیاد شده را باید به فال نیک گرفت اما این خوشحالی نباید باعث غفلت از محتوا شود. بعضا در برخی از این سالن‌ها تئاترهایی اجرا می‌شود که فقط به واسطه شوخی‌های رکیک، جنسی و زن‌پوشی، مخاطب و فروش دارند.

به بهانه سالروز درگذشت ابوالحسن صبا

دایره‌المعارف عملی موسیقی

۲۹ آذر سالروز درگذشت موسیقیدان و نوازنده‌ای است که حق بزرگی بر گردن موسیقی در ایران دارد. کسی که با گذشت ۶۸ سال از درگذشتش هنوز هرجا که حرف از موسیقی سنتی و آموزش آن است،‌ نامش به میان می‌آید. ابوالحسن خان صبا، موسیقیدانی است که به دلیل نوآوری‌ها و تحولاتی که در موسیقی ایران پدید آورد، از او با عنوان «نیمای موسیقی ایرانی» یاد می‌شود و مدتی که در این عرصه حضور داشته است را «دوران طلایی موسیقی» می‌نامند.

تحریم‌های آمریکا علیه ایران چطور یک آپارتاید دیجیتال ایجاد کرده است؟

فروپاشی یک رویای پوشالی در یوتیوب

در آخرین روزهای سال ۲۰۲۵ میلادی، جامعه دیجیتال ایران و دقیق‌تر بگوییم، یوتیوبرهای ایرانی با شوکی مواجه شد که نه ناشی از قطع کابل‌های ارتباطی در خلیج فارس بود و نه به‌خاطر اختلالات زیرساختی داخلی، بلکه نتیجه تغییراتی الگوریتمی در هزاران کیلومتر دورتر، در کالیفرنیا بود. یوتیوب به عنوان بزرگ‌ترین پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدئو در جهان که برای چند سال مامنی اقتصادی برای نسل جدید ایران محسوب می‌شد، با به‌روزرسانی سیستم‌های تشخیص موقعیت مکانی خود، عملا درآمدهای حاصل از تبلیغات برای کاربران ایرانی را به صفر نزدیک کرد.