بالاخره زادروز فردوسی چه روزی است؟

بررسی یک شبهه تاریخی

چند سالی است در شبکه‌های اجتماعی برخی دوستداران شاهنامه، روز نخست بهمن‌ را به نام «زادروز فردوسی» معرفی می‌کنند، در برخی تقویم‌ها به خصوص تقویم‌های ایرانی تلفن مخصوص تلفن همراه هم، اول بهمن به عنوان روز تولد فردوسی نامگذاری شده است. در حالی که روزی که به صورت رسمی در ایران «روز فردوسی» اعلام شده ۲۵ اردیبهشت است که در این روز مراسم و همایش‌های مرتبط با فردوسی و اثر سترگش برگزار می‌شود.

توصیه سعدی به حاکمان درباره مواجهه با دشمن چه بود؟

که با کینه‌ور مهربانی خطاست

 آن وقت که دوست انیس و جلیس سعدی، دامن گل بریخت و در دامنش آویخت که وعده‌ای که برای نوشتن بوستان و گلستان کرده بود را وفا کند، شاید نمی‌دانست که گل‌های این گلستان و رایحه خوش این بوستان چند قرن در سراسر پهنه ایران بزرگ منتشر خواهد شد و چند بار خوانده و شنیده خواهد شد و چند دل را خواهد لرزاند و چند صاحب فکر را به تفکر و تأمل واخواهد داشت.

منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران

سپری در برابر طوفان‌های خارجی

منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران کدام‌اند؟ یعنی جمهوری اسلامی ایران چه منابعی را در اختیار دارد که بتواند با اتکا بر آنها بر دیگر کنشگران اعمال نفوذ نرم‌افزاری کند؟ بی‌شک پاسخ دقیق و واقع‌بینانه به این پرسش اهمیت فوق‌العاده‌ای برای طراحی راهبردهای کلان سیاست خارجی دارد و وزن و جایگاه بین‌المللی کشور تا را حدود زیادی مشخص خواهد کرد.

نگاهی نو به شکاف یا چندپارگی اجتماعی

تکه‌تکه بهتریم یا بدتر؟

چندپارگی اجتماعی، که در علوم اجتماعی به عنوان social fragmentation یا social polarization شناخته می‌شود، به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک جامعه به گروه‌ها، لایه‌ها یا زیرجامعه‌های متعدد و نسبتا جدا از هم تقسیم می‌شود و این گروه‌ها از نظر ارزش‌ها، منافع، هویت‌ها، سبک زندگی، سطح اقتصادی یا دیدگاه‌های فرهنگی و سیاسی تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که پیوندهای مشترک اجتماعی ضعیف شوند و افراد بیشتر به هویت‌های جزئی خود (مانند قومی، نسلی، طبقاتی یا ایدئولوژیک) وابسته شوند تا به هویت ملی یا جمعی فراگیر.

به بهانه سالروز حماسه نهم دی

بصیرت در فرهنگ ایرانی

مفهوم بصیرت، که ریشه‌ای عمیق در آموزه‌های قرآن کریم و روایات اسلامی دارد، به معنای بینش عمیق، آگاهی همراه با درک درست و دیدن حقیقت امور فراتر از ظاهر آنهاست؛ نوعی نیروی درونی که انسان را قادر می‌سازد تا حق را از باطل، دوست را از دشمن و مسیر صحیح را از انحراف تشخیص دهد. این واژه از ریشه «بصر» گرفته شده و در قرآن بیش از ۱۴۰ بار مشتقات آن به کار رفته، در حالی که خود واژه بصیرت دو بار مستقیما ذکر شده و اغلب به عنوان آگاهی هدایت‌کننده و دانایی مقرون به عمل معرفی می‌شود که انسان را از گمراهی نجات می‌دهد.

یلدا نماد تاب‌آوری ایرانی

شب یلدا، که به عنوان طولانی‌ترین شب سال شناخته می‌شود یکی از کهن‌ترین و ارزشمندترین جشن‌های ایرانی است. این جشن ریشه در باورهای باستانی ایرانیان دارد و نمادی قدرتمند از پیروزی نور بر تاریکی، تولد دوباره خورشید و امید به روزهای روشن‌تر و طولانی‌تر است. در فرهنگ ایرانی، یلدا نه تنها یک رویداد نجومی، بلکه لحظه‌ای عمیق برای تأمل در چرخه زندگی، طبیعت و پیوندهای خانوادگی است.

گفت‌وگویی با بهروز غریب‌پور به مناسبت اجرای اپرای عروسکی حافظ

دردناک است که مردم تصور می‌کنند نمایش عروسکی مختص کودکان است

بهروز غریب‌پور برخلاف نامش اصلا برای مخاطب تئاتر و به ویژه تئاتر عروسکی غریب نیست. او هر ساله اپراهای متعددی از شاعران مختلف ایرانی را در ایران و کشورهای مختلف به روی صحنه می‌برد، کاری که به جرات می‌توان گفت کسی غیر از او موفق به انجامش آن هم در طول سالیان دراز و با این کیفیت نشده است.

به بهانه سالروز درگذشت علی حاتمی

آیین چراغ خاموشی نیست

۱۴ آذرماه سالروز درگذشت کارگردانی است که بسیاری او را سعدی سینمای ایران، شاعر سینمای ایران و کلیددار فرهنگ ایران می‌نامند؛ علی حاتمی خالق و کارگردان فیلم‌های ماندگاری چون مادر،‌ هزاردستان و کمال‌الملک ۱۴ آذرماه سال ۱۳۷۵ چشم از جهان فروبست و سینمای ایران که از چند جهت وامدار اوست را عزادار کرد.

جای خالی سعدی سینمای ایران

علی حاتمی، متولد ۱۳۲۳ در محله شاپور تهران، یکی از فراموش نشدنی‌ترین نابغه‌های بی‌بدیل سینمای ایران بود. او که فارغ‌التحصیل کارگردانی از دانشکده هنرهای دراماتیک بود، فعالیت هنری‌اش را از تئاتر و نوشتن نمایشنامه دیب در سال ۱۳۴۴ آغاز کرد و به سرعت به دنیای سینما قدم گذاشت.

واکنش‌ها به اظهارات جنجالی معمار توسعه ادامه دارد

مهاجرانی: اصالت به عقلانیت و دانش است، نه اتاق خصوصی!

سریع‌القلم اخیرا در گفت‌وگویی با این موضوع که نباید اجازه داد طبقه زیر متوسط به حاکمیت برسد، گفته بود: ریشه بسیاری از مشکلات امروز ما در طبقه‌ای است که حاکم بر کشور هستند و دنیا و اقتصاد را نمی‌شناسند و نمی‌دانند چطور باید گره‌های‌شان را با دیگران حل کنند. به هر کسی نباید اجازه داد که بیاید و وزیر اقتصاد شود، وزیر خارجه شود، نماینده مجلس شود، طبقه متوسط است که آینده این کشور را رقم می‌زند.

آیت‌الله محقق‌داماد خبر داد

«اندرز به فقیه» و «زیارت امین‌الله» به زودی منتشر می‌شود

 آیت‌الله سید مصطفی محقق‌داماد، فقیه، حقوقدان و رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگویی با خبرگزاری کتاب ایران، درمورد اینکه امروز مانند گذشته و بزرگانی چون شهید مطهری، اندیشمندانی را نداریم که هم برای عموم و هم در حوزه‌های تخصصی آثاری را تألیف کنند می‌گوید: «این اشکال کاملا وارد است.

بارش‌های پاییزی بالاخره بعد از نیمه فصل خزان به ایران رسید

نماز راه باران را باز می‌کند

«اگر باران به کوهستان نبارد، به سالی دجله گردد خشک رودی»  شیخ اجل، حضرت سعدی شیرازی زمانی که این بیت را می‌سرود به یکی از حقایق سرزمین‌های منطقه خاورمیانه اشاره کرده است که نشان از وضعیت خشک و شکننده آبی آن دارد. الان که شما خواندن این گزارش را شروع کرده‌اید گوشه و کنار کشور شاهد نم باران و برف اندکی بوده است که البته بعد از چند ماه خشکی و بی‌بارشی، غنیمتی بزرگ است و علت آن شاید دستان ترک خورده کشاورز کهنسال یا چشمان تر  کودکی خردسال بوده باشد.

ایران؛ پیوند زنده هویت و ایمان در مسیر تمدن اسلامی

مفهوم «ایران» در ذهن بنده از همان آغاز نه به‌صورت پرسشی پیچیده، بلکه همچون هوایی بود که در آن نفس می‌کشیدم. در اصفهان تاریخی، میان آجرهای مسجد و صدای بازار، احساس تعلقی به سرزمین و مردمانش در من جوانه زد. نخستین‌بار وقتی گردشگران خارجی را دیدم، تفاوتی را حس کردم که مرز «ما» و «دیگران» را شکل می‌داد؛ تفاوتی در نگاه، رفتار و پوشش، که بعدها فهمیدم ریشه در هویت ملی دارد.

به بهانه روز بزرگداشت بیهقی

تاریخ بیهقی، متنی مناسب برای اهل قلم

در تقویم ملی کشورمان اول آبان روز بزرگداشت بیهقی نامیده شده است؛‌ نثر سلیس و روان بیهقی به خصوص در تاریخ بیهقی آنچنان زبانزد اهالی تاریخ و ادبیات است که بسیاری او را پدر نثر فارسی می‌دانند و به همین دلیل این روز (اول آبان‌ماه) روز نثرفارسی هم نامیده می‌شود. سه سال دیگر، تاریخ بیهقی که یکی از مهم‌ترین آثار نثر ادبیات ماست هزار ساله می‌شود و در گزارش پیش رو قرار است درباره این اثر و خالق آن بگوییم.

شیراز میزبان جشنواره جهانی فیلم فجر می‌شود

تفاهم‌نامه برگزاری «جشنواره جهانی فیلم فجر» در استان فارس با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و حسینعلی امیری، استاندار فارس روز گذشته، دوشنبه ۲۸ مهر امضا شد.

آلبـــــــــوم «دوازده» با صدای نصرالله مدقالچی منتشر شد

آلبوم «دوازده» به آهنگسازی حامد مختارانی و صدای نصرالله مدقالچی در قالب یک مجموعه موسیقایی در حوزه موسیقی تلفیقی طی روزهای گذشته منتشر شد و در دسترس مخاطبان قرار گرفت.

چالش‌های اقتباس در سینمای کودک در گفت‌وگو با علی‌اکبر قاضی‌نظام

اقتباس در سینمای کودک و نوجوان هنوز به اندازه ظرفیت ادبیات این حوزه رشد نکرده است

 علی‌اکبر قاضی‌نظام گفت: در دنیای امروز که کودکان و نوجوانان دسترسی آسان به منابع متنوع دارند، اقتباس می‌تواند پلی میان کتاب‌خوانی و تماشای فیلم باشد و به رشد فرهنگی این نسل کمک کند.

آینه مسیر پیش رو

ایران، سرزمینی با تمدنی چند هزارساله، همواره در آینه گذشته خود می‌نگرد. از شاهنامه فردوسی که حماسه‌های اساطیری را روایت می‌کند تا غزل‌های عاشقانه حافظ و پندهای سعدی، فرهنگ ایرانی پر است از افتخار به گذشته‌ای که ریشه‌های هویت ماست.

در گفت‌وگو با عبدالجبار کاکایی مطرح شد

هر شاعری باید متناسب با روزگار و زمانه خودش شعر بگوید

خواجه شمس‌الدین محمد شیرازی متخلص به حافظ غزلسرای بزرگ و از قله‌های ادب فارسی است که لقب لسان‌الغیب را از آن خود کرده و چنان شهرت و محبوبیتی در میان جهانیان دارد که ایرانیان و ساکنان دیگر کشورهای فارسی‌زبان با غزلیاتش فال می‌زنند و شاعری مثل گوته «دیوان شرقی» خود را به نام و با الهام از این شاعر بزرگ ایران‌زمین خلق کرده؛ ضمن اینکه از گذشته تاکنون درباره اشعار و اندیشه حافظ پژوهش‌های گسترده‌ای در داخل و خارج ایران انجام شده است.

به بهانه روز حافظ

«چرا حافظ را دوست داریم؟» به روایت شفیعی‌کدکنی

بیستم مهرماه در تقویم ملی کشورمان به نام «روز حافظ» نامگذاری شده است. به همین مناسبت در ادامه یادداشتی می‌خوانید که توسط دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی، استاد دانشگاه تهران در مورد دلیل دوست‌داشتنی بودن حافظ نگاشته شده است.

به بهانه سالروز تولد حسین منزوی

شاعر غزل‌های عاشقانه

حسین منزوی، اول مهرماه سال ۱۳۲۵ در زنجان به دنیا آمد. به این علت که پدر و مادرش معلم روستاهای اطراف زنجان بودند، سال‌های ابتدایی زندگی‌اش در روستا گذشت. دوران دبستان، راهنمایی و دبیرستان را در مدرسه‌های زنجان پشت سر گذاشت و در سال ۱۳۴۴ وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد.

به بهانه تولد فریدون مشیری

شاعری که در ژرفای شعر ساده‌اش اندوهی حکیمانه داشت

۳۰ شهریورماه، نود و نهمین سالروز تولد فریدون مشیری است؛ شاعری که خیلی‌ها او را با شعر «کوچه» اش به یاد می‌آورند. او ۳۰ شهریور سال ۱۳۰۵ به دنیا آمد و سوم آبان سال ۱۳۷۹ از دنیا رفت.

به بهانه زادروز مارکوپولو

سفر می‌کنم؛ پس هستم

این‌روزها به هرکسی که زیاد سفر می‌رود و جهانگردی می‌کند، لقب «مارکوپولو» می‌دهند. خیلی‌ها او را می‌شناسند و دلیل نام‌گذاری این لقب به افراد عاشق سفر را می‌دانند، خیلی‌ها هم نمی‌دانند اوضاع از چه قرار است؛ اما اگر قرار باشد خیلی خلاصه بدانید مارکوپولو کسی است که وقتی سفر به معنای امروز این‌قدر رایج نشده بود، از ایتالیا به مناطقی در شرق دور سفر و بعدها این خاطرات را مکتوب کرد. بعدها سفر و ماجراجویی‌های مارکوپولو الهام بخش افراد دیگری مثل کریستف کلمب، کاشف و دریانورد ایتالیایی شد.

گلایه حمید عجمی از انجمن خوشنویسان :

چرا پس از ابداع «خط معلی» سکوت کردند؟

مراسم بیست و پنجمین سالروز تولد «خط معلی» در ایران و بزرگداشت حمید عجمی خالق و مبدع این خط در ایران با عنوان رویداد «اشراق در زمین»، عصر جمعه ۲۱ شهریور در مجموعه فرهنگی هنری آسمان فرهنگستان هنر برگزار شد. 

چرا نقل‌قول غیرواقعی افراد مشهور این همه مشتری دارد؟

دست‌به‌دامن بزرگان

در دنیای پرسرعت شبکه‌های اجتماعی امروز، جایی که محتوای الهام‌بخش و نقل‌قول‌های حکیمانه از بزرگان علمی و فرهنگی مانند انیشتین، گاندی یا سعدی دست به دست می‌چرخد، یک پدیده نگران‌کننده به چشم می‌خورد: بسیاری از این نقل‌قول‌ها جعلی هستند یا به اشتباه به افراد مشهور نسبت داده می‌شوند، اما این مسئله مانع از پخش گسترده‌شان نمی‌شود. اما چرا باید به دنبال سخنانی برویم که واقعی نیستند؟

نگاهی به تغییر زبان فارسی و نیازی که به حمایت دارد

ادبیات کهن راهی به تمدن فردا

چندی‌پیش، توهین یکی از به اصطلاح کمدین‌ها به فردوسی، باعث اعتراض بسیاری از مردم و واکنش جمع کثیری از ادبای کشور شد. اما نکته‌ای که در این میان مغفول ماند، بی‌توجهی به ادبیات کهن و سیری که این ادبیات تا امروز طی کرده و مسیری که همچنان باید برای حفظ آن طی شود، بود. مسئله نسخ خطی، نگهداری از گنجینه ارزشمند زبان فارسی و ارائه آن به نسل‌های بعد و دلیل این امر، از مواردی است که کمتر برای نسل ما و نسل بعد توضیح داده شده و برای آن دلیل آورده شده است.

تجلی مفهوم دفاع ملی در گذر حوادث و جنگ‌هایی که بر کشورمان رفته است

بخوان به نام ایران که دشمن کش است

زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: «هنگامی‌ که به واژه دفاع می‌اندیشیم، ناخواسته این به ذهن می‌رسد که باید چیزی وجود داشته باشد که بشود از آن دفاع کرد، وگرنه دفاع موضوعیت ندارد. به همین دلیل همواره در زبان شیرین فارسی، واژه دفاع با حرف‌اضافه «از» همراه است. ما همیشه می‌گوییم دفاع از خانه، دفاع از ملت و... این واژه حرمت معنایی هم دارد که همواره کلمه‌ای که بعد از «از» قرار می‌گیرد، ارزش است. هیچ‌وقت دفاع از بدی نداریم. تمام واژه‌هایی که پس از «از» قرار می‌گیرند در ذات خود ارزش دارند؛ بنابراین ساختار «دفاع از» یکی از ساختارهای صاحب حرمت در زبان فارسی است.»

بازگردیم

ایران، سرزمینی با تاریخی چندهزارساله، بارها در برابر طوفان‌های سهمگین بحران‌ها ایستادگی کرده و از دل ویرانی‌ها، با تکیه بر فرهنگ غنی خود، راهی به‌سوی بازسازی و امید یافته است. تهاجم اخیر اسرائیل به ایران، بار دیگر این پرسش را به میان آورده که آیا فرهنگ ایرانی این میراث کهن، می‌تواند دوباره مردم را به ساحل آرامش برساند؟ تاریخ ایران گواهی می‌دهد که این سرزمین، با ریشه‌های عمیق فرهنگی‌اش بارها از چنین آزمون‌هایی سربلند بیرون آمده است.

نگاهی به شعر و ادبیات عاشورایی

بی‌توجهی به درخت تنومند ادبیات آیینی

شعر و داستان عاشورایی در دسته‌‏بندی ادبیات آیینی قرار می‌گیرند و در مقایسه با سینما، تئاتر و موسیقی آیینی وضعیت کشور ما در این حوزه، از بقیه حوزه‌‏های هنری بهتر است. با این توصیف که در این حوزه تولیدات بسیار و باکیفیت هستند اما خیلی برروی معرفی آنها کار نشده و همین موضوع باعث می‏‌شود که این تولیدات تبدیل به محصول نشوند و تا وقتی یک تولید، تبدیل به محصول نشود دیده و شناخته نمی‏‌شود. به عنوان مثال شعر «باز این چه شورش است...» محتشم کاشانی تا وقتی که توسط افراد و گروه‌‎های مختلف خوانده نشد، شناخته نشد.

در آستانه فرارسیدن عید غدیر

همه از علی(ع) گفتند؛ از سعدی و مولوی تا شهریار

هجدهم ماه ذی‌الحجه در تقویم برای همه شیعیان جهان یک روز بزرگ است؛ بهتر است بگوییم یک عید بزرگ است، عیدی که در آن روز شیعیان از اینکه مولای متقیان، جانشین و رهبر مسلمانان پس از رحلت پیامبر (ص) شده است را در سراسر دنیا جشن می‌گیرند. روزی که همه‌جا حرف از علی (ع) و رشادت‌ها و دست‌گیری‌های اوست.